Kot chausie

Chausie ma temperament abisyńczyka podkręcony genami kota błotnego: aktywny (5/5) bez przerwy do 3–4 roku życia i wyraźnie potem, ciekawski, inteligentny (5/5), lojalny wobec swoich ludzi — chodzi za nimi, śpi z nimi, „pomaga” we wszystkim — i wobec obcych powściągliwy, w bliższych generacjach nieufny. Nie jest kotem kolan (za bardzo się rusza), jest kotem obecności: zawsze w tym samym pokoju, na najwyższym meblu, patrząc.

Skacze na 2 m z miejsca — na lodówkę, na szafę, na drzwi, na ramię opiekuna — biega po mieszkaniu w sprintach, otwiera szafki, kran i drzwi, zrzuca rzeczy, żeby zobaczyć, co się stanie, i poluje na wszystko: mucha, piórko, dłoń pod kołdrą. Lubi wodę — kot błotny łowi ryby — i wchodzi do wanny, umywalki i miski. Bez pionu, zabawy i najlepiej catio zamienia to w niszczenie.

Z dziećmi 4/5 — ze starszymi, które bawią się z nim wędką, nie rękami (chausie w zabawie używa zębów i pazurów mocniej niż kot domowy); z maluchami nie. Z kotami 3/5 — dominujący, najlepiej z drugim aktywnym kotem wychowanym razem; z psami po socjalizacji często lepiej niż z kotami. Generacja ma znaczenie: F4 i dalsze to koty domowe z dzikim wyglądem i temperamentem abisyńczyka, F1–F2 — koty na wpół dzikie, które nie znoszą zamknięcia, znaczą moczem i wymagają wybiegu. Dla początkującego 2/5; hodowcy TICA odmawiają F1–F2 domom bez doświadczenia.

Chausie uczy się jak abisyńczyk — szybko, chętnie, za zabawę i jedzenie: aport, sztuczki, przywołanie, szelki, wchodzenie do transportera; kliker działa, a kot sam dopomina się sesji. Nauka jest sposobem na zajęcie, nie wymogiem — ale bez niej kot wymyśla własne zadania, i to są zadania kota błotnego.

Infrastruktura jest warunkiem, nie dodatkiem: drapaki pod sufit (kilka), półki na ścianach do wysokości 2 m, top szaf dostępny, koci kołowrotek (chausie używa go jak chart), zabawki interaktywne, ukrywanie jedzenia — i catio, wybieg z siatką na balkonie lub w ogrodzie, który dla tej rasy jest różnicą między kotem spokojnym a niszczącym. Okna: siatka mocowana solidnie — kot 10 kg skaczący na 2 m wyrwie zwykłą moskitierę. Zabawa: 3 sesje z wędką dziennie po 15–20 minut, do zmęczenia, nie do znudzenia opiekuna.

Szelki: chausie je znosi dobrze i spacer w parku o poranku jest dla niego przygodą — z siłą 10-kilogramowego kota na końcu smyczy; szelki mocne, dopasowane. Wolne wychodzenie — nie, także z powodu sąsiadów: kot wyglądający jak ryś na ogrodzeniu budzi telefony do straży miejskiej. Samotność: źle — kot sam przez cały dzień niszczy; drugi aktywny kot lub pies rozwiązuje to lepiej niż zabawki. Znaczenie moczem u bliskich generacji — kastracja wcześnie (5–6 miesięcy) i przestrzeń.

Chausie jest rasą zdrową (4/5, 12–15 lat) — hybryda z dzikim kotem daje odporność, a mała populacja nie zdążyła wyhodować chorób — z jednym problemem, który dotyczy zwłaszcza bliskich generacji: nietolerancją zbóż i glutenu. Kot błotny nie jadł pszenicy, i u chausie F1–F3, a u części dalszych generacji, karma ze zbożami daje przewlekłe biegunki, wymioty, chudnięcie i nieswoiste zapalenie jelit (IBD); hodowcy TICA zalecają dietę bez zbóż od kocięcia i część poleca surową. Kot na dobrej diecie jest zdrowy; kot na taniej karmie ze zbożami — pacjentem gastroenterologa.

Poza tym: HCM (kardiomiopatia przerostowa — echo rodziców, u kota co 2 lata po 3. roku; nie ma testu DNA), PK-def i PRA po abisyńczyku (testy DNA — hodowla powinna mieć wyniki linii abisyńskiej), sporadycznie zwichnięcie rzepki u ciężkich kocurów. Płodność: kocury F1–F3 są bezpłodne (jak u wszystkich hybryd) — to nie choroba, tylko biologia. Urazy: kot skaczący na 2 m i 10 kg — złamania po nieudanych skokach, rany od siatki.

Rutyna: szczepienia (u bliskich generacji weterynarz znający hybrydy — część F1 reaguje na szczepionki inaczej), odrobaczanie, ochrona przeciwpasożytnicza u kota na szelkach i w catio, zęby raz w roku, waga co miesiąc, echo serca co 2 lata po 3. roku, badanie krwi co roku po 8. roku. Kastracja wcześnie (5–6 miesięcy) — znaczenie moczem u niekastrowanych chausie jest intensywne i dzikie. Prawo: w Polsce chausie F4 i dalsze to kot domowy bez ograniczeń; F1 bywa traktowany jak hybryda — sprawdzić z hodowcą.

Szata chausie jest krótka, gęsta, sprężysta, tickingowa — każdy włos ma kilka pasm koloru, jak u abisyńczyka i kota błotnego — w trzech uznanych odmianach: brązowa tabby tickingowa (najbliższa dzikiemu), czarna i czarna grizzled (czarna ze srebrnymi końcówkami włosa, unikalna, odziedziczona po Felis chaus); pielęgnacja to gumowa rękawica raz w tygodniu, w linieniu (2/5) dwa razy. Kot myje się sam i jest czysty; kąpiel niepotrzebna, choć chausie lubi wodę i wejdzie do wanny sam.

Pędzelki na uszach: cecha wzorca, nie wymagają pielęgnacji; uszy duże, otwarte — przegląd co tydzień. Oczy: żółte do złotych, u kociąt niebieskie — przetarte przy potrzebie. Zęby: szczotkowanie 2–3 razy w tygodniu, kontrola raz w roku; kot 10 kg z mocnymi szczękami ma mało kamienia przy surowej diecie. Pazury: co 2–3 tygodnie — i drapaki wszędzie, bo chausie drapie mocno i wysoko; kot bez wystarczającej liczby drapaków drapie ściany i sofę do wysokości 1,5 m.

Kuweta: duża — 10-kilogramowy kot nie mieści się w standardowej — otwarta, sprzątana codziennie; chausie F1–F2 bywa kłopotliwy z kuwetą i znaczy moczem, F4+ nie. Legowisko: najwyżej w domu — kot śpi na szafie, nie w koszyku. Siatki w oknach i na balkonie sprawdzane co tydzień na uszkodzenia — to nie pielęgnacja, to bezpieczeństwo.

Chausie 6–12 kg przy energii 5/5 potrzebuje 300–550 kcal dziennie — dużo jak na kota, bo rasa jest duża i w ciągłym ruchu; kocur F1 12 kg je jak mały pies. Sylwetka: chausie jest szczupły, długonogi, muskularny — żebra wyczuwalne, brzuch podciągnięty; tyje rzadko, dopóki ma ruch, kot bez catio i zabawy po kastracji — tak. Waga co miesiąc.

Dieta: bez zbóż i glutenu — to u tej rasy nie preferencja, tylko profilaktyka IBD. Karma mokra wysokomięsna bez zbóż i ziemniaków w nadmiarze jako podstawa; wielu hodowców i opiekunów karmi surowo (BARF dla kotów: mięso, kości, podroby, suplementy tauryny) i chausie trawi to bez problemu — pod warunkiem zbilansowania, bo surowa dieta „samo mięso” prowadzi do niedoborów. Sucha karma — tylko bezzbożowa, w małych ilościach, w zabawkach. Kocię: karma dla kociąt bez zbóż do 12–15 miesięcy (rasa rośnie długo), cztery posiłki do 6. miesiąca.

Objawy nietolerancji — biegunka, wymioty, chudnięcie, matowa szata — to zmiana karmy na bezzbożową i weterynarz, nie czekanie. Zmiany karmy stopniowo. Woda: fontanna, i miska, do której kot wkłada łapy i pije — chausie bawi się wodą. Kot 10 kg kradnie ze stołu z wysokości, na którą sięga bez wysiłku — kuchnia bez jedzenia na blacie.