Czechosłowacki wilczak

Wilczak czechosłowacki ma charakter, którego nie da się opisać kategoriami psa rodzinnego, bo nie jest psem rodzinnym — jest członkiem stada. Wobec swojego stada (rodziny) jest oddany, czuły na własnych warunkach, obecny; hierarchię ustala i sprawdza — wobec ludzi delikatnie, wobec innych psów w domu otwarcie — i nie znosi rozłąki ze stadem: sam w domu wyje, niszczy drzwi i okna, kopie w podłodze, i lęk separacyjny jest u tej rasy najczęstszym problemem behawioralnym, nie wyjątkiem. Wobec obcych nieufny bez lęku — nie podchodzi, obserwuje z dystansu, nie daje się dotknąć, i wzorzec mówi o tym wprost; stróż z niego umiarkowany, bo obcego raczej unika, niż zatrzymuje.

Nie szczeka prawie wcale; wyje (4/5) — o świcie, przy syrenach, w samotności, w chórze z innymi psami — i to nie jest wada, którą trening usunie. Instynkt łowiecki jest kompletny i wilczy: kot, sarna, zając, kura, mały pies w oddali — pościg bez odwrotu; z kotem — nie, nawet z domu; z psami z własnego stada w hierarchii, z obcymi 2/5. Z dziećmi 2/5: z własnymi, starszymi, spokojnymi, wychowanymi razem z psem — w porządku; z małymi i obcymi nie, bo pies nie toleruje natarczywości, chaosu i hałasu, i reaguje ucieczką lub ostrzeżeniem.

Inteligencja 5/5 to inteligencja wilka — rozwiązuje problemy, otwiera drzwi, uczy się z obserwacji — a uczenie 3/5, bo wilczak wykonuje tylko to, co uzna za sensowne, i nudzi się po trzech powtórzeniach. Dojrzewa 2–3 lata. Dla początkującego 1/5, dla doświadczonego z psami pierwotnymi i sportowca — 3/5, z ogrodzeniem, drugim psem i czasem na 30 km tygodniowo.

Wilczaka nie tresuje się — buduje się z nim relację, w której pies chce współpracować, bo przewodnik jest spokojny, przewidywalny, konsekwentny i ciekawy. Metody pozytywne, krótkie sesje, zadania z sensem (tropienie, wędrówka, praca), nagrody, które mają wartość; powtarzanie nudzi, przymus daje opór lub ucieczkę, krzyk niszczy zaufanie na tygodnie. Komendy podstawowe wchodzą, przywołanie ćwiczy się latami na długiej lince i traktuje jako działające bez zwierzyny — poza ogrodzonym terenem smycz, i hodowcy mówią to wprost.

Socjalizacja od 8. tygodnia, intensywna i długa: obcy ludzie, dzieci, psy, miasto, hałasy, transport — w tempie, które nie przeraża, z prawem psa do odejścia; wilczak wystraszony w szczenięctwie zostaje lękliwy na lata, wilczak socjalizowany jest obojętny wobec obcych. Trening samotności: od pierwszego dnia, stopniowo, z zajęciem — i uczciwość: wilczak sam przez osiem godzin dziennie to pies, który niszczy mieszkanie i wyje; drugi pies w domu (najlepiej ten sam typ) rozwiązuje to lepiej niż jakikolwiek trening.

Ruch: 2–3 godziny dziennie (5/5), w tym praca wytrzymałościowa — dogtrekking (rasa zdobywa czołowe miejsca), canicross, bikejöring, wielodniowe wędrówki górskie, tropienie (mantrailing — wilczy nos), pasterstwo u nielicznych. Nie agility ani obedience na wyniki — pies się nudzi. Infrastruktura: ogrodzenie 2 m, pełne, wkopane (pies kopie, skacze i wspina się), furtka zamykana, GPS na obroży. W mieszkaniu 1/5: wycie, lęk separacyjny, linienie kłębami, potrzeba przestrzeni — dom z ogrodem, drugim psem i górami w zasięgu.

Wilczak czechosłowacki jest jedną z najzdrowszych ras (5/5, 12–16 lat) — wilcza krew i selekcja na wytrzymałość zrobiły swoje — z jedną chorobą odziedziczoną po owczarku niemieckim, która wymaga uwagi: mielopatią zwyrodnieniową (DM). Postępujący niedowład tylnych nóg u psa 8–12-letniego, bez bólu, prowadzący do paraliżu; mutacja SOD1 jest w rasie częsta (duży odsetek nosicieli), test DNA istnieje, a klubowa hodowla kojarzy tak, by szczenięta nie dostały dwóch kopii — kupujący pyta o wyniki obojga rodziców. Druga z testem: karłowatość przysadkowa (szczenię przestaje rosnąć w 2–3 miesiącu, zachowuje szczenięcą szatę; nieuleczalna) — rzadka, ale w rasie obecna, test DNA.

Poza tym: dysplazja stawów biodrowych i łokciowych (rodzice z wynikiem — klub wymaga), rzadziej zaćma, epilepsja i choroby serca. Reszta to urazy pracy i ucieczek — kolizje z samochodem to główna przyczyna śmierci młodych wilczaków w Polsce — rany po bójkach o hierarchię, kleszcze i babeszjoza u psa w lesie.

Rutyna: szczepienia (szczenięta wilczaków bywają wrażliwe na niektóre szczepionki — protokół z weterynarzem znającym rasę), odrobaczanie, ochrona przeciwkleszczowa cały sezon, waga co miesiąc, badanie krwi co roku po 8. roku, obserwacja chodu tylnych nóg po 8. roku (DM). Kastracja: decyzja z weterynarzem; u wilczaka nie zmienia ucieczek, wycia ani hierarchii — to rasa, nie hormony.

Szata wilczaka jest prosta, gęsta, przylegająca, z podszerstkiem — i jak u wilka zmienia się z porą roku: zimą gruba, z obfitym podszerstkiem i grzywą na szyi, pokrywająca brzuch, pachwiny i wnętrze uszu; latem krótka, rzadka, przez którą pies wygląda o połowę szczuplej. Między jednym a drugim jest linienie (5/5): wiosną pies gubi cały zimowy podszerstek w kłębach wielkości psa przez 4–6 tygodni, jesienią odrasta. W linieniu grabie do podszerstka codziennie po 20 minut — inaczej filc przy skórze i zapalenia; poza linieniem szczotka raz w tygodniu wystarcza, szata czyści się sama, nie pachnie, odpycha wodę i śnieg.

Nie strzyc, nie golić. Kąpiel raz-dwa razy w roku lub po padlinie, w której wilczak tarza się z zapałem wilka; szampon odtłuszcza podszerstek na tygodnie. Uszy stojące — przegląd co tydzień, rzadko problem. Oczy: przetarte. Zęby: wilczak ma mocne, duże zęby (wzorzec wymaga kompletu) — gryzaki, kości, mało kamienia; przegląd na ułamane. Pazury: aktywny pies ściera sam. Łapy: po górach przegląd opuszek, włos między palcami przycięty na śnieg, buty na sól w mieście.

Pies nie lubi dotyku obcych i unieruchomienia — pielęgnacja w domu, przez opiekuna, od szczenięcia jako coś przyjemnego; groomer nie jest potrzebny i nie jest wskazany. Legowisko: wilczak wybiera podłogę, kąt lub — zimą — śnieg w ogrodzie; buda z zadaszeniem jest dla niego opcją, nie potrzebą.

Dorosły wilczak 20–35 kg przy 2–3 godzinach ruchu zjada 300–450 g dobrej karmy suchej dziennie (1200–1800 kcal) w dwóch posiłkach — mniej, niż sugeruje aktywność, bo rasa ma wilczy, oszczędny metabolizm i potrafi pracować na małej ilości jedzenia; w sezonie dogtrekkingu lub przy wielodniowych wędrówkach więcej, karmy dla psów aktywnych. Wilczak jest szczupły z natury — wzorzec chce psa lekkiego, o widocznej talii — a latem, w krótkiej szacie, wygląda chudo dla ludzi przyzwyczajonych do owczarków; żebra pod dłonią, waga co miesiąc.

Wiele wilczaków karmi się dietą surową (BARF) lub mieszaną — rasa trawi mięso, kości i podroby bez problemu, a opiekunowie z klubów często ją polecają; karma sucha dobrej jakości z wysoką zawartością białka zwierzęcego jest równie dobra. Rasa je nieregularnie jak wilk — potrafi opuścić posiłek, zjeść podwójnie następnego dnia, latem jeść mniej; nie zagłodzi się, posiłek po 15 minut zabrany. Zmiany karmy stopniowo.

Jedzenie jest w stadzie zasobem: wilczak broni miski przed innymi psami, i hierarchia przy jedzeniu wymaga osobnych misek w osobnych miejscach; oddawanie miski człowiekowi za nagrodę od szczenięcia. Skręt żołądka u głębokiej klatki: spokój przed i po biegu. Szczenię: karma dla ras średnich/dużych do 15 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca, wzrost powolny — biodra. Pies w lesie je padlinę — odrobaczanie co 3 miesiące. Smakołyki są u tej rasy słabą walutą; walutą jest wędrówka.