Owczarek podhalański

Podhalański nie jest psem, który biega, aportuje i szuka zabawy. Jest psem, który leży w miejscu, z którego widać całą posesję, i śpi z jednym uchem otwartym. W dzień jest spokojny do granic flegmy, przyjazny wobec domowników, cierpliwy wobec dzieci z własnej rodziny i obojętny wobec kota, jeśli razem dorastali. W nocy zmienia się w strażnika: obchodzi teren, reaguje szczekaniem na każdy dźwięk z zewnątrz i nie uspokaja się, dopóki nie ustali, że zagrożenie minęło. Sąsiedzi w odległości stu metrów usłyszą to każdej nocy.

Wobec obcych jest zdystansowany — obserwuje, nie podchodzi, nie łasi się, ale też nie atakuje bez powodu. Gościa wprowadzonego przez domownika toleruje na dystans; obcego bez domownika zatrzymuje na granicy terenu głosem i posturą. W porównaniu z owczarkiem kaukaskim czy kangalem jest łagodniejszy i bardziej otwarty na ludzi, co czyni go rozsądniejszym wyborem dla rodziny mieszkającej na wsi; nadal jednak nie jest psem, który polubi każdego kuriera.

Jest samodzielny — pasterski pies stróżujący nie czeka na komendę, żeby zareagować — i uparty, co w połączeniu z 60 kg masy daje psa, którym nie da się rządzić siłą. Rasa ma 2/5 dla początkujących: charakter nie jest trudny, ale wymaga zrozumienia, że podhalański będzie robił swoją pracę niezależnie od tego, czy ktoś go o to prosi.

Socjalizacja w pierwszym roku decyduje, czy dorosły podhalański będzie zdystansowany, czy lękliwy — a lękliwy pies tej wielkości jest niebezpieczny. Dużo ludzi w różnych sytuacjach, psy, ruch uliczny, weterynarz, transport; nie po to, żeby polubił obcych, ale żeby pozostał przy nich spokojny. Szkolenie łagodne, konsekwentne i krótkie: podhalański uczy się wolno, ale trwale, i na presję odpowiada biernym oporem. Podstawy — przywołanie, zostań, wejście do kojca, chodzenie na luźnej smyczy — muszą działać, zanim pies przekroczy 40 kg.

Ruch: 1–1,5 godziny marszu dziennie i patrolowanie terenu, do czego jest stworzony. Nie jest psem sportowym; agility, aport i bieg przy rowerze go nie interesują. Ogrodzenie 1,8 m z solidnym fundamentem: podhalański nie skacze tak jak kangal, ale kopie i pcha. Do 18.–24. miesiąca żadnych skoków, schodów i długich tras — stawy dojrzewają wolno.

Nocne szczekanie można ograniczyć (pies śpiący w domu szczeka mniej niż pies w kojcu), ale nie wyeliminować — to jest funkcja rasy. Przed zakupem szczeniaka porozmawiaj z sąsiadami; podhalański w domu jednorodzinnym na ciasnym osiedlu kończy zwykle w schronisku, i to nie z jego winy.

Podhalański jest rasą zdrową jak na 60 kg — 10–12 lat życia, dobra odporność, brak chorób neurologicznych typowych dla wielu ras. Do sprawdzenia w hodowli: dysplazja stawów biodrowych i łokciowych (prześwietlenia rodziców HD A/B, ED 0), która występuje i u tej wagi ma znaczenie. Zwichnięcie rzepki zdarza się mimo rozmiaru. Skręt żołądka (GDV): dwa posiłki dziennie, godzina spokoju po jedzeniu, znajomość objawów; gastropeksja przy kastracji jest u ras tej wielkości rozsądna.

Skóra pod białą szatą chętnie choruje: alergie (pokarmowe i środowiskowe) i „gorące plamy” po deszczu, gdy podszerstek nie wysycha, są u podhalańskich częstsze niż u innych LGD. Zapobiega im wyczesywanie podszerstka i suszenie psa po kąpieli w rzece. Oczy: entropium przy ciężkich powiekach — sprawdzaj łzawienie.

Rasa jest przystosowana do mrozu i śniegu, natomiast lipcowy upał na nizinach znosi źle — cień, woda i spacery o chłodnych porach. Ma wysoki próg bólu i nie okazuje dolegliwości; kontrola co pół roku po 7. roku życia ma sens. Niedoczynność tarczycy u psów starszych — badanie T4 przy tyciu i przerzedzeniu sierści.

Szata podhalańskiego to twardy, prosty lub lekko falisty włos okrywowy i bardzo gęsty podszerstek — kombinacja, która przepuszcza deszcz po powierzchni i nie przemaka. Błoto po wyschnięciu wykrusza się z niej samo, i pies, który rano był brązowy, po południu jest znów biały. Kąpiel jest więc rzadka: raz–dwa razy w roku, z długim suszeniem, bo wilgotny podszerstek to skóra i zapach.

Szczotkowanie raz w tygodniu przez większość roku; w sezonie linienia (4–6 tygodni wiosną, krócej jesienią) szczotka z długimi zębami lub furminator co 2 dni, na dworze, bo ilości podszerstka zaskakują każdego pierwszego opiekuna. Zaniedbany podszerstek filcuje się przy skórze — za uszami, pod pachami, w portkach — i pod kołtunami rozwijają się stany zapalne, których pod białą sierścią nie widać, dopóki nie zaczną pachnieć.

Uszy opadające, gęsto owłosione — przegląd raz w tygodniu. Pazury u psa na trawie nie ścierają się — obcinaj co miesiąc, od szczeniaka. Zęby dwa razy w tygodniu. Strzyżenie na krótko odpada: niszczy szatę i pozbawia psa izolacji od słońca.

Szczeniak podhalańskiego rośnie do 18–24 miesięcy i, jak każdy pies olbrzymi, nie może rosnąć szybko: karma dla szczeniąt ras dużych i olbrzymich z kontrolowanym wapniem i fosforem, żadnych suplementów mineralnych, waga porównywana z krzywą wzrostu co dwa tygodnie. Szczupły szczeniak jest zdrowy; „ładnie odkarmiony” dostanie dysplazję.

Dorosły pies 45–65 kg ma, jak większość psów pasterskich stróżujących, oszczędny metabolizm — je mniej, niż wygląda, i tyje szybko, gdy porcja jest liczona na rozmiar. Dwa posiłki dziennie, godzina spokoju po każdym, miska spowalniająca przy łapczywym jedzeniu. Karma z białkiem zwierzęcym na pierwszym miejscu; przy alergiach skórnych, częstych u tej rasy, dieta z jednym źródłem białka i eliminacja kurczaka jako pierwsza próba. Glukozamina i chondroityna od 4.–5. roku życia.

Kondycja: żebra wyczuwalne dłonią pod szatą, talia wyczuwalna z góry — wzrokiem przez futro nic nie ocenisz, więc dłoń raz w miesiącu. Miesięczny koszt utrzymania to 500–750 zł, w większości karma.