Kuvasz

Kuvasz ma dwie strony, obie prawdziwe, i obie wynikają z tej samej pracy. Wobec rodziny jest oddany, cierpliwy, opiekuńczy, obecny — leży tam, skąd widzi wszystkich, przesuwa się za dziećmi, kładzie się w drzwiach, i wzorzec mówi o nim „wierny, łagodny, cierpliwy”. Wobec wszystkiego spoza rodziny jest strażnikiem: obcy człowiek na terenie jest zatrzymywany postawą i głosem, obcy pies — przeganiany, obcy kot — także; wzorzec pisze o „nieufności wobec obcych” i o psie, który „broni terytorium bez wahania”, i to nie jest metafora — kuvasz bez socjalizacji jest psem, który ugryzie gościa, i węgierski klub mówi to wprost.

Decyzje podejmuje sam — przez wieki nikt nie wydawał mu komend nocą na puszcie — i komendy traktuje jako informację, nie polecenie (uczenie 3/5). Patroluje po zmroku i szczeka na to, co usłyszy (3/5, głównie nocą), głębokim, niosącym się głosem. Z dziećmi z rodziny 4/5: cierpliwy, opiekuńczy, znosi wspinanie po grzbiecie — ale opiekuńczość obejmuje „obronę” dzieci przed ich kolegami, i dzieci obce wymagają nadzoru zawsze. Z obcymi psami 3/5 — na swoim terenie nie; z psami z domu zgodny, z kotem i zwierzętami gospodarskimi bez problemu — to pies stada.

Inteligencja 4/5, wrażliwość na ton — krzyk i siła dają psa, który przestaje ufać, a kuvasz, który nie ufa opiekunowi, jest niebezpieczny. Dla początkującego 1/5, dla doświadczonego z psami obrończymi stad — 3/5, w domu z dużym terenem, bez sąsiadów za płotem i z planem na socjalizację przez całe życie.

Wychowanie kuvasza to socjalizacja od 8. tygodnia do końca życia: obcy ludzie w domu i poza nim, dzieci, psy, miasto, weterynarz, dotyk — jako rzeczy normalne, które pies toleruje; kuvasz socjalizowany jest obojętny wobec obcych poza terenem i czujny na nim, kuvasz niesocjalizowany — agresywny wszędzie. Goście w domu: wprowadzani przez opiekuna, pies obserwuje z dystansu, nie jest zmuszany do kontaktu; obcy nie głaszczą kuvasza po głowie. Kaganiec od szczenięcia jako coś normalnego.

Posłuszeństwo: metody pozytywne, spokojne, konsekwentne, bez siły (60 kg) i bez krzyku (utrata zaufania); komendy podstawowe, chodzenie na luźnej smyczy przed 6. miesiącem, przywołanie ćwiczone latami i traktowane jako działające w dzień, w zasięgu wzroku, bez zwierzyny i bez „intruza”. Kuvasz nie jest psem do obedience ani do sportów — jest psem do pilnowania, i najlepiej mu z zadaniem: teren, stado, dom.

Infrastruktura: ogrodzenie 2 m, pełne lub gęste, wkopane, z furtką zamykaną — pies powiększa terytorium, jeśli uzna je za za małe; sąsiedzi w odległości 20 metrów i ich psy to argument przeciw rasie. Nocne szczekanie ograniczy spanie w domu, nie trening. Ruch: 1 godzina dziennie (3/5) w spokojnych spacerach, bez biegania przy rowerze i skoków w pierwszych dwóch latach (stawy); w upale cień i woda — podszerstek na węgierskie zimy w polskim lipcu to przegrzanie. W mieszkaniu 1/5, w kojcu bez rodziny — nie: kuvasz izolowany od ludzi staje się psem, którego nikt nie kontroluje.

Kuvasz jest jak na olbrzyma rasą o umiarkowanym zdrowiu (3/5, 10–12 lat), z problemami z dwóch źródeł. Rozmiar: dysplazja stawów biodrowych i łokciowych — w tej rasie częstsza niż u innych LGD, rodzice z wynikiem HD i ED obowiązkowo; osteochondroza (OCD) barku i łokci u szybko rosnących szczeniąt (kulawizna w 5–9 miesiącu, artroskopia); panosteitis (bóle wzrostowe kości u młodego psa — kulawizna wędrująca, mija sama); zerwanie więzadła krzyżowego u psa z nadwagą; skręt żołądka (GDV) u głębokiej klatki — profilaktyczna gastropeksja rozsądna; kostniakomięsak w starszym wieku.

Odbudowa z kilkudziesięciu psów: niedoczynność tarczycy (częsta — pies apatyczny, tyjący, tracący sierść, czasem z zmianą charakteru na drażliwy; hormony po 3. roku, bo tarczyca u kuvasza wpływa na zachowanie), choroba von Willebranda (krwawienia przy zabiegach — test DNA lub badanie czynnika przed zabiegiem), alergie skórne, zaćma sporadycznie. Skóra pod białym podszerstkiem latem: gorące plamy.

Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, ochrona przeciwkleszczowa cały sezon (kleszcz w białym podszerstku niewidoczny — preparat systemowy), waga co miesiąc (nadwaga u olbrzyma to stawy i żołądek), badanie krwi z tarczycą co roku po 3. roku, RTG przy każdej kulawiźnie po 5. roku, czynnik von Willebranda przed pierwszym zabiegiem. Kastracja po zakończeniu wzrostu (2 lata), z gastropeksją; u kuvasza nie zmienia terytorialności — to nie hormony, to rasa.

Szata kuvasza jest falista lub lekko kędzierzawa, średniej długości, twarda w dotyku, z gęstym podszerstkiem, biała lub kość słoniowa, dłuższa na szyi (kryza), ogonie i spodniach, krótsza na głowie i przodzie łap — i linieje jak mało która rasa (5/5): dwa wysypy podszerstka wiosną i jesienią po 4–6 tygodni, kiedy pies 55 kg zostawia po sobie białe kłęby w ilości drugiego psa, i wyraźne linienie przez resztę roku. Szata czyści się sama — błoto wykrusza się, pies nie pachnie — i to jedyna łatwa rzecz.

Czesanie poza linieniem: szczotka z metalowymi szpilkami i grabie do podszerstka raz w tygodniu, warstwami do skóry, z uwagą na kryzę, za uszami, spodnie i ogon; w linieniu codziennie po 20–30 minut. Nie strzyc, nie golić — podszerstek izoluje w obie strony, golony kuvasz pali się na słońcu i odrasta nierówno. Kąpiel 2–3 razy w roku, w ogrodzie latem, suszenie godzinami; wystawowo częściej.

Uszy: zwisające, obrośnięte — przegląd co tydzień. Oczy: przetarte. Zęby: gryzaki, kości, szczotkowanie. Pazury co 3–4 tygodnie, włos między opuszkami przycięty (błoto, kule śniegu). Skóra: ciemno pigmentowana pod białą szatą (cecha wzorca) — latem przegląd na gorące plamy. Pielęgnacja od szczenięcia jako coś przyjemnego, w domu, przez opiekuna — kuvasz u groomera to zły pomysł, a pies 55 kg, który nie chce dać łapy, nie da jej nikomu.

Dorosły kuvasz 37–62 kg przy 1 godzinie spokojnego ruchu zjada 420–620 g dobrej karmy suchej dziennie (1700–2500 kcal) w dwóch–trzech posiłkach — mniej na kilogram niż średni pies, bo rasa jest oszczędna, wyhodowana do dni bez jedzenia przy stadzie, i tyje łatwo; gęsta szata maskuje nadwagę. Żebra pod dłonią przez podszerstek, talia z góry po rozczesaniu, waga co miesiąc — u olbrzyma z dysplazją w rasie każdy kilogram nadwagi to stawy.

Skręt żołądka: dwa–trzy mniejsze posiłki, miska na podłodze, godzina spokoju przed i dwie po jedzeniu, bez picia hektolitrów, znajomość objawów (niepokój, próby wymiotów bez efektu, wzdęty, twardy brzuch — lecznica natychmiast). Szczenię: karma dla ras olbrzymich z kontrolowanym wapniem i energią do 18–24 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca, wzrost powolny — kuvasz rośnie do 2 lat, a szybko rosnący, pulchny szczeniak to OCD, panosteitis i dysplazja; suplementy wapnia na dobrej karmie szkodzą.

Tarczyca: dieta nie leczy niedoczynności, ale pies na tabletce dostaje ją o stałej porze i nie zmienia karmy bez powodu. Rasa bywa wybredna na własnych warunkach — je, gdy chce, nie zagłodzi się; posiłek po 15 minut zabrany. Jedzenie u psa obrończego jest zasobem, którego może bronić — oddawanie miski za nagrodę od szczenięcia, miska w miejscu, gdzie nikt obcy nie podchodzi. Kwasy omega-3 wspierają stawy. Smakołyki wliczone w dawkę. Woda dostępna zawsze, latem w cieniu i w dużej ilości.