Owczarek holenderski

Owczarek holenderski jest psem, który chce pracować z człowiekiem — nie chce spacerować, nie chce leżeć, chce robić — i to jest punkt wyjścia. Wobec rodziny wierny, uważny, przylepny w sposób „gotowy do zadania”: patrzy, czeka, reaguje na każdy ruch przewodnika; wobec obcych rezerwowany, czujny, melduje szczekaniem (3/5), obserwuje, akceptuje po chwili — stróż z niego dobry, obrońca po szkoleniu też, i wzorzec mówi o psie „wiernym, niezawodnym, czujnym, o zrównoważonym temperamencie”. To ostatnie odróżnia go od części linii malinoisa: holender jest intensywny, ale nie nerwowy, i szybciej wraca do spokoju.

Z dziećmi z rodziny dobry (4/5): zabawowy, wytrzymały, opiekuńczy — z zastrzeżeniem energii (30 kg w biegu przewraca przedszkolaka) i instynktu zaganiania (dzieci, rowery, joggerzy — do przekierowania). Z obcymi psami 3/5 — samce rywalizują, obce psy na treningu są ignorowane po socjalizacji; z psami z domu i kotem zgodny po nauce. Instynkt łowiecki umiarkowany, pościg za sarną istnieje, ale przewodnik wygrywa.

Inteligencja 5/5, uczenie 5/5: uczy się w dwa powtórzenia, w tym tego, czego nie chcemy, i wymyśla własne zadania, gdy nikt mu nie da — otwieranie drzwi, rozbieranie kanapy, „pilnowanie” przechodniów przez płot. Dla początkującego 2/5: nie z powodu trudności charakteru, tylko z powodu energii i potrzeby pracy, które wymagają opiekuna trenującego z psem codziennie; holender bez pracy to pies nerwowy, szczekliwy i niszczący, i tak trafia do adopcji.

Owczarek holenderski potrzebuje pracy codziennie i to jest warunek posiadania, nie wybór: IGP, mondioring, obedience, agility, frisbee, flyball, poszukiwanie (mantrailing, nosework, ratownictwo), pasterstwo, canicross, bikejöring — co najmniej jedno, kilka razy w tygodniu, plus 2 godziny ruchu dziennie (5/5). Pies zmęczony sensownie jest w domu cichy i chętny do nauki; niewyżyty — niemożliwy. Trening: pozytywny, konsekwentny, spokojny, w krótkich sesjach z nagrodą, która ma sens (szarpak, piłka, praca — jedzenie jest drugorzędne), z jasnym sygnałem końca; holender nakręca się i sam nie kończy. Metody siłowe dają psa, który odpowiada siłą lub zamyka się.

Socjalizacja od 8. tygodnia: obcy ludzie, dzieci, psy, miasto, hałasy — spokojnie, żeby czujność nie przeszła w reaktywność; z naciskiem na spokojne mijanie psów i ludzi na smyczy. Zaganianie: przekierowane — zadanie zamiast dzieci i rowerów. Trening samotności: stopniowy, z zajęciem, i uczciwość — holender sam przez osiem godzin bez sportu wieczorem to pies, którego sąsiedzi znają z głosu.

Ogrodzenie: 1,8–2 m, pełne — pies skacze i wspina się. W mieszkaniu 1/5 bez pracy, 3/5 z codziennym sportem: cichy po treningu, czysty, średniej wielkości — sportowcy trzymają holendry w blokach, kanapowicze nie powinni ich trzymać nigdzie.

Owczarek holenderski jest rasą zdrową (4/5, 13–14 lat) — użytkową, selekcjonowaną przez służby i sport na wynik, nie na wygląd, z populacją, która w Holandii liczy tysiące psów pracujących. Punkty kontroli: dysplazja stawów biodrowych i łokciowych (rodzice z wynikiem — holenderski klub wymaga), goniodysgeneza i jaskra (wada kąta przesączania oka — u odmiany długowłosej i szorstkowłosej częstsza, badanie gonioskopowe rodziców), zapalenie mięśni (inflammatory myopathy — choroba dziedziczna u krótkowłosych, sztywność i zanik mięśni u młodego psa; test DNA istnieje i klub go wymaga), niedoczynność tarczycy, sporadycznie epilepsja i choroby serca.

Uwaga na pochodzenie: część holendrów w Polsce to psy z linii roboczych KNPV bez rodowodu FCI lub z krzyżówek z malinoisem — zdrowe, użytkowe, ale bez badań rodziców i bez gwarancji charakteru; hodowla ZKwP z badaniami to inna kategoria niż „holender roboczy z ogłoszenia”, i kupujący powinien wiedzieć, co kupuje.

Urazy: pies sportowy — skręcenia, naderwania, urazy palców i pazurów na agility, złamane zęby na rękawie w IGP, kolizje na torze. Rozgrzewka przed treningiem, szczupła sylwetka, przegląd łap po każdym treningu. Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, ochrona przeciwkleszczowa, zęby przeglądane (rękaw!), waga co miesiąc, oczy badane u szczenięcia z odmian długo- i szorstkowłosych, badanie krwi co roku po 8. roku. Kastracja bez pośpiechu, po zakończeniu wzrostu; u psa sportowego często wcale.

Krótkowłosy (najliczniejszy — pies służb i sportu): szata krótka, twarda, z podszerstkiem, pręgowana — gumowa rękawica raz w tygodniu, w linieniu (3/5, wiosna i jesień) 2–3 razy z grabiami; kąpiel co 2–3 miesiące. Długowłosy: szata długa, prosta, z podszerstkiem, z piórami i kryzą — szczotka 2 razy w tygodniu do skóry, w linieniu codziennie, kołtuny za uszami i na spodniach. Szorstkowłosy (najrzadszy): szata twarda, gęsta, z brodą i brwiami — trymowanie ręczne 2 razy w roku, szczotka raz w tygodniu, broda po jedzeniu; nie strzyc maszynką. Żadnej odmiany nie strzyże się wystawowo.

Pręgi: u krótkowłosych wyraźne od szczenięcia, u długowłosych mniej widoczne przez długość włosa — to norma, nie wada. Uszy stojące — przegląd co tydzień, rzadko problem. Oczy: przetarte, u odmian długo- i szorstkowłosych badanie gonioskopowe u szczenięcia. Zęby: szczotkowanie, gryzaki, przegląd na ułamane po IGP i szarpaku. Pazury: pies sportowy ściera je sam, ale przed zawodami sprawdzone i przycięte. Łapy: po każdym treningu przegląd opuszek i palców, balsam zimą i na sól. Pies nie pachnie i czyści się sam — pielęgnacja to 10–30 minut tygodniowo zależnie od odmiany.

Dorosły owczarek holenderski 20–30 kg przy 2 godzinach ruchu z pracą zjada 320–450 g dobrej karmy suchej dziennie (1300–1800 kcal) w dwóch posiłkach; pies w sezonie zawodów, w służbie lub przy stadzie więcej, karmy dla psów aktywnych (białko 28–32 %, tłuszcz 18–22 %). Rasa jest szczupła i muskularna z natury — wzorzec chce psa lekkiego, zwinnego — i rzadko tyje, bo rzadko odpoczywa; żebra pod dłonią, talia z góry, waga co miesiąc; u psa sportowego każdy kilogram nadwagi to stawy i wynik.

Posiłek i trening: główny posiłek po treningu, nie przed — pies pracujący z pełnym żołądkiem wymiotuje na torze, a u psa z głęboką klatką to ryzyko skrętu; woda po biegu w małych porcjach. Szczenię: karma dla ras średnich/dużych do 15 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca, wzrost powolny bez pulchności — biodra psa, który przez 13 lat będzie skakał przez przeszkody.

Zmiany karmy stopniowo, przez tydzień. Smakołyki na treningu — u holendra rzadko walutą, bo pies pracuje dla szarpaka — z własnej karmy, wliczone w dawkę. Alergie skórne (świąd, lizanie łap) u części psów — dieta eliminacyjna na jedno białko przez 8 tygodni; kwasy omega-3 wspierają stawy sportowca i skórę. Holender nie jest wybredny — pies zagrodowy jadł to, co dał gospodarz.