Pirenejski pies górski

Pirenejski pies górski ma dwa rytmy, które trzeba znać przed zakupem. W dzień jest spokojny, powolny, cierpliwy — leży w cieniu, obserwuje, przesuwa się za dziećmi jak za jagniętami, znosi wszystko z majestatycznym spokojem, i wzorzec mówi o nim „łagodny, przywiązany, spokojny”. Po zmroku staje się tym, czym był w Pirenejach: patroluje granice terenu, nasłuchuje i szczeka — na sarnę w lesie, na psa trzy domy dalej, na samochód na drodze — głębokim, niosącym się głosem, który w Pirenejach odstraszał wilki, a w polskiej wsi budzi sąsiadów. To nie jest wada wychowania; to praca.

Wobec rodziny oddany i opiekuńczy bez przylepności; wobec obcych rezerwowany — obserwuje z dystansu, staje między gościem a rodziną, nie zaczepia, akceptuje po czasie; wobec obcych psów na swoim terenie — nie: teren jest jego, i pies 60 kg egzekwuje to bez szczekania. Z psami z domu zgodny, z kotem i zwierzętami gospodarskimi bez problemu — to pies stada, który nie poluje. Z dziećmi 5/5: pilnuje, towarzyszy, nie zagania, znosi wspinanie się po grzbiecie; rozmiar wymaga nadzoru przy maluchach.

Inteligencja 4/5, uczenie 3/5 — pirenejczyk zna komendy i wykonuje je, gdy uzna za sensowne, a przez wieki nikt nie wydawał mu komend nocą. Samodzielność obejmuje ocenę ogrodzenia: pies, który uzna, że teren jest za mały, żeby go pilnować, powiększa go — pod płotem, przez płot, przez furtkę. Dla początkującego 2/5, w mieszkaniu 1/5.

Wychowanie pirenejskiego psa górskiego zaczyna się od ogrodzenia: 1,8–2 m, pełne lub gęste, wkopane (pies kopie pod płotem), z furtką zamykaną — nie dlatego, że pies ucieka z domu, tylko dlatego, że patroluje i uznaje sąsiedzkie posesje za własne. GPS na obroży w terenie. Druga rzecz: szczekanie nocne — trening ograniczy je, nie usunie; pies śpiący w domu nocą szczeka mniej niż pies w ogrodzie, i to jest jedyna skuteczna metoda. Sąsiedzi w odległości 20 metrów to argument przeciw tej rasie.

Posłuszeństwo: metody pozytywne, spokojne, konsekwentne, bez siły (60 kg nie da się przesunąć) i bez krzyku (pies traci szacunek); komendy podstawowe, chodzenie na luźnej smyczy przed 6. miesiącem (potem będzie za ciężki), przywołanie ćwiczone latami i traktowane jako działające w dzień, w zasięgu wzroku. Socjalizacja od 8. tygodnia: obcy ludzie, dzieci, psy, miasto — długo i spokojnie, żeby rezerwa nie przeszła w agresję terytorialną; kaganiec od szczenięcia jako coś normalnego.

Ruch: 1 godzina dziennie (3/5) w spokojnych spacerach — bez biegania przy rowerze, bez skoków, bez schodów w pierwszym roku (stawy); rasa nie potrzebuje sportu, potrzebuje terenu do pilnowania. Zajęcie, które ją uszczęśliwia: stado — owce, kozy, kury, alpaki; pirenejczyk z kilkoma owcami do pilnowania jest psem spełnionym, pirenejczyk w mieszkaniu — psem, który wyje. W upale: cień, woda, spacery rano i wieczorem; podszerstek na pirenejskie zimy w polskim lipcu to przegrzanie.

Pirenejski pies górski jest jak na rasę olbrzymią zdrowy (4/5, 10–12 lat), z problemami wynikającymi z rozmiaru. Stawy: dysplazja stawów biodrowych i łokciowych (rodzice z wynikiem HD i ED — francuski i amerykański klub wymagają), zwichnięcie rzepki (u olbrzyma rzadkie, ale u pirenejczyka występuje), osteochondroza u szybko rosnących szczeniąt, zerwanie więzadła krzyżowego u psa z nadwagą. Żołądek: skręt (GDV) u głębokiej klatki — śmiertelny w godziny; profilaktyczna gastropeksja przy kastracji to w tej rasie rozsądna decyzja. Kości: kostniakomięsak (nowotwór kości, kulawizna u psa 6–9-letniego, zwykle przednia łapa) — częstszy niż u mniejszych ras, każda kulawizna po 5. roku to RTG, nie obserwacja.

Oczy: zaćma, entropion i ektropion (luźne powieki — operowane), PRA sporadycznie. Hormony: niedoczynność tarczycy (pies apatyczny, tyjący, tracący sierść — hormony po 4. roku). Skóra: gorące plamy pod gęstym, białym podszerstkiem latem, alergie. Serce: rzadziej niż u dogów, ale osłuchanie co roku po 6. roku. Podwójne ostrogi: wymagane wzorcem, nie usuwa się ich — ale pazury na nich nie ścierają się i wrastają w opuszkę, jeśli nikt ich nie obcina.

Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, ochrona przeciwkleszczowa cały sezon (kleszcz w białym podszerstku niewidoczny — preparat systemowy), ostrogi co 3 tygodnie, waga co miesiąc (nadwaga u olbrzyma to stawy i żołądek), badanie krwi z tarczycą co roku po 5. roku, RTG przy każdej kulawiźnie po 5. roku. Kastracja po zakończeniu wzrostu (2 lata) — wczesna zwiększa ryzyko chorób stawów i kości u olbrzymów.

Szata pirenejskiego psa górskiego jest gęsta, długa, miękka, z obfitym podszerstkiem, dłuższa na szyi (kryza), ogonie i spodniach, biała lub z łatami — i ma cechę, która ratuje opiekunów: czyści się sama. Błoto po wyschnięciu wykrusza się, pies po deszczu i lesie jest biały po kilku godzinach na legowisku, nie pachnie. Linieje intensywnie (4/5): dwa wysypy podszerstka wiosną i jesienią po 3–4 tygodnie, kiedy pies 60 kg zostawia po sobie drugiego psa w białych kłębach; poza tym umiarkowanie.

Czesanie poza linieniem: szczotka z metalowymi szpilkami i grabie do podszerstka raz w tygodniu, warstwami do skóry, z uwagą na kryzę, za uszami, spodnie i ogon, gdzie kołtuny powstają najpierw; w linieniu codziennie po 20–30 minut. Nie strzyc, nie golić — podszerstek izoluje w obie strony, golony pirenejczyk pali się na słońcu i odrasta nierówno. Kąpiel 2–3 razy w roku lub przed wystawą; w wannie się nie zmieści, w ogrodzie latem tak, suszenie suszarką trwa godziny.

Ostrogi: podwójne na tylnych łapach (wymagane wzorcem, nie usuwać) — pazury na nich nie ścierają się i wymagają obcinania co 3 tygodnie, inaczej wrastają w opuszkę; zwykłe pazury co 3–4 tygodnie. Uszy zwisające, obrośnięte — przegląd co tydzień. Oczy: przetarte, sprawdzone na łzawienie (entropion). Zęby: gryzaki, kości, szczotkowanie. Włos między opuszkami przycięty (błoto, kule śniegu). Pielęgnacja od szczenięcia jako coś przyjemnego — pies 60 kg, który nie chce dać łapy, nie da jej.

Dorosły pirenejski pies górski 45–65 kg przy 1 godzinie spokojnego ruchu zjada 480–650 g dobrej karmy suchej dziennie (1900–2600 kcal) w dwóch–trzech posiłkach — mniej na kilogram niż średni pies, bo rasa jest powolna i oszczędna, wyhodowana do dni bez jedzenia w górach; tyje łatwo, a gęsta szata maskuje nadwagę. Żebra pod dłonią przez podszerstek, talia z góry po rozczesaniu, waga co miesiąc — u olbrzyma każdy kilogram nadwagi to stawy i żołądek.

Skręt żołądka: dwa–trzy mniejsze posiłki, miska na podłodze, godzina spokoju przed i dwie po jedzeniu, bez picia hektolitrów, i znajomość objawów (niepokój, próby wymiotów bez efektu, wzdęty brzuch — lecznica w kwadrans). Szczenię: karma dla ras olbrzymich z kontrolowanym wapniem do 18–24 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca, wzrost powolny — pirenejczyk rośnie do 2 lat, a pulchny lub „przyspieszony” szczeniak to osteochondroza i dysplazja; suplementy wapnia u szczenięcia na dobrej karmie szkodzą.

Rasa bywa wybredna na własnych warunkach — je, gdy chce, potrafi opuścić posiłek bez powodu i nie zagłodzi się; posiłek po 15 minut zabrany, bez lepszej oferty. Zmiany karmy stopniowo. Kwasy omega-3 wspierają stawy i skórę pod podszerstkiem. Smakołyki wliczone w dawkę. Woda dostępna zawsze, latem w cieniu i w dużej ilości — pies z podszerstkiem na pirenejskie zimy pije w polskim lipcu litry.