Mastif tybetański (Do-Khyi)

Mastif tybetański jest psem, którego nikt nie hodował do posłuszeństwa: przez tysiące lat jego praca polegała na tym, żeby samemu ocenić, kto jest obcy, i samemu go zatrzymać, nocą, bez człowieka — i to jest jego charakter. Wobec rodziny oddany, spokojny, opiekuńczy, obecny — leży w miejscu, z którego widzi wejście, i nie prosi o uwagę; wobec obcych nieufny bez lęku: obcy człowiek na terenie jest zatrzymywany postawą i głosem, a wzorzec pisze o „niezależności” i „ochronie terytorium” wprost. Gość wprowadzony przez rodzinę jest tolerowany, nie witany; gość, który wchodzi sam — nie.

Rytm: w dzień śpi, powoli, majestatycznie, w cieniu; po zmroku patroluje granice terenu i szczeka głębokim głosem na to, co usłyszy — sarnę w lesie, psa trzy domy dalej, samochód — i to jest praca, której trening nie usunie. Z dziećmi z rodziny 3/5: cierpliwy, opiekuńczy, ale 60 kg, niezależność i brak cierpliwości psa do towarzystwa — nie dla domu z małymi dziećmi; obce dzieci wymagają nadzoru zawsze. Z obcymi psami 2/5 — na swoim terenie nie; z psami z domu zgodny, z kotem z domu — zwykle.

Inteligencja 5/5 to inteligencja psa, który sam rozwiązuje problemy — otwiera furtkę, przesuwa płot, ocenia intruza; uczenie 3/5 — zna komendy, wykonuje wybrane. Dojrzewa 3–4 lata, szczenięcy okres 40-kilogramowego psa jest niszczycielski. Dla początkującego 1/5, dla doświadczonego z psami obrończymi — 3/5, w domu z dużym terenem, bez sąsiadów za płotem, z planem na socjalizację przez całe życie.

Wychowanie mastifa tybetańskiego to socjalizacja od 8. tygodnia do końca życia: obcy ludzie w domu i poza nim, dzieci, psy, miasto, weterynarz, dotyk, kaganiec — jako rzeczy normalne, które pies toleruje; mastif socjalizowany jest obojętny wobec obcych poza terenem i czujny na nim, mastif bez socjalizacji — psem, którego nie da się zbadać i który nie wpuszcza nikogo. Goście: wprowadzani przez opiekuna, pies obserwuje z dystansu, obcy nie sięgają do głowy.

Posłuszeństwo: metody pozytywne, spokojne, konsekwentne, bez siły (na 70 kg nie ma siły) i bez krzyku (utrata zaufania); komendy podstawowe, chodzenie na luźnej smyczy przed 6. miesiącem, przywołanie ćwiczone latami i traktowane jako działające w dzień, w zasięgu wzroku, bez intruza. Mastif nie jest psem do sportów, obedience ani pracy — jest psem do pilnowania, i najlepiej mu z terenem do pilnowania.

Infrastruktura: ogrodzenie 2 m, pełne, wkopane, z furtką zamykaną — pies powiększa terytorium, jeśli uzna je za za małe, i kopie; sąsiedzi w odległości 30 metrów i ich psy to argument przeciw rasie, nocne szczekanie — drugi. Kojec zewnętrzny z budą jako miejsce do spania zimą jest dla mastifa naturalny (woli śnieg od kaloryfera), ale nie jako izolacja od rodziny. Ruch: 1 godzina dziennie (3/5) w spokojnych spacerach, bez biegania przy rowerze i skoków w pierwszych dwóch latach; w upale cień i woda — podszerstek na 4000 m n.p.m. w polskim lipcu to przegrzanie, i lato jest dla tej rasy najgorszą porą roku. W mieszkaniu 1/5.

Mastif tybetański jest jak na olbrzyma zdrowy (4/5, 10–14 lat — dłużej niż większość molosów), z problemami z trzech źródeł. Tarczyca: niedoczynność występuje w tej rasie częściej niż u niemal każdej innej — pies apatyczny, tyjący, tracący sierść, z nawracającymi zapaleniami skóry, czasem z zmianą charakteru na drażliwy; hormony (T4, TSH) co roku od 2. roku, tabletka do końca życia z dobrym efektem. Stawy: dysplazja stawów biodrowych i łokciowych (rodzice z wynikiem HD i ED), osteochondroza u szybko rosnących szczeniąt, zwyrodnienia od 6. roku. Neuropatia: dziedziczna demielinizacyjna neuropatia (CIDN) — szczenię z dwiema kopiami mutacji traci władzę w tylnych nogach w wieku 7–10 tygodni; test DNA istnieje, hodowla powinna mieć wyniki.

Do tego: entropion (luźne powieki — operowane), ektropion, zaćma, skręt żołądka u głębokiej klatki (profilaktyczna gastropeksja), alergie skórne, gorące plamy pod podszerstkiem latem, przegrzanie. Rozród: suki mają jedną cieczkę rocznie, jesienią — hodowca ma jeden miot rocznie, szczenięta rodzą się w grudniu–styczniu, i to jest normalne; suka z dwiema cieczkami to wyjątek.

Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, ochrona przeciwkleszczowa cały sezon (kleszcz w podszerstku niewidoczny — preparat systemowy), waga co miesiąc (nadwaga u olbrzyma to stawy, żołądek i tarczyca — koło), badanie krwi z tarczycą co roku od 2. roku, oczy przeglądane co tydzień (entropion), RTG przy każdej kulawiźnie po 5. roku. Kastracja po zakończeniu wzrostu (3 lata), z gastropeksją; nie zmienia terytorialności — to rasa, nie hormony.

Szata mastifa tybetańskiego jest długa, prosta, twarda, z bardzo gęstym, wełnistym podszerstkiem, z lwią grzywą na szyi i barkach (u samców obfitszą), piórami na tylnych łapach i puszystym ogonem na grzbiecie — zbudowana na zimy Wyżyny Tybetańskiej i, w odróżnieniu od innych ras, linieje raz w roku: wiosną, w całości, przez 4–8 tygodni, kiedy pies 60 kg gubi cały podszerstek w kłębach wielkości poduszek i wygląda przez chwilę jak inny pies; przez resztę roku linieje mało. W linieniu grabie do podszerstka codziennie po 30 minut — inaczej martwy podszerstek filcuje się przy skórze i daje zapalenia; poza linieniem szczotka z metalowymi szpilkami raz w tygodniu, warstwami do skóry, z uwagą na grzywę, za uszami, spodnie i ogon.

Nie strzyc, nie golić — podszerstek izoluje w obie strony, golony mastif pali się na słońcu i odrasta nierówno; „letnie strzyżenie” z internetu to błąd. Kąpiel 1–2 razy w roku (szata czyści się sama, pies nie pachnie), w ogrodzie latem, suszenie godzinami.

Oczy: luźne powieki — przetarte, sprawdzone na łzawienie i mrużenie (entropion) co kilka dni. Uszy zwisające, obrośnięte — przegląd co tydzień. Zęby: gryzaki, kości. Pazury co 3–4 tygodnie — pies kanapowy ich nie ściera. Włos między opuszkami przycięty. Pielęgnacja od szczenięcia jako coś przyjemnego, przez opiekuna, w domu — mastif tybetański u groomera to zły pomysł dla wszystkich stron, a pies 60 kg, który nie chce dać łapy, nie da jej nikomu.

Dorosły mastif tybetański 35–75 kg przy 1 godzinie spokojnego ruchu zjada 400–700 g dobrej karmy suchej dziennie (1600–2800 kcal) w dwóch–trzech posiłkach — wyraźnie mniej na kilogram niż średni pies, bo rasa jest oszczędna, wyhodowana do dni bez jedzenia przy stadzie na 4000 m, i tyje bardzo łatwo; gęsta szata maskuje nadwagę. Żebra pod dłonią przez podszerstek, talia z góry po rozczesaniu, waga co miesiąc — a pies, który tyje mimo tej samej dawki, idzie na badanie tarczycy.

Skręt żołądka: dwa–trzy mniejsze posiłki, miska na podłodze, godzina spokoju przed i dwie po jedzeniu, bez picia hektolitrów, znajomość objawów (niepokój, próby wymiotów bez efektu, wzdęty brzuch — lecznica natychmiast). Szczenię: karma dla ras olbrzymich z kontrolowanym wapniem do 24 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca, wzrost powolny — mastif rośnie do 3 lat, a pulchny szczeniak to osteochondroza i dysplazja; suplementy wapnia na dobrej karmie szkodzą.

Rasa bywa wybredna na własnych warunkach — je, gdy chce, opuszcza posiłki bez powodu, latem je mniej; nie zagłodzi się, posiłek po 15 minut zabrany, bez lepszej oferty. Jedzenie u psa obrończego jest zasobem — oddawanie miski za nagrodę od szczenięcia, miska w miejscu, do którego obcy nie podchodzą. Tarczyca: leki o stałej porze, bez zmian karmy bez powodu. Kwasy omega-3 wspierają stawy i skórę. Woda dostępna zawsze, latem w cieniu i w dużej ilości — pies z podszerstkiem na Himalaje w polskim lipcu pije litry.