Australian Cattle Dog (ACD / Blue Heeler)

Cattle dog został wyhodowany do pracy z bydłem, które kopie i szarżuje, więc wybrano do niego psy odważne, uparte i nieczułe na ból — i taki jest do dziś. Wobec własnego przewodnika jest bezgranicznie lojalny (mówi się o nim „pies-cień”), wobec obcych zdystansowany i czujny (towarzyskość 3/5), a wobec innych psów tej samej płci bywa konfrontacyjny (3/5 z innymi zwierzętami). Nie jest to pies, który kocha wszystkich; jest to pies, który kocha jedną osobę i pilnuje reszty.

Z dziećmi dostaje 4/5, ale z jednym zastrzeżeniem, którego nie da się wytresować do końca: odruch heeling, czyli podszczypywanie w pięty tego, co biegnie. Biegające dzieci, rowery, hulajnogi, joggerzy — wszystko to uruchamia instynkt zaganiania. W rodzinie z małymi dziećmi wymaga to od pierwszego dnia konsekwentnej pracy nad przekierowaniem, a nie nadziei, że „wyrośnie”. Najlepszy dom dla cattle doga to dom aktywnej osoby lub pary, która traktuje psa jak partnera w sporcie, nie jak domownika do głaskania.

Minimum to 2 godziny ruchu dziennie, w tym co najmniej godzina intensywnego — bieg przy rowerze, canicross, aportowanie na dystans — plus 20–30 minut pracy umysłowej: nauka nowych komend, węszenie, zadania z zabawek problemowych. To nie jest przesada hodowców: rasa była selekcjonowana do 10–12 godzin pracy dziennie i nasze 5/5 za energię oznacza górną granicę skali. Cattle dog w bloku z dwoma 20-minutowymi spacerami (mieszkanie 2/5) w ciągu roku rozwija zachowania kompulsywne: gonienie światła, obsesyjne szczekanie na ruch, niszczenie.

Uczy się błyskawicznie (5/5) — komendę potrafi zapamiętać po trzech powtórzeniach — ale równie szybko uczy się tego, czego nie chcesz. Metody oparte na presji dają odwrotny skutek: ten pies się nie ugina, tylko usztywnia. Pracuje się z nim nagrodą, zadaniem i jasną strukturą dnia. Sporty, w których cattle dogi wygrywają: agility, frisbee, obedience, pasterstwo sportowe, rally-O; hodowcy w Polsce coraz częściej wymagają od kupujących deklaracji, że pies będzie miał zajęcie.

To rasa wytrzymała (zdrowie 4/5) z długim życiem, ale niosąca trzy choroby dziedziczne, na które istnieją testy. Postępujący zanik siatkówki (prcd-PRA) prowadzi do ślepoty około 4.–7. roku — test DNA rodziców „nienosiciel/nosiciel” wyklucza chore szczenięta. Pierwotne zwichnięcie soczewki (PLL) — również test DNA. Głuchota wrodzona, związana z genem białego umaszczenia: każdy szczeniak powinien mieć badanie słuchu BAER w wieku 6–8 tygodni, a hodowca — wynik na piśmie; jednostronnie głuchy pies żyje normalnie, ale nie powinien iść do hodowli. Do tego dysplazja stawów biodrowych (orzeczenie HD rodziców) i, rzadziej, łokciowych.

Codzienna profilaktyka to przede wszystkim stawy i łapy: pies, który biega po 2 godziny dziennie, powinien być ważony co miesiąc (nadwaga 1–2 kg przy 18 kg to już obciążenie) i mieć kontrolowane opuszki po każdym biegu po żwirze lub asfalcie. Badania krwi raz w roku od 6. roku życia, bo rasa dożywa późnej starości i warto wcześnie wychwycić nerki i tarczycę.

Szata jest krótka, gładka i dwuwarstwowa — twardy włos okrywowy odpycha deszcz i błoto, gęsty podszerstek trzyma ciepło. Przez większość roku wystarczy szczotkowanie raz w tygodniu gumową rękawicą (pielęgnacja 2/5), a kąpiel jest potrzebna kilka razy do roku, po prawdziwym ubłoceniu. Dwa razy w roku, wiosną i jesienią, pies wymienia podszerstek: przez 2–3 tygodnie linieje tak (4/5), że codzienne wyczesywanie furminatorem lub zgrzebłem jest jedynym sposobem, żeby sierść nie pokryła mieszkania.

Reszta pielęgnacji to sprawdzanie uszu (stojące, wentylowane, rzadko chorują), skracanie pazurów co 3–4 tygodnie — u psa biegającego po twardym podłożu często ścierają się same — i zęby: 2–3 szczotkowania w tygodniu, bo rasa dożywa 15 lat i chce te zęby zachować. Umaszczenie szczeniąt zaskakuje kupujących: rodzą się białe, a charakterystyczny błękitny lub rudy deresz pojawia się w ciągu pierwszych tygodni.

Pracujący cattle dog o masie 18 kg spala 1 100–1 400 kcal dziennie — o 30–40 % więcej niż pies tej samej wagi leżący na kanapie — więc karma dla „psów aktywnych” z 26–30 % białka i 15–18 % tłuszczu nie jest tu chwytem marketingowym, tylko potrzebą. Przy mniejszym obciążeniu dawkę trzeba szybko zmniejszyć: rasa ma świetny apetyt i w tygodniach bez treningu tyje w oczach.

Dwie zasady praktyczne: posiłek nie wcześniej niż godzinę po intensywnym biegu i nie później niż godzinę przed nim (profilaktyka skrętu żołądka u psa o głębokiej klatce), oraz suplementacja stawów (glukozamina, chondroityna, omega-3) od 5.–6. roku życia u psa uprawiającego sport. Dawkę dla masy i poziomu aktywności policz w kalkulatorze poniżej — wybierz „wysoka aktywność”, jeśli pies naprawdę codziennie pracuje.