Mudi

Mudi jest psem do zaganiania w formacie 10 kg i wszystko w nim jest pod to zbudowane: szybkość, zwrotność, wytrzymałość, decyzje w ułamku sekundy, i potrzeba zajęcia, która nie znika po spacerze. Wobec rodziny oddany, uważny na każdy ruch przewodnika, przylepny w sposób „gotowy do pracy” — patrzy i czeka; wobec obcych rezerwowany, obserwuje, melduje szczekaniem i akceptuje po chwili; stróż z niego głosowy i dobry — na węgierskiej wsi pilnował podwórka między zaganianiem.

Głos jest częścią pracy: mudi szczeka przy zaganianiu (bydło reaguje na głos), w zabawie, z ekscytacji na treningu i na wszystko, co się rusza za oknem (3/5 — u psa bez treningu ciszy 4/5). Instynkt zaganiania obejmuje dzieci, rowery, joggerów i kota — szczypanie w łydki to praca, nie agresja, i wymaga przekierowania od szczenięcia. Z dziećmi 4/5: zabawowy, wytrzymały, dobry z dziećmi w wieku szkolnym, które uprawiają z nim sport; z maluchami — zaganianie wymaga nadzoru. Z innymi psami zgodny (4/5), z kotem z domu w porządku po nauce, że kot nie jest owcą.

Inteligencja 5/5, uczenie 5/5: uczy się w dwa powtórzenia, w tym tego, czego nie chcemy, i wymyśla własne zadania, gdy nikt mu nie da; wrażliwy na ton, ale mniej niż collie — twardszy, bardziej terierowy w uporze. Dla początkującego 3/5: łatwy w nauce, zdrowy, mały — ale energia i potrzeba pracy są takie, że mudi bez sportu jest psem nerwowym, szczekliwym i niszczącym, i większość oddanych do adopcji mudi trafia tam z tego powodu.

Mudi uczy się z prędkością, która jest jego głównym problemem wychowawczym: to, co nagrodzone dwa razy, jest nauczone na stałe — także szczekanie na kuriera i szczypanie dzieci w łydki. Trening pozytywny, krótkie sesje, jasne kryteria, nagroda za spokój tak samo jak za wykonanie, i akceptacja, że pies zawsze będzie o krok przed opiekunem. Trening ciszy od pierwszego tygodnia: komenda po jednym szczeknięciu, nagroda za milczenie, żadnej uwagi za jazgot; sygnał końca pracy, bo mudi sam nie kończy.

Zaganianie: przekierowane od szczenięcia — zamiast dzieci i rowerów pies dostaje zadanie (piłka, dummy, frisbee), dzieci uczą się nie uciekać z piskiem, rowery i joggerzy — trening spokojnego mijania. Socjalizacja: standardowa, z naciskiem na obcych ludzi (rezerwa nie ma przejść w lęk) i na miejskie hałasy. Trening samotności: stopniowy, i uczciwość — mudi sam przez osiem godzin dziennie bez sportu wieczorem to pies, którego sąsiedzi znają z głosu.

Sport nie jest opcją, jest obowiązkiem: agility (mudi biegają w finałach mistrzostw świata w klasie średniej), flyball, frisbee, obedience, dogdancing, pasterstwo (próby na owcach — rasa wraca do pracy natychmiast), nosework, mantrailing, ratownictwo (węgierskie i czeskie grupy używają mudi w gruzowiskach), canicross — co najmniej jedno, kilka razy w tygodniu. Ruch: 2 godziny dziennie (5/5), w tym praca. W mieszkaniu 4/5 pod tym warunkiem i przy treningu ciszy: mały, czysty, nie pachnie — jeden z niewielu psów pasterskich, który sprawdza się w bloku u sportowca.

Mudi jest rasą zdrową (5/5, 12–14 lat) — użytkową, do niedawna hodowaną głównie na wsi, bez selekcji na wygląd — i lista chorób jest krótka: dysplazja stawów biodrowych (rzadko, ale badana — rodzice z wynikiem HD, u psa sportowego to warunek), zwichnięcie rzepki (badane), zaćma i PRA (badanie oczu, sporadycznie), epilepsja idiopatyczna w pojedynczych liniach (pytać). Nie ma chorób dziedzicznych z testami DNA specyficznych dla rasy.

Jedna zasada hodowlana ma znaczenie i kupujący powinien ją znać: maść cifra to merle, a kojarzenie dwóch psów merle daje szczenięta z podwójną dawką genu — białe, głuche, ślepe lub z wadami oczu; odpowiedzialna hodowla nigdy tego nie robi, a przy szczenięciu cifra warto zobaczyć rodziców i zapytać o test BAER (słuch). Merle bywa też „ukryte” w psach o pozornie jednolitej maści — test DNA na merle istnieje i dobra hodowla go używa przy planowaniu kojarzeń.

Urazy: pies sportowy — skręcenia, naderwania, urazy palców i pazurów na agility, kolizje na flyballu; rozgrzewka przed treningem i szczupła sylwetka to profilaktyka. Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, ochrona przeciwkleszczowa (falista szata ukrywa kleszcze), uszy stojące — rzadko problem, zęby szczotkowane, waga co miesiąc, badanie krwi co roku po 8. roku. Kastracja bez pośpiechu, po zakończeniu wzrostu (12–15 miesięcy); u psa sportowego często wcale.

Szata mudi jest nietypowa: na głowie i przodzie łap krótka, gładka, przylegająca, na tułowiu, szyi, udach i ogonie gęsta, falista lub kędzierzawa, 3–7 cm, z połyskiem, w maści czarnej (najczęstsza), białej, brązowej, popielatej, płowej lub cifra (marmurkowej, merle) — i jest szatą roboczą: czyści się sama, błoto wykrusza się po wyschnięciu, pies nie pachnie, kołtuny nie powstają. Szczotka raz w tygodniu, w linieniu (3/5, wiosna i jesień) 2–3 razy; kąpiel co 2–3 miesiące lub po błocie. Nie strzyże się — wzorzec chce szaty naturalnej, a strzyżona falista szata traci strukturę.

Uszy: stojące, ruchliwe (mudi obraca nimi jak radarem) — przegląd co tydzień, rzadko problem. Oczy: przetarte, u cifra sprawdzone na wady (mikroftalmia, kolobom) u szczenięcia. Zęby: szczotkowanie, gryzaki. Pazury: pies sportowy ściera je sam, ale przed zawodami agility sprawdzone i przycięte — długi pazur na przeszkodzie to złamanie. Łapy: po treningu przegląd opuszek i palców.

Całość: 10 minut tygodniowo — jedna z najprostszych szat wśród psów pasterskich, i to jedyna łatwa rzecz w utrzymaniu mudi.

Dorosły mudi 8–13 kg przy 2 godzinach ruchu z pracą zjada 170–250 g dobrej karmy suchej dziennie (650–950 kcal) w dwóch posiłkach; pies w sezonie zawodów lub przy stadzie więcej, karmy dla psów aktywnych (białko 28–30 %, tłuszcz 16–20 %). Rasa jest szczupła i muskularna z natury — wzorzec chce psa lekkiego, zwinnego — i rzadko tyje, bo rzadko odpoczywa; żebra pod dłonią, talia z góry, waga co miesiąc; u psa sportowego każdy kilogram nadwagi to stawy i wynik.

Szczenię: karma dla ras średnich do 12 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca; wzrost umiarkowany, bez pulchności. Zmiany karmy stopniowo, przez tydzień. Smakołyki na treningu — a mudi trenuje codziennie — z własnej karmy lub chude mięso, wliczone w dawkę; przy 10 kg trzy plasterki kiełbasy to 10 % dziennej energii.

Posiłek i trening: główny posiłek po treningu, nie przed — pies pracujący z pełnym żołądkiem wymiotuje na torze, a u psa z głęboką klatką to ryzyko skrętu; woda po biegu w małych porcjach. Alergie skórne (świąd, lizanie łap) — rzadkie, dieta eliminacyjna przy objawach. Kwasy omega-3 wspierają stawy sportowca i połysk falistej szaty. Mudi nie jest wybredny — pies ze wsi jadł to, co dał gospodarz — i wybredność u tej rasy jest zwykle wyuczona.