Australian kelpie

Kelpie ma coś, co hodowcy nazywają „drive” — nieustanną gotowość do działania, którą border collie wyraża wpatrywaniem się, a kelpie ruchem. W domu bez zadania krąży, obserwuje okna, reaguje na każdy dźwięk i szuka, co by tu zagonić: dzieci, rower, odkurzacz, kota. Zaganianie to nie złośliwość, tylko odruch, i szczypanie w łydki biegających maluchów trzeba wygaszać od pierwszego tygodnia.

Z rodziną jest oddany, ale nie lepki — kelpie kocha przez wspólną pracę, nie przez leżenie na kolanach. Wybiera jedną osobę, z którą chce działać, i za nią pójdzie w ogień. Z dziećmi w wieku szkolnym, które biegają, rzucają i ćwiczą z psem, tworzy zgraną drużynę; wobec małych dzieci wymaga nadzoru z powodu zaganiania. Obcych obserwuje z dystansu i nie szuka ich uwagi. Z innymi psami zwykle w porządku, z kotem, gdy dorastali razem — choć zaganiać go będzie i tak.

Szczeka mało jak na psa pasterskiego (2/5), bo w outbacku pracował w ciszy. Nie jest natomiast psem, który dobrze znosi nudę: kelpie zostawiony na osiem godzin bez zajęcia znajdzie je sam, i będzie to kosztowne.

Kelpie uczy się w tempie, które zaskakuje nawet ludzi po border collie — komendę łapie w trzech powtórzeniach i pamięta ją na zawsze, razem z każdym błędem opiekuna. Trening musi być krótki, zróżnicowany i pozytywny; presja i nuda wyłączają go równie skutecznie. Socjalizacja w pierwszym roku: ludzie, psy, miasto, hałas — kelpie ze wsi bywa w mieście nadwrażliwy na bodźce.

Ruch: minimum dwie godziny dziennie, z czego znaczna część biegowa i umysłowa jednocześnie. Sam spacer, nawet długi, nie wystarcza; potrzebna jest praca — agility (kelpie to jedna z najszybszych ras w tej dyscyplinie), frisbee, flyball, treibball, obedience, pasterstwo, jeśli masz dostęp do owiec, mantrailing, canicross. Zabawki logiczne i praca węchowa w domu w dni, gdy pogoda nie pozwala na więcej.

Rasa do bloku nadaje się tylko dla osoby, która biega, jeździ na rowerze lub trenuje sport z psem codziennie — i to nie jako hobby, ale jako tryb życia. Dom z ogrodem sam w sobie nic nie daje; kelpie w ogrodzie bez zadania będzie biegał wzdłuż płotu i kopał. Kto myśli o tej rasie, powinien najpierw poznać working kelpie u kogoś, kto z nim pracuje, i uczciwie odpowiedzieć sobie, czy ma na to czas.

Kelpie to twardy pies z wyjątkowo wysoką odpornością — 12–15 lat życia, brak skłonności do alergii, zdrowe stawy u większości psów. Trzy choroby dziedziczne warto sprawdzić przed zakupem. Abiotrofia móżdżkowa (CA) to postępująca degeneracja móżdżku, objawiająca się zaburzeniami koordynacji u szczeniąt lub młodych psów; test DNA dla jednego z wariantów jest dostępny, a odpowiedzialny hodowca ma wyniki rodziców. Anomalia oczu collie (CEA) — wada rozwojowa siatkówki odziedziczona po collie — również ma test genetyczny. Dysplazja stawów biodrowych: prześwietlenie rodziców z oceną A lub B.

Profilaktyka codzienna: ochrona przeciwkleszczowa cały sezon (kelpie biega po trawie i lesie), kontrola łap po treningu na twardym podłożu, sprawdzanie kolan i barków u psa sportowego. W gorące dni pamiętaj, że kelpie nie zna umiaru — będzie biegał do udaru cieplnego, jeśli mu na to pozwolisz.

Waga nie jest problemem u psa, który się rusza; u kelpie „niedowybieganego” problemem jest zachowanie. Kastracja: decyzję warto podjąć po zakończeniu wzrostu (12–14 miesięcy), by nie zaburzać rozwoju stawów u psa sportowego.

Kelpie ma krótką, podwójną szatę: twardy włos okrywowy i gęsty podszerstek, który chroni zarówno przed słońcem outbacku, jak i przed deszczem. Poza sezonem wystarczy szczotkowanie raz w tygodniu; wiosną i jesienią, gdy podszerstek wychodzi, szczotka lub furminator co 2–3 dni przez kilka tygodni. Linieje wyraźnie — to nie jest pies dla kogoś, kto nie toleruje sierści na ubraniach. Kąpiel tylko wtedy, gdy pies się w czymś wytarzał; szata jest samoczyszcząca.

Wzorzec dopuszcza sześć umaszczeń: czarne, czarne podpalane, czekoladowe, rude, rude podpalane, płowe i dymno-niebieskie (blue); working kelpie bywają też w innych kolorach, których FCI nie uznaje. Uszy stojące, spiczaste — przegląd raz w tygodniu, czyszczenie w razie potrzeby.

Pazury u psa biegającego ścierają się same; sprawdzaj co miesiąc, szczególnie wilcze. Łapy po zimowych spacerach po soli myj i sprawdzaj opuszki po treningu na sztucznej nawierzchni. Zęby szczotkuj dwa razy w tygodniu. Kelpie to jedna z najmniej pracochłonnych szat wśród psów pasterskich — cały wysiłek idzie w ruch, nie w szczotkę.

Kelpie waży 14–21 kg i przy dwóch godzinach pracy dziennie ma zapotrzebowanie energetyczne jak pies znacznie większy. Karma z wysoką zawartością białka zwierzęcego i tłuszczu (typ active/sport), w dwóch posiłkach, z uwzględnieniem sezonu — pies pracujący na zawodach lub przy owcach je więcej latem niż w spokojniejszym miesiącu. Po intensywnym wysiłku odczekaj 45–60 minut przed karmieniem; kelpie ma dość głęboką klatkę jak na swój rozmiar.

Szczeniak rośnie do 10.–12. miesiąca; karma dla szczeniąt ras średnich bez suplementów wapnia. Kondycja pracującego kelpie: bardzo wyraźna talia, wyczuwalne żebra, mięśnie widoczne przez sierść — pies, który wygląda „chudo” dla laika, jest w prawidłowej wadze. Kelpie łatwo nie tyje, bo się rusza; jeśli tyje, znaczy, że ruchu jest za mało.

Woda: kelpie w upale i pracy odwadnia się szybko — na trening bierz wodę i pilnuj przerw. Smakołyki treningowe odliczaj od porcji, bo przy tej rasie idzie ich dużo. Miesięczny koszt utrzymania to 320–550 zł, w większości karma i sport.