Irish soft coated wheaten terrier

Wheaten ma terierową energię i pewność siebie bez terierowej wojowniczości. Wobec ludzi jest wylewny do przesady: wita skokiem każdego, kto wejdzie — domownika po godzinie, gościa po roku, kuriera po raz pierwszy — i nie ma w tym śladu stróżowania. Zaszczeka na dzwonek (2/5), po czym poprowadzi obcego do kuchni. Z rodziną jest przylepny, chodzi za ludźmi, lubi być w środku zdarzeń i źle znosi wykluczenie z pokoju.

Z dziećmi jest jednym z najlepszych terierów (5/5): zabawowy, cierpliwy, twardy — znosi więcej niż delikatne rasy. Jedyny problem to powitanie: 18 kg psa w skoku przewraca przedszkolaka, i to nie ze złości. Z innymi psami zgodny (5/5), rzadko konfliktowy, choć samce potrafią stanąć okoniem; z kotem z domu w porządku, kot obcy, szczur i wiewiórka — pościg, którego nie wyłączy wołanie.

Jest inteligentny (5/5) i uparty w terierowy sposób: zna komendę, wykonuje ją, gdy uzna za sensowną. Wrażliwy na ton — krzyk daje psa, który się wycofuje. Dla początkującego 3/5: charakter jest łatwy, ale energia, skakanie i szata wymagają codziennej pracy, której wielu ludzi kupujących „psa dla alergika” nie planuje.

Pierwszy i najdłuższy temat wychowania wheatena to powitanie. Skok nagradza się sam (pies dostaje dotyk i głos), więc trening polega na odwrotności: pies, który skacze, jest ignorowany — odwrócone plecy, brak wzroku — a pies na czterech łapach dostaje wszystko. Goście muszą współpracować, co jest najtrudniejszą częścią. Bez tego pies skacze do końca życia, a w wieku 8 lat jest to mniej urocze niż w wieku 8 miesięcy.

Reszta jest prosta: rasa uczy się szybko (4/5) metodami pozytywnymi, z krótkimi sesjami i nagrodą, która ma dla niej sens — zabawa i jedzenie działają, powtarzanie nudzi. Przywołanie ze zwierzyny ćwiczy się na długiej lince, bo instynkt pościgu jest terierowy. Socjalizacja jest łatwa (pies lubi wszystkich), ale warto uczyć spokojnego mijania ludzi na smyczy — wheaten ciągnie do każdego. Trening samotności ważny: pies przylepny zostaje sam źle.

Ruch: 1–1,5 godziny dziennie (4/5), w tym zabawa i coś dla głowy — agility, nosework, flyball, dogtrekking; rasa lubi wodę i błoto, co przy tej szacie jest problemem opiekuna. W mieszkaniu 4/5: w domu spokojny, nie linieje, nie śmierdzi, sąsiadów nie obszczekuje; wymaga tylko codziennego wyjścia i czesania.

Wheaten ma dwie choroby, które występują u niego częściej niż u jakiejkolwiek innej rasy, i obie są cichymi zabójcami psów w średnim wieku. Nefropatia z utratą białka (PLN): nerki przepuszczają białko do moczu, pies chudnie, pije więcej, ma obrzęki, i umiera na niewydolność nerek w wieku 5–8 lat. Enteropatia z utratą białka (PLE): jelita tracą białko, pies ma przewlekłe biegunki, wymioty, chudnie mimo apetytu. Dla PLN istnieje test DNA na dwa markery ryzyka (pies z dwiema kopiami ma wysokie ryzyko, hodowla powinna znać wyniki); dla PLE nie ma testu. Obie choroby są nieuleczalne, ale wcześnie wykryte dają lata na diecie i lekach.

Z tego wynika rutyna, której inne rasy nie potrzebują: od 2. roku życia coroczne badanie moczu (stosunek białko/kreatynina, UPC) i krwi (albuminy, globuliny, kreatynina). Pies wheaten, który chudnie lub ma biegunki dłużej niż dwa tygodnie, idzie na badania, nie na zmianę karmy. Do tego dysplazja nerek (młodzieńcza), choroba Addisona (nadnercza — objawy niespecyficzne), PRA (test DNA), zwichnięcie rzepki, dysplazja bioder (badanie rodziców).

Alergie: skórne i pokarmowe, częste i uciążliwe — świąd, lizanie łap, nawracające zapalenia uszu (uszy zwisające i obrośnięte). Wielu wheatenów kończy na diecie eliminacyjnej lub karmie hydrolizowanej. Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, ochrona przeciwkleszczowa (w gęstej szacie kleszcz jest niewidoczny), uszy co tydzień, badania nerek co roku. Zdrowie 4/5, długość życia 12–14 lat.

Szata wheatena jest jedna: miękka, jedwabista, falująca, bez podszerstka, w kolorze pszenicy — i nie linieje wcale (1/5). Martwy włos zostaje w szacie i bez grzebienia zbija się przy skórze w kołtuny w ciągu tygodnia; kołtuny pod pachami, za uszami, na spodniach i pod obrożą to najczęstszy powód wizyt u groomera i najczęstszy powód strzyżenia na krótko. Pielęgnacja to grzebień o średnich zębach do skóry — nie po wierzchu — codziennie po 10–15 minut lub co drugi dzień przy krótszej szacie, plus szczotka z metalowymi szpilkami. Rasa lubi błoto i wodę, po których szata skleja się w strąki.

Wzorzec chce psa naturalnego, z szatą 10–15 cm, wyrównanej nożyczkami — nie maszynką i nie w fryzurę. W domu większość opiekunów wybiera strzyżenie „puppy cut” na 3–5 cm co 6–8 tygodni (groomer 150–250 zł), co skraca czesanie do 2–3 razy w tygodniu. Typ irlandzki (rzadszy, bardziej falisty, jedwabisty) czesze się łatwiej niż amerykański (gęstszy, obfitszy). Kąpiel co 3–4 tygodnie z odżywką, dokładne rozczesanie przed kąpielą — mokry kołtun filcuje się na stałe — i suszenie suszarką z czesaniem.

Uszy zwisające, obrośnięte: włos z kanału wyskubać, przegląd co tydzień, przy alergiach częściej. Broda: moczy się w misce, przetrzeć po jedzeniu. Oczy: grzywka spięta lub przycięta, wydzielina przetarta codziennie. Pazury co 3–4 tygodnie, zęby — szczotkowanie. Rasa dobrze znoszona przez alergików na sierść, ale ślina i naskórek zostają — test w domu hodowcy przed zakupem.

Dorosły wheaten 14–20 kg zjada 230–320 g dobrej karmy suchej dziennie (900–1300 kcal) w dwóch posiłkach; pies sportowy więcej, pies po kastracji mniej. Rasa tyje umiarkowanie, ale szata maskuje sylwetkę całkowicie — żebra pod dłonią i waga co miesiąc. Szczenię: karma dla ras średnich do 12 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca.

Żywienie u wheatena to profilaktyka nerek i jelit. Karma z umiarkowanym białkiem dobrej jakości (nie „wysokobiałkowa” dla psów pracujących — obciąża nerki bez korzyści u psa kanapowego), niski fosfor u psa z podwyższonym UPC, kwasy omega-3 z oleju rybnego (mają udokumentowane działanie ochronne w nefropatiach). Przy PLE dieta niskotłuszczowa, łatwostrawna, często hydrolizowana, ustalona z weterynarzem — i zmieniana tylko na podstawie badań, nie objawów.

Alergie pokarmowe są częste: przy świądzie, lizaniu łap i zapaleniach uszu pierwszy krok to dieta eliminacyjna na jedno źródło białka (np. konina, kangur, ryba) przez 8 tygodni, bez smakołyków z innym białkiem. Zmiany karmy zawsze stopniowo, przez tydzień. Smakołyki na treningu wliczone w dawkę — a wheaten trenuje chętnie za jedzenie. Woda zawsze dostępna: pies z chorobą nerek pije dużo i ograniczanie wody jest błędem.