Portugalski pies dowodny (Cão de água português)

Portugalski pies dowodny pracował w gromadzie ludzi na małej łodzi i to widać: chce być w środku wszystkiego, na kolanach, przy stole, w drzwiach łazienki. Jest wesoły, rezolutny i głośno się cieszy — skacze na ludzi, z rozpędu wpada w gości, na spacerze wita każdego psa. Wobec obcych jest otwarty, choć na własnym terenie zaszczeka i przez chwilę obserwuje; stróż z niego umiarkowany, bo obcy po chwili staje się kolejnym człowiekiem do zaczepiania.

Z dziećmi jest świetny (5/5) — cierpliwy, zabawowy, niezmordowany — z jednym zastrzeżeniem, które przewija się we wszystkich klubach rasy: do 10–12 miesiąca szczenię gryzie. Ręce, rękawy, nogawki, ogony innych psów — z entuzjazmem, nie ze złości, ale mocno. W domu z małym dzieckiem ten okres wymaga stałego nadzoru i pracy nad zahamowaniem gryzienia. Z innymi psami i kotami zgodny, jeśli dorastał z nimi; kot z zewnątrz zostanie pogoniony do płotu.

Szczeka umiarkowanie (2/5), ale głośno i z „gadaniem” — rasa wydaje dźwięki, gdy się cieszy, i piszczy, gdy czeka. Dla początkującego 3/5: wychowanie jest łatwe, ale energia, gryzienie i potrzeba stałego zajęcia zaskakują ludzi, którzy kupili „psa Obamy” dla hipoalergiczności.

Pierwszy rok to trzy tematy. Gryzienie: każdy kontakt zębów ze skórą kończy zabawę na 30 sekund, w zamian pies dostaje gryzak lub szarpak; konsekwencja przez miesiące, nie tygodnie. Skakanie: nagradzane są cztery łapy na ziemi, goście proszeni o ignorowanie psa w drzwiach — rasa skacze wysoko i przy 25 kg przewraca dzieci i seniorów. Woda: ten pies wskoczy do stawu, kanału i fontanny, więc przywołanie ćwiczy się najpierw na suchym lądzie, a potem przy wodzie, z długą linką, zanim pies odkryje, że pływanie jest lepsze niż wracanie.

Uczy się szybko i lubi się uczyć — obedience, agility, nurkowanie za przedmiotami, dock diving, w USA także próby wodne klubu rasy (aport z łodzi, holowanie liny, nurkowanie po bojkę). Metoda pozytywna, z zabawą jako nagrodą; rasa jest wrażliwa na ton, więc podniesiony głos daje mniej niż szarpak. Sesje krótkie, bo pies nakręca się i traci koncentrację.

Ruch: 1,5–2 godziny dziennie (4/5), w tym coś intensywnego — pływanie, aport, bieganie przy rowerze po zakończeniu wzrostu. W mieszkaniu (4/5) sprawdza się dobrze przy takiej dawce, źle przy dwóch spacerach po 20 minut: wtedy przekierowuje energię na kanapę, gryzienie mebli i „pomoc” w kuchni.

Rasa odbudowana z kilkunastu psów ma wąską pulę genów i kilka chorób recesywnych, które hodowla kontroluje testami — dlatego zdrowie (5/5) zależy od tego, czy hodowca je robi. Prcd-PRA prowadzi do ślepoty w średnim wieku. Gangliozydoza GM1 to choroba spichrzeniowa, przy której szczenię traci koordynację i ginie przed 1. rokiem. Młodzieńcza kardiomiopatia rozstrzeniowa (JDCM) zabija nagle, bez wcześniejszych objawów, szczenięta w wieku 2–32 tygodni. Wszystkie trzy mają testy DNA; nosiciel może być kryty tylko psem wolnym od mutacji. Czwarty test — gen niewłaściwej szaty (IC) — nie dotyczy zdrowia, tylko włosa: szczenię z dwoma kopiami ma szatę krótką i liniejącą.

Poza genetyką: dysplazja stawów biodrowych (rodzice z wynikiem badania), choroba Addisona (nadnercza — objawy niespecyficzne, warto pamiętać o rasie przy „dziwnych” epizodach osłabienia), niedoczynność tarczycy, zaćma i dystychiaza (dodatkowe rzęsy drażniące oko). Uszy zwisające, obrośnięte i mokre po pływaniu — zapalenie ucha to najczęstsza wizyta u weterynarza.

Rutyna: szczepienia i odrobaczanie wg kalendarza, ochrona przeciwkleszczowa cały sezon (pies w wodzie i trzcinach), przegląd uszu po każdej kąpieli, kontrola oczu. Badanie serca (echo) u szczenięcia z hodowli bez testu JDCM nie zastąpi testu, ale warto o nim wiedzieć. Kastracja po zakończeniu wzrostu, około 15–18 miesięcy.

Szata portugalskiego psa dowodnego nie ma podszerstka i nie linieje (1/5) — martwy włos zostaje w lokach lub falach i bez czesania filcuje się przy skórze w ciągu dwóch tygodni. Odmiana kędzierzawa ma zwarte, mocne loki, odmiana falista — luźne fale z połyskiem; obie wymagają tego samego: rozczesywania grzebieniem i szczotką pudlową do skóry 2–3 razy w tygodniu, z uwagą na pachy, za uszami i pod obrożą, gdzie kołtuny powstają najpierw.

Strzyżenie co 6–8 tygodni. Wzorzec zna dwa: lwie (zad, tylne nogi i pysk wygolone, przód i grzywa długie, kitka na ogonie — historycznie po to, by pies nie marzł w klatce piersiowej, a mógł ruszać tyłem w wodzie) i retrieverowe (cała szata równo na ok. 2,5 cm), które w domu wybiera większość opiekunów, bo jest łatwiejsze w utrzymaniu. Groomer 150–250 zł, ale sporo opiekunów uczy się maszynki samodzielnie — szata wybacza nierówności. Kąpiel co 4–6 tygodni, szampon nawilżający, dokładne suszenie, bo przy skórze bez podszerstka wilgoć drażni.

Uszy: włos z kanału wyskubać lub przyciąć, po każdej wodzie osuszyć i sprawdzić. Pazury co 3–4 tygodnie. Zęby — szczotkowanie, bo rasa nie ma szczególnej odporności na kamień. Rasa dobrze znoszona przez alergików, ale z tym samym zastrzeżeniem co u każdego psa niedoliniejącego: alergia to ślina i naskórek, nie sierść — test przed zakupem w domu hodowcy.

Dorosły pies 16–25 kg zjada 260–380 g dobrej karmy suchej dziennie (1000–1500 kcal) w dwóch posiłkach; pies po godzinie pływania latem potrzebuje o 20–30 % więcej, pies siedzący w mieszkaniu zimą — mniej. Rasa ma dobry apetyt i nie jest wybredna, więc waga rośnie łatwo; kontrola co miesiąc, bo pod szatą nie widać. Uwaga na wodę: pies pływający łyka ją litrami i po jeziorze ma biegunkę, po morzu — wymioty od soli; to mija samo, ale warto ograniczać pływanie z otwartym pyskiem (aport w wodzie wymusza zamknięty).

Szczenię je trzy razy dziennie do 6. miesiąca, potem dwa; karma dla ras średnich do 12 miesięcy, bez „przyspieszania” wzrostu — biodra podziękują. Smakołyki na treningu zawsze wliczone w dzienną dawkę; przy takim tempie nauki jak w tej rasie łatwo przekarmić nagrodami.

Przy skłonności do zapaleń uszu i świądu skóry pierwsze pytanie brzmi: alergia pokarmowa? Dieta eliminacyjna na jedno źródło białka przez 8 tygodni rozstrzyga to lepiej niż leki. Kwasy omega-3 (olej z ryb) wspierają szatę bez podszerstka i skórę po częstych kąpielach. Przy podejrzeniu Addisona lub tarczycy — badania krwi, nie zmiana karmy.