Tosa (Tosa inu)

Tosa w domu jest psem, jakiego nikt nie spodziewa się po opisie: spokojna, powolna, cicha (1/5) — wzorzec japoński wymaga psa, który nie szczeka, bo w walce sumo szczekanie oznacza przegraną — cierpliwa, lojalna wobec rodziny bez przylepności, z wyraźną preferencją dla jednego przewodnika, i o wysokim progu pobudzenia: ignoruje hałas, zaczepki, dzieci, gości. Wobec obcych rezerwowana, nie agresywna — obserwuje, stanie między gościem a rodziną, nie zaczepi; stróżuje obecnością.

To, co odróżnia ją od innych molosów, to brak odwrotu: pies, który przez sto lat był selekcjonowany, żeby nie cofać się w walce, nie cofa się i dziś — gdy próg pobudzenia zostanie przekroczony (obcy pies, który zaatakuje, człowiek, który zaatakuje rodzinę), tosa działa cicho, do końca, i 60 kg w tym trybie nie zatrzyma nikt poza przewodnikiem, którego pies słucha. Wobec obcych psów wroga (2/5), szczególnie tej samej płci; z psami z domu, przeciwnej płci, wychowanymi razem — w porządku; z kotem z domu zgodna.

Z dziećmi z rodziny 3/5: cierpliwa, spokojna, tolerancyjna — ale 60 kg, wysoki próg, po którym nie ma odwrotu, i prawo, które w Polsce wymaga kagańca, oznaczają, że rodzina z małymi dziećmi nie jest środowiskiem tej rasy, i kluby to przyznają. Inteligencja 4/5, uczenie 4/5 — tosa współpracuje z przewodnikiem, którego uznała, i jest łatwiejsza w prowadzeniu niż wiele molosów. Dla początkującego 1/5, dla doświadczonego z molosami — 3/5, pod warunkiem spełnienia wymogów prawa.

Zanim tosa trafi do domu, opiekun ma zezwolenie: w Polsce rasa jest na liście ras uznawanych za agresywne i jej utrzymywanie wymaga zezwolenia wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (wniosek, opłata, warunki utrzymania), a brak zezwolenia to wykroczenie z karą i możliwością odebrania psa; w miejscach publicznych kaganiec i smycz — bez dyskusji. Ubezpieczenie OC opiekuna jest rozsądne. Kto nie zamierza tego spełnić, nie powinien kupować tej rasy — także dlatego, że hodowcy z ZKwP pytają o zezwolenie przy sprzedaży.

Wychowanie: przewodnik spokojny, konsekwentny, pewny siebie, doświadczony z molosami — tosa czyta niepewność i przejmuje decyzje. Metody pozytywne, spokojne, bez siły (na 60 kg nie ma siły) i bez krzyku (pies traci szacunek); komendy podstawowe, chodzenie na luźnej smyczy, przywołanie, oddawanie rzeczy, kaganiec jako coś normalnego — wszystko przed 8. miesiącem, gdy pies waży 40 kg. Socjalizacja od 8. tygodnia, długa, kontrolowana: obcy ludzie, dzieci, miasto, psy na smyczy z celem ignorowania — nie przyjaźni; kluby polecają szkołę dla psów z instruktorem znającym molosy.

Ruch: 1–1,5 godziny dziennie (3/5) w spokojnych spacerach, po zakończeniu wzrostu (2 lata) dłuższe wędrówki i praca z obciążeniem (weight pulling jest w tej rasie popularny), bez biegania przy rowerze i bez skoków. Bez smyczy — nigdy w miejscu publicznym (prawo), a poza nim tylko na ogrodzonym terenie (2 m, pełne ogrodzenie). W mieszkaniu 2/5: cicha, spokojna, czysta — ale 60 kg, prawo i sąsiedzi; dom z ogrodem jest jej miejscem.

Tosa jest jak na molosa zdrowa (4/5, 10–12 lat) — hodowla użytkowa nie wprowadziła do niej skrajnej brachycefalii, nadmiaru fałd ani masy dogów, a japońskie psy są lżejsze i żyją dłużej niż zachodnie olbrzymy 70-kilogramowe. Stawy: dysplazja stawów biodrowych i łokciowych (rodzice z wynikiem HD i ED), zerwanie więzadła krzyżowego u ciężkiego psa, zwyrodnienia od 6. roku. Żołądek: skręt (GDV) u głębokiej klatki — śmiertelny w godziny; profilaktyczna gastropeksja to w tej rasie rozsądna decyzja. Serce: kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM) w części linii — echo serca co roku po 4. roku. Oczy: entropion (luźna skóra głowy), rzadziej ektropion.

Skóra: alergie, demodekoza u szczeniąt, zapalenia fałd na szyi u psów o luźniejszej skórze. Nowotwory (chłoniak, guzy komórek tucznych) w starszym wieku. Upał: pysk umiarkowanie krótki, ale 60 kg masy i ciemna szata — spacer w cieniu, rano i wieczorem, woda.

Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, ochrona przeciwkleszczowa, waga co miesiąc (nadwaga u molosa to stawy, serce i żołądek), echo serca co roku po 4. roku, badanie krwi co roku po 5. roku, RTG przy każdej kulawiźnie. Kastracja po zakończeniu wzrostu (2 lata), najlepiej z gastropeksją; u samca z agresją wobec psów bywa pomocna, nie gwarantuje. Kaganiec u weterynarza — z prawa i z rozsądku; narkoza u lekarza znającego molosy.

Szata tosy jest krótka, twarda, przylegająca, w kolorach od czerwonego przez płowy i morelowy po czarny i pręgowany — pielęgnacja to gumowa rękawica raz w tygodniu, w linieniu (2/5, umiarkowane) dwa razy; kąpiel co 2–3 miesiące, w ogrodzie latem, w wannie zimą, jeśli pies wejdzie sam. Pies nie pachnie, czyści się sam. To najprostsza szata wśród molosów.

Skóra: u psów o luźniejszej skórze fałdy na szyi i pysku przetarte co kilka dni, sprawdzone na zaczerwienienie; ślina — umiarkowana, mniej niż u doga z Bordeaux, ale obecna po piciu i w upale; ręcznik przy misce. Oczy: przetarte, sprawdzone na łzawienie i mrużenie (entropion). Uszy zwisające, średnie — przegląd co tydzień. Zęby: gryzaki, szczotkowanie; przegląd na ułamane. Pazury co 3–4 tygodnie — pies kanapowy ich nie ściera, a długie pazury u molosa to obciążenie stawów.

Kaganiec: fizjologiczny (koszowy, pozwalający dyszeć i pić), dopasowany, noszony od szczenięcia jako coś normalnego — w Polsce w miejscach publicznych obowiązkowy, a pies, który go nie akceptuje, jest problemem prawnym i praktycznym. Szelki lub obroża — mocne, dopasowane, sprawdzane; smycz krótka, nie automatyczna. Pielęgnacja od szczenięcia jako coś przyjemnego — pies 60 kg, który nie chce dać łapy, nie da jej.

Dorosła tosa 40–75 kg przy 1–1,5 godzinie ruchu zjada 450–720 g dobrej karmy suchej dziennie (1800–2900 kcal) w dwóch–trzech posiłkach — mniej na kilogram niż średni pies, bo rasa jest spokojna i tyje łatwo, a nadwaga u molosa to stawy, serce i żołądek. Żebra pod dłonią, talia z góry, waga co miesiąc; tosa wystawowa jest masywna, ale nie gruba — mięśnie, nie tłuszcz.

Skręt żołądka: dwa–trzy mniejsze posiłki, miska na podłodze, godzina spokoju przed i dwie po jedzeniu, bez picia hektolitrów, znajomość objawów (niepokój, próby wymiotów bez efektu, wzdęty brzuch — lecznica w kwadrans). Szczenię: karma dla ras olbrzymich z kontrolowanym wapniem do 18–24 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca, wzrost powolny — tosa rośnie do 2 lat, a pulchny szczeniak to dysplazja i więzadła; suplementy wapnia na dobrej karmie szkodzą.

Serce: przy DCM dieta z tauryną i L-karnityną ustalona z kardiologiem. Skóra: przy alergiach dieta eliminacyjna na jedno białko przez 8 tygodni; kwasy omega-3 wspierają skórę i stawy. Zmiany karmy stopniowo. Smakołyki wliczone w dawkę — 60 kg psa łatwo przekarmić. Tosa je spokojnie i bez wybredności; miska w cichym miejscu, bez obcych psów w pobliżu — jedzenie jest u molosów bojowych zasobem, którego pies może bronić, i tego uczy się od szczenięcia (oddawanie miski za nagrodę).