Kot hawański (Havana brown)

Havana brown ma cechę, której nie ma żadna inna rasa w takim natężeniu i którą standard CFA opisuje wprost: bada świat przednimi łapami. Nowy przedmiot jest dotknięty, popchnięty, chwycony; opiekun jest „głaskany” łapą po twarzy, żeby zwrócić uwagę; torba jest otwarta łapą, nie pyskiem. Poza tym jest kotem towarzyskim (5/5) w syjamskim stylu, ale ciszej: wita gości, wskakuje na kolana, uczestniczy we wszystkim, chodzi za domownikami — i mówi cicho, rzadko, aksamitnym głosem (2/5), a nie syjamskim wołaniem.

Z dziećmi jest wyjątkowy (5/5): cierpliwy, zabawowy, ciekawski, sam szuka zabawy z dzieckiem — z zastrzeżeniem 4 kg, których nie nosi się i nie upuszcza. Z kotami i psami zgodny (5/5); drugi kot w domu to dla havany towarzystwo, którego potrzebuje: kot sam przez cały dzień jest nieszczęśliwy i wymyśla zajęcia — otwieranie szafek łapą, zrzucanie rzeczy, rozwijanie papieru toaletowego.

Aktywny (4/5): bawi się, wspina umiarkowanie, aportuje, poluje na piórka — bez sprintów mau i bez skoków chausie. Inteligencja 5/5: uczy się sztuczek, rozumie rutynę, otwiera drzwi (łapą). Dla początkującego 5/5 — łatwy, przyjazny, zdrowy; trudność to hodowla, bo rasa jest jedną z najrzadszych na świecie i w Polsce liczy pojedyncze koty.

Havana uczy się chętnie i szybko, za jedzenie i uwagę: przywołanie na imię, siad, aport (część havan aportuje sama z siebie i przynosi zabawkę łapą), „daj łapę” (to jej naturalne), wchodzenie do transportera, szelki — metodą klikera, w krótkich sesjach, kilka razy dziennie. Nauka jest sposobem na zajęcie kota, który potrzebuje interakcji; bez niej bada świat łapami w szafkach i na stole.

Socjalizacja jest łatwa — kot lubi wszystkich — i hodowcy robią większość; w nowym domu havana wychodzi z transportera i idzie zwiedzać. Samotność: to kot dla domu z ludźmi lub z drugim kotem; kot sam przez 10 godzin dziennie jest smutny i destrukcyjny (łapami). Zmiany znosi dobrze — ciekawość wygrywa z lękiem.

Zabawa: 2–3 sesje z wędką dziennie, zabawki interaktywne (havana rozwiązuje je łapami szybciej niż inne koty), pudełka, tunele; pion umiarkowany — drapak, półki, parapet. Okna z siatką, szafki z zabezpieczeniami (kot, który otwiera łapą, otwiera też szafkę ze środkami czystości). Szelki: havana je znosi i lubi spokojny spacer; wolne wychodzenie — nie, kot ufny i rzadki na drodze to strata dla całej rasy.

Havana brown jest rasą zdrową (5/5, 12–15 lat) bez chorób dziedzicznych specyficznych dla rasy i bez testów DNA do sprawdzania — jej problemem jest liczebność: w latach 90. rasa liczyła kilkaset kotów na świecie i CFA otworzyła ją na outcross (czarne i niebieskie koty domowe krótkowłose, orientalne w określonych kolorach), żeby poszerzyć pulę genów; kupujący pyta o pochodzenie rodziców, współczynnik inbredu i program hodowlany, bo wąska pula daje sporadycznie wady wrodzone, problemy z płodnością i osłabioną odporność.

Poza tym: HCM jak u każdego kota (echo rodziców, u kota co 2 lata po 4. roku), kamień nazębny i zapalenie dziąseł (rasa z krwią syjamską ma do nich skłonność — szczotkowanie, kontrola co roku), kamienie moczowe u kota, który pije mało (mokra karma), otyłość po kastracji u kota bez zabawy, sporadycznie zapalenie dziąseł młodzieńcze u kociąt.

Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, zęby raz w roku, waga co miesiąc, badanie krwi co roku po 8. roku. Kastracja po 6. miesiącu. Weterynarz: havana jest kotem ciekawskim i łatwym w badaniu — w poczekalni zwiedza łapami. Narkoza: koty orientalne bywają wrażliwe na niektóre leki uspokajające — dawkowanie z uwagą.

Szata havany jest krótka, gładka, lśniąca, przylegająca, bez wyraźnego podszerstka — w kolorze głębokiej, ciepłej czekolady z mahoniowym połyskiem (u kotów wystawowych bez rudych plam, cieni i pasm tabby; kocięta mogą mieć rozmyte pręgi, które znikają do roku) — i wymaga tyle co szata każdego kota krótkowłosego: gumowa rękawica lub zamszowa ściereczka raz w tygodniu (nadaje połysk), w linieniu (2/5) dwa razy; kot myje się sam. Kąpiel niepotrzebna; przed wystawą — szampon dla ciemnej sierści.

Wąsy: obowiązkowo brązowe (biały wąs to wada wystawowa) — nie wymagają niczego, ale nie należy ich przycinać ani wyrywać; koty z nadwagą i starsze miewają siwiejące wąsy, co jest normą. Nos i opuszki: różowobrązowe, delikatne — zimą przy spacerze balsam. Oczy: zielone, u kociąt niebieskie do żółtozielonych — ostateczny kolor do 2 lat; przetarte przy potrzebie.

Uszy: duże, otwarte — przegląd co tydzień. Zęby: szczotkowanie 2–3 razy w tygodniu — u tej rasy ważniejsze niż szata; kontrola raz w roku. Pazury: co 2–3 tygodnie u kota domowego, drapak sizalowy — havana drapie i „dotyka” pazurami. Kuweta: czysta, otwarta; havana nie jest wybredna.

Havana brown 3–5 kg przy energii 4/5 potrzebuje 180–280 kcal dziennie; kot aktywny, bawiący się — bliżej górnej granicy, kot po kastracji bez zabawy — dolnej, i wtedy tyje jak każdy kot. Rasa jest średniej budowy — nie orientalnie chuda, nie brytyjsko krępa — żebra pod dłonią, talia z góry, waga co miesiąc; posiłki odmierzone, trzy–cztery dziennie lub w zabawkach interaktywnych, które havana rozwiązuje łapami z zapałem.

Karma: wysokobiałkowa, z mięsem na pierwszym miejscu, mokra jako podstawa (kot z krwią syjamską pije mało), sucha jako dodatek w zabawkach. Kocię: karma dla kociąt do 12 miesięcy, cztery posiłki do 6. miesiąca. Rasa nie jest wybredna — ciekawość każe jej próbować wszystkiego, i to jest problem w drugą stronę: havana wyciąga łapą jedzenie ze stołu, z torby i z szafki, i kuchnia wymaga zabezpieczeń.

Zęby: sucha karma w małej ilości i gryzaki dla kotów opóźniają kamień, nie zastąpią szczotkowania. Zmiany karmy stopniowo, przez tydzień. Woda: fontanna — kot, który dotyka wody łapą, pije z ruchomej chętniej. Kwasy omega-3 (olej z łososia w małej ilości) dają czekoladowej szacie mahoniowy połysk, na który patrzy sędzia.