Hawańczyk

Hawańczyk został wyhodowany do jednej roli — towarzystwa — i robi to lepiej niż większość ras: jest wesoły, czuły, zabawny, chodzi za ludźmi z pokoju do pokoju, kładzie się tam, gdzie są, i patrzy na nich, gdy nic nie robią. Kubańczycy nazywali go psem-cieniem. Wobec obcych jest otwarty, po chwili obserwacji przyjazny; zaszczeka na dzwonek (3/5) i poprowadzi gościa do kanapy. Ma poczucie humoru w psim wydaniu: wymyśla sztuczki, tańczy na tylnych łapach, przynosi rzeczy, żeby zwrócić uwagę.

Z dziećmi znakomity (5/5): cierpliwy, zabawowy, solidniejszy niż maltańczyk czy yorkshire terrier, więc znosi przedszkolaka lepiej — z zastrzeżeniem, że 5 kg to nadal 5 kg i dziecko musi nauczyć się nie nosić psa. Z innymi psami towarzyski (5/5), z kotem zgodny; nie ma instynktu łowieckiego, który by przeszkadzał.

Inteligentny (4/5), uczy się chętnie (4/5) — dla pochwały i zabawy tak samo jak dla jedzenia, co jest rzadkie. Wrażliwy: krzyk go łamie, lekceważenie boli. Jedyna trudność charakteru to odwrotność jego zalety: hawańczyk sam w domu przez 8 godzin jest psem nieszczęśliwym i pokazuje to szczekaniem, płaczem i niszczeniem. Dla początkującego 4/5 — jeden z najłatwiejszych psów, o ile początkujący jest w domu.

Hawańczyk uczy się z radością i to jego główny atut wychowawczy: trening pozytywny, krótkie sesje, zabawa jako nagroda — i pies, który w wieku roku zna dwadzieścia sztuczek, tańczy, aportuje i chodzi po równoważni. Dobre dyscypliny: dogdancing (rasa ma do niego naturalną skłonność), agility w klasie mini, rally-o, nosework. Nauka czystości u małego psa: częste wyjścia, nagroda na dworze, cierpliwość; hawańczyk nie lubi deszczu i mata w domu bywa kompromisem na zimę.

Trening samotności jest najważniejszym elementem wychowania i trzeba go zacząć w pierwszym tygodniu: wychodzenie na minutę, na pięć, na kwadrans, zawsze bez pożegnań i powitań, z zajęciem (kong) na czas nieobecności; stopniowo do 3–4 godzin. Pies, który od szczenięcia był z ludźmi cały dzień i nagle zostaje na osiem godzin, ma lęk separacyjny, który leczy się miesiącami. Hawańczyk to pies dla ludzi pracujących z domu, emerytów, rodzin z kimś w domu — nie dla pary pracującej po 9 godzin poza nim.

Socjalizacja prosta — pies lubi wszystkich. Ruch: 45–60 minut dziennie (3/5) w spacerach plus zabawa w domu; hawańczyk lubi też dłuższe wędrówki w swoim tempie. W mieszkaniu 5/5: mały, czysty, nie linieje, spokojny — z warunkiem trening ciszy (3/5) i samotności.

Hawańczyk jest rasą zdrową i długowieczną (4/5), ale rasa odbudowana z jedenastu psów ma wąską pulę genów i kilka problemów, które hodowla monitoruje. Stawy: zwichnięcie rzepki (najczęstsze — badanie rodziców, stopień 1–4, przy 3–4 operacja) i choroba Legg-Calvé-Perthesa (martwica głowy kości udowej u szczenięcia 4–12 miesięcy — kulawizna, operacja). Kości: chondrodysplazja — skrócone, wygięte przednie łapy, u części psów bez objawów, u części z bólem; hodowla amerykańska bada RTG przedramion.

Oczy: zaćma (dziedziczna, w różnym wieku — badanie oczu rodziców co roku), dystychiaza, PRA rzadziej. Wątroba: przeciek wrotno-systemowy (shunt) — szczenię drobne, apatyczne po jedzeniu, z objawami neurologicznymi; badanie kwasów żółciowych u szczenięcia z podejrzeniem. Słuch: głuchota wrodzona, częstsza u psów z dużą ilością bieli — test BAER w dobrej hodowli. Do tego niedoczynność tarczycy, alergie skórne, zapalenia uszu pod obrośniętymi uszami i kamień nazębny — u małych psów z długim życiem to główna przyczyna wizyt po 8. roku.

Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, ochrona przeciwkleszczowa, oczy codziennie (wydzielina, zacieki), uszy co tydzień, zęby szczotkowane 2–3 razy w tygodniu i kontrolowane u weterynarza raz w roku, waga (nadwaga to rzepki), coroczne badanie krwi po 8. roku. Kastracja bez pośpiechu, po zakończeniu wzrostu (12 miesięcy).

Szata hawańczyka jest długa, lekka, jedwabista i falista — na Kubie chroniła przed słońcem, nie przed zimnem, więc jest cienka i bez gęstego podszerstka — i nie linieje (1/5): martwy włos zostaje w szacie i bez czesania zbija się przy skórze w kołtuny w ciągu tygodnia, pod pachami i za uszami w trzy dni. Pełna szata (do ziemi, wystawowa) wymaga czesania do skóry codziennie, 15–20 minut, warstwami, z odżywką w sprayu; grzywka spięta lub — wystawowo — opadająca, ale nie w oczy.

Pies domowy: strzyżenie „puppy cut” na 3–5 cm co 6–8 tygodni (groomer 120–200 zł) i czesanie 2–3 razy w tygodniu — większość opiekunów wybiera tę drogę i pies niczego nie traci. Trzecia opcja, dopuszczona wzorcem: szata w sznurach (jak u komondora w miniaturze), którą się nie czesze, tylko rozdziela palcami; wymaga pół roku formowania i długiego suszenia po kąpieli, więc wybierają ją nieliczni. Kąpiel co 3–4 tygodnie z odżywką, rozczesanie przed (mokry kołtun filcuje się na stałe), suszenie suszarką z czesaniem.

Oczy: przetarte codziennie, zacieki od łez u jasnych psów (czyste oczy, filtrowana woda, suche okolice pomagają bardziej niż preparaty). Uszy: obrośnięte, włos z kanału wyskubać, przegląd co tydzień. Zęby: szczotkowanie 2–3 razy w tygodniu — u małego psa żyjącego 15 lat to jedyna profilaktyka, która działa. Pazury co 3–4 tygodnie, włos między opuszkami i przy odbycie przycięty. Rasa dobrze znoszona przez alergików na sierść, z zastrzeżeniem o ślinie i naskórku — test u hodowcy.

Dorosły hawańczyk 4–7 kg zjada 85–135 g dobrej karmy suchej dziennie (300–480 kcal) w dwóch posiłkach; pies sportowy więcej, kanapowy po kastracji mniej. Rasa tyje łatwo — jest urocza i dostaje ze stołu — a szata maskuje sylwetkę: żebra pod dłonią, waga co miesiąc; nadwaga u psa z rzepkami to operacja w wieku 5 lat. Smakołyki na treningu (a hawańczyk trenuje ciągle) wliczone w dawkę — przy 5 kg dwa plasterki sera to 10 % dziennej energii.

Szczenię: karma dla ras małych do 10–12 miesięcy, trzy–cztery posiłki do 4. miesiąca (hipoglikemia u małych szczeniąt), potem trzy, potem dwa. Szczenię z podejrzeniem shuntu wątrobowego — dieta niskobiałkowa ustalona z weterynarzem do czasu operacji. Zmiany karmy stopniowo, przez tydzień; rasa ma wrażliwy żołądek i wybredność — wyuczoną, jak u wszystkich małych psów, które dostają coś lepszego po odmowie.

Zęby: karma sucha i gryzaki ograniczają kamień, ale u hawańczyka nie zastąpią szczotkowania. Broda i wąsy: moczą się w misce, zbierają resztki — karma sucha zostawia mniej, przetrzeć po posiłku; zacieki od śliny u jasnych psów. Kwasy omega-3 wspierają jedwabistą szatę i skórę przy alergiach; przy świądzie — dieta eliminacyjna na jedno białko przez 8 tygodni. Woda: u jasnych psów filtrowana ogranicza zacieki od łez — to jedna z niewielu rzeczy w tej sprawie, która działa.