Lhasa apso

Lhasa apso ma charakter psa, który przez tysiąc lat pracował samodzielnie w klasztorze: obserwuje, ocenia i decyduje. Wobec rodziny jest lojalny i czuły — w swoim tempie: przyjdzie na kolana, gdy zechce, i odejdzie, gdy zechce; nie jest psem, który chodzi za człowiekiem po mieszkaniu. Wobec obcych zachowuje wyraźną rezerwę, którą wzorzec wprost opisuje („nieufny wobec obcych”): gość jest obserwowany z dystansu, meldowany szczekaniem i akceptowany po czasie, czasem po kilku wizytach. Stróżuje głosem (4/5) — dzwonek, kroki na klatce, ruch za oknem — i tego nie da się wytrenować do zera, tylko do jednego szczeknięcia.

Z dziećmi 3/5: z dziećmi w wieku szkolnym, które szanują jego przestrzeń i nie noszą go, jest w porządku; z małymi nie — lhasa nie znosi ściskania, ciągnięcia za sierść i natarczywości i ostrzeże zębami, a mały pies pod długą szatą łatwo zostaje nadepnięty. Z innymi psami powściągliwy, samce potrafią być stanowcze wobec samców; z kotem w domu w porządku.

Inteligencja 4/5 i uczenie 3/5 — lhasa rozumie komendę po trzech powtórzeniach i wykonuje ją, gdy uzna za sensowną; upór jest tybetański, spokojny i niewzruszony. Dla początkującego 3/5: pies jest zdrowy, długowieczny i mało wymagający ruchowo, ale pielęgnacja, szczekanie i niezależność zaskakują ludzi, którzy kupili „małego pluszaka”.

Lhasa nie pracuje dla pochwały ani z zapału; pracuje, gdy widzi sens i nagrodę. Trening pozytywny, z jedzeniem, w krótkich sesjach, bez powtarzania w kółko (pies odchodzi) i bez nacisku (pies siada i patrzy). Rezultat to pies, który zna komendy i wykonuje je w domu, a na dworze — po namyśle. Priorytet pierwszy: trening ciszy od szczenięcia — komenda „cicho” po jednym szczeknięciu, nagroda za milczenie, żadnej uwagi za jazgot; bez tego lhasa w bloku melduje każdy krok na klatce.

Priorytet drugi: socjalizacja z obcymi ludźmi — spokojna, bez wymuszania kontaktu, żeby rezerwa nie przeszła w lęk lub warczenie. Goście, dzieci innych, weterynarz, groomer (lhasa spędzi u niego dużo czasu) — od 8. tygodnia, jako coś przyjemnego. Trening pielęgnacji jako zabawa: czesanie do skóry codziennie przez 15 lat wymaga psa, który to znosi.

Nauka czystości: mały pęcherz, niechęć do deszczu, upór — częste wyjścia, nagradzanie, cierpliwość. Ruch: 45–60 minut dziennie (3/5) w spokojnych spacerach; lhasa lubi chodzić, nie biegać, i dobrze znosi dłuższe wędrówki w swoim tempie, także w górach (to pies z 3600 m n.p.m.). W mieszkaniu 4/5: mały, czysty, spokojny — z jednym warunkiem, którym jest szczekanie.

Lhasa apso jest rasą zdrową i długowieczną (4/5) — pies z klasztoru na 3600 m nie mógł być delikatny — ale ma jedną chorobę, o którą trzeba zapytać hodowcę wprost: młodzieńczą dysplazję nerek. Nerki rozwijają się nieprawidłowo, pies pije i sika dużo od szczenięcia, chudnie i ginie na niewydolność nerek przed 2. rokiem; choroba jest dziedziczna, bez testu DNA, i hodowla powinna znać linię (rodzice z badaniem moczu i krwi). U szczenięcia: badanie moczu (ciężar właściwy, białko) i krwi (kreatynina) przy pierwszej wizycie.

Oczy: duże, w płytkich oczodołach, pod grzywką — suche oko (KCS: matowe, lepka wydzielina, krople do końca życia), wrzody rogówki po włosie lub zadrapaniu, PRA (test DNA, jeden rodzic wolny wystarczy), zaćma, dystychiaza. Skóra: gruczolakowe zapalenie skóry (sebaceous adenitis — suche łuski, wypadanie sierści; lhasa i pudel to rasy, w których występuje najczęściej), alergie ze świądem. Do tego zwichnięcie rzepki, dyskopatia u psa długiego i niskiego (rampa, bez skoków), zapalenia uszu pod ciężkimi, obrośniętymi uszami, kamień nazębny.

Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, ochrona przeciwkleszczowa (kleszcz w długiej szacie jest niewidoczny), oczy codziennie, uszy co tydzień, zęby raz w roku u weterynarza, badanie moczu i krwi raz w roku po 8. roku — u rasy, która żyje 15–17 lat, starość jest długa i warto ją planować.

Szata lhasa apso jest długa, prosta, twarda w dotyku (nie jedwabista jak u shih tzu), z podszerstkiem, z przedziałkiem na grzbiecie i sięga ziemi u dorosłego psa — to wygląd z wystawy i z wyobrażenia o rasie, który kosztuje codzienne czesanie: szczotka z metalowymi szpilkami i grzebień, warstwami do skóry, ze spryskaniem odżywką w sprayu (sucha szata się łamie), 20–30 minut dziennie. Kołtuny powstają pod pachami, za uszami, na brzuchu i spodniach w dwa dni bez czesania i po tygodniu wymagają wycięcia. Linieje mało (2/5) — martwy włos zostaje w szacie.

Większość opiekunów psów domowych wybiera strzyżenie „puppy cut” na 3–5 cm co 8 tygodni (groomer 120–200 zł), które skraca czesanie do 2–3 razy w tygodniu i nie zmienia psa poza wyglądem; wzorzec tego nie chce, ale wzorzec nie czesze. Kąpiel co 3–4 tygodnie z odżywką, dokładne rozczesanie przed (mokry kołtun filcuje się na stałe), suszenie suszarką z czesaniem. Grzywka: spięta gumką lub przycięta — włos w oku daje wrzód rogówki; wzorzec chce grzywki opadającej na oczy, ale nie w nie.

Oczy codziennie: przetarte wilgotnym wacikiem, sprawdzone na mrużenie, zaczerwienienie, lepką wydzielinę (suche oko). Uszy: ciężkie, obrośnięte — przegląd co tydzień, włos z kanału wyskubać. Zęby: szczotkowanie 2–3 razy w tygodniu, kamień u małych psów. Pazury co 3–4 tygodnie. Włos między opuszkami i przy odbycie przycięty dla higieny.

Dorosła lhasa 5–8 kg zjada 100–150 g dobrej karmy suchej dziennie (350–520 kcal) w dwóch posiłkach; pies kanapowy, po kastracji — bliżej dolnej granicy. Rasa tyje umiarkowanie, ale długa szata maskuje sylwetkę całkowicie — żebra pod dłonią, waga co miesiąc; nadwaga u psa długiego i niskiego to kręgosłup i rzepki. Szczenię: karma dla ras małych do 10–12 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca.

Wybredność jest cechą rasy i zwykle wyuczoną: lhasa, która odmawia i dostaje coś lepszego, uczy się odmawiać. Jeden rodzaj karmy, posiłek po 15 minut zabrany — pies nauczy się jeść; lhasa nie zagłodzi się na złość, choć potrafi wytrzymać dzień. Zmiany karmy stopniowo, przez tydzień. Broda: moczy się w misce i zbiera resztki — karma sucha zostawia ich mniej niż mokra, broda przetarta po posiłku.

Nerki: u szczenięcia z podejrzeniem dysplazji lub u starego psa z podwyższoną kreatyniną — dieta nerkowa (niski fosfor, umiarkowane białko dobrej jakości) ustalona z weterynarzem, wcześnie; woda dostępna zawsze, bez ograniczania. Skóra: przy sebaceous adenitis i alergiach kwasy omega-3 (olej z ryb) i dieta eliminacyjna na jedno białko przez 8 tygodni przy świądzie. Smakołyki wliczone w dawkę — przy 6 kg dwa plasterki sera to 10 % dziennej energii.