Nowofundland (Wodołaz)

„Pies-niania” z Piotrusia Pana był nowofundlandem i J. M. Barrie nie przesadzał. To rasa o cierpliwości, która wydaje się niewyczerpana: dziecko może na nim leżeć, ciągnąć za uszy, ubierać w czapkę — nowofundland westchnie i poczeka. Wobec obcych jest przyjazny, wobec innych psów spokojny, wobec kotów obojętny lub opiekuńczy. Jako stróż działa wyłącznie posturą; pies, który waży 60 kg i patrzy na ciebie z uwagą, wystarcza większości nieproszonych gości.

Jest głęboko związany z rodziną i chce być tam, gdzie ludzie — nie w kojcu, nie w ogrodzie, tylko w salonie, najlepiej na czyichś stopach. Źle znosi długą samotność, choć nie niszczy; raczej smutnieje. Ma jedną obsesję: wodę. Nowofundland wchodzi do każdego zbiornika, ciągnie w stronę jeziora i próbuje „ratować” pływających, w tym dzieci, które wcale nie toną — na plaży trzeba to mieć na uwadze.

Szczeka rzadko, głosem, który słychać na sąsiedniej ulicy. W domu jest spokojny, wręcz flegmatyczny, ale to spokój olbrzyma, nie brak temperamentu: dwuletni nowofundland, który biegnie przywitać gościa, przewraca stolik i gościa. Rasa ma 3/5 dla początkujących — nie z powodu charakteru, tylko rozmiaru, pielęgnacji i kosztów.

Nowofundland uczy się chętnie, ale we własnym tempie — komendę zrozumie szybko, wykona po chwili namysłu. Trening pozytywny, spokojny, bez pośpiechu; presja i krzyk go ranią, bo to rasa wrażliwa mimo rozmiaru. Podstawy trzeba opanować, zanim pies przekroczy 40 kg: chodzenie na luźnej smyczy, „zostań”, nieskakanie na ludzi. Szczeniak, który ciągnie w stronę kałuży, jest zabawny; dorosły pies, który ciągnie do jeziora, ciągnie ciebie.

Ruch: nowofundland nie jest psem sportowym. Dwa spokojne spacery dziennie, łącznie około godziny, plus pływanie tak często, jak się da — to jego naturalna aktywność, bezpieczna dla stawów i jedyna, przy której pokazuje prawdziwą energię. Ratownictwo wodne jako sport (w Polsce są kluby) to dyscyplina, w której rasa jest u siebie. Ciągnięcie wózka (carting) jest drugą tradycyjną pracą nowofundlanda.

Do 18.–24. miesiąca żadnych skoków, schodów, biegania przy rowerze i długich tras — stawy olbrzyma dojrzewają długo, a chrząstka szczeniaka nie wybacza. Upał: gruba szata i masa robią z lipca zagrożenie; spacery o świcie i wieczorem, dostęp do wody i cienia przez cały dzień.

Nowofundland żyje 8–10 lat i to serce najczęściej decyduje o długości tego życia. Zwężenie podaortalne (SAS) to wrodzona wada, w której zwężenie pod zastawką aortalną obciąża lewą komorę; w ciężkiej postaci prowadzi do nagłej śmierci młodego psa. Nie ma testu DNA — jest osłuchanie i echo serca u kardiologa, które rodzice powinni mieć wykonane, a szczeniak sprawdzone przed odbiorem (szmer u 8-tygodniowego szczeniaka to sygnał). Kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM) pojawia się u psów starszych; echo co rok po 5. roku życia.

Cystynuria to dziedziczne zaburzenie, przy którym cystyna wytrąca się w moczu i tworzy kamienie blokujące cewkę u psów — test DNA istnieje i rodzice powinni być przebadani. Stawy: dysplazja bioder i łokci (HD A/B, ED 0), wolny wzrost, waga pod kontrolą; zerwanie więzadła krzyżowego u psów z nadwagą jest u tej rasy częste. Skręt żołądka (GDV): dwa posiłki, spokój po jedzeniu, gastropeksja przy kastracji.

Oczy: entropium i ektropium przy ciężkich powiekach — sprawdzaj łzawienie. Skóra pod grubą szatą chętnie choruje na „gorące plamy” (hot spots), zwłaszcza po pływaniu, gdy podszerstek nie wysycha — suszenie po każdej kąpieli jest profilaktyką, nie fanaberią.

Szata nowofundlanda to gruby, natłuszczony włos okrywowy i bardzo gęsty podszerstek, które razem izolują od lodowatej wody. Ta sama szata w domu oznacza szczotkowanie dwa–trzy razy w tygodniu (szczotka z długimi zębami, grzebień, uwaga na kołtuny za uszami, pod pachami, w portkach i pod obrożą), a w sezonie linienia — codziennie przez 4–6 tygodni. Rasa ma 5/5 na naszej skali linienia i 5/5 za pielęgnację; to nie są liczby na wyrost.

Kąpiel co 6–8 tygodni, z dokładnym spłukaniem i suszeniem suszarką — mokry podszerstek to hot spoty i zapach. Po każdym pływaniu w jeziorze spłucz i wysusz przynajmniej brzuch i pachy. Włosy między opuszkami przycinaj, bo zbierają błoto i lód. Strzyżenie na krótko odpada: szata nie odrasta prawidłowo, a pies traci izolację od upału i zimna.

Ślina: nowofundland ślini się przez cały czas, a po piciu i w upale — obficie. Ręcznik przy misce i przy drzwiach, przetarcie fauflów po posiłku. Uszy opadające, ciężkie — przegląd i czyszczenie raz w tygodniu, częściej u psa pływającego (wilgoć w kanale to zapalenia). Pazury co miesiąc, zęby dwa razy w tygodniu.

Szczeniak nowofundlanda rośnie do 18–24 miesięcy i może przybierać kilogram tygodniowo — to tempo, którego nie wolno przyspieszać. Karma dla szczeniąt ras olbrzymich z kontrolowanym wapniem i fosforem, żadnych suplementów mineralnych, waga porównywana z krzywą wzrostu co dwa tygodnie. Szczeniak, który „ładnie rośnie” szybciej niż krzywa, jest kandydatem do dysplazji i osteochondrozy.

Dorosły pies 54–68 kg: dwa posiłki dziennie z godziną spokoju po każdym, miska spowalniająca, jeśli je łapczywie — profilaktyka skrętu żołądka. Karma z białkiem zwierzęcym na pierwszym miejscu i umiarkowanym tłuszczem; nowofundland ma niskie zapotrzebowanie kaloryczne jak na swoją masę (mało się rusza, dużo śpi) i tyje łatwo. Glukozamina, chondroityna i omega-3 od 4. roku życia.

U psa z cystynurią dieta jest częścią leczenia (obniżone białko, alkalizacja moczu, dużo wody) — ustala ją lekarz. Kondycja: żebra wyczuwalne dłonią pod szatą, talia wyczuwalna z góry. Miesięczny koszt utrzymania to 600–950 zł, w tym karma jako największa pozycja i groomer, jeśli nie szczotkujesz sam.