Bernardyn (Pies św. Bernarda)

Bernardyn to pies o temperamencie odwrotnym do rozmiaru: spokojny (energia 2/5), cichy (głośność 2/5), przywiązany do rodziny i tolerancyjny wobec obcych, których po zaszczekaniu zwykle wpuszcza. Do dzieci ma cierpliwość, której w naszej bazie dorównuje niewiele ras (5/5) — znosi zabawy, przytulanie i wspinanie się na siebie bez cienia zniecierpliwienia. Problem jest fizyczny, nie psychiczny: 80-kilogramowy pies, który odwraca się w przedpokoju, przewraca trzylatka, a merdający ogon zmiata wszystko ze stolika. Z małym dzieckiem bernardyn wymaga nadzoru nie dlatego, że mógłby ugryźć, tylko dlatego, że nie czuje własnej masy.

Z innymi psami i zwierzętami domowymi jest łagodny (4/5), rzadko zaczyna konflikt i zwykle ignoruje prowokacje. Nie jest psem obronnym w sensie szkoleniowym, choć sama sylwetka odstrasza. Źle znosi długie osamotnienie i zamknięcie w kojcu — to pies, który chce leżeć tam, gdzie są ludzie, i jeśli ma wybór, położy się w przejściu. Dojrzewa wolno: mentalnie zostaje szczeniakiem do 2–3 lat, przy wadze dorosłego psa już w wieku 12 miesięcy.

Wszystkiego, co ma umieć dorosły pies, bernardyn musi się nauczyć, zanim będzie ważył 40 kg — czyli do 5. miesiąca życia. Chodzenie na luźnej smyczy, „zostań”, nie skakanie na ludzi i spokojne mijanie innych psów: przy 20 kg to ćwiczenie, przy 80 kg to problem, którego nie rozwiąże żadna obroża. Uczy się umiarkowanie (3/5), powoli, ale trwale, i wyłącznie na spokojnych metodach; nacisk, szarpanie i podniesiony głos powodują u tej rasy zamknięcie się i upór, nie posłuszeństwo.

Ruch dorosłego psa to 2 spacery po 30–45 minut w umiarkowanym tempie, najlepiej po miękkim podłożu, plus zabawa węchowa; bernardyn nie biega przy rowerze i nie chodzi w góry po 20 km. Do 18. miesiąca ruch jest reglamentowany: zasada 5 minut na każdy miesiąc życia na jeden spacer, bez schodów, bez skakania z auta, bez zabaw z dużymi psami na śliskiej podłodze. To okres, w którym decyduje się stan bioder i łokci na całe życie. Latem spacery przesuwajcie na wczesny ranek i późny wieczór — bernardyn źle oddaje ciepło i przy 28 °C dostaje udaru szybciej niż większość ras.

Krótkie życie bernardyna (8–10 lat) wynika z rozmiaru, ale to, czy dożyje dziesięciu lat na własnych nogach, zależy od hodowli i wychowania. Na pierwszym miejscu jest dysplazja stawów biodrowych i łokciowych: w ZKwP para hodowlana musi mieć wynik RTG HD (dopuszczalne A–C) i warto zażądać także ED. Kupując szczeniaka bez tych wyników, kupujecie loterię, w której przegrana kosztuje 8–15 tysięcy złotych za operację.

Druga sprawa to skręt żołądka (GDV) — u tak głębokiej klatki piersiowej ryzyko należy do najwyższych w bazie. Objawy: nieproduktywne wymioty, niepokój, twardniejący brzuch, ślinienie; od objawów do śmierci mijają godziny, a jedyną pomocą jest operacja. Część opiekunów decyduje się na profilaktyczną gastropeksję (przyszycie żołądka) przy okazji kastracji. Do tego kardiomiopatia rozstrzeniowa (echo serca u rodziców i u psa po 5. roku życia), osteosarcoma, padaczka, entropium i ektropium — czyli powieki zawijające się do wewnątrz lub na zewnątrz, typowe dla tego kroju głowy. Ubezpieczenie kosztów leczenia jest u bernardyna wyjątkowo sensowne, bo każda dawka leku, kroplówka i narkoza są liczone od kilograma.

Obie odmiany bernardyna mają gęsty podszerstek i linieją dwa razy w roku tak, że przez 3–4 tygodnie sierść jest wszędzie (linienie 4/5). Odmiana krótkowłosa: szczotkowanie 2 razy w tygodniu, w linieniu codziennie, gumowa szczotka i furminator z umiarem. Odmiana długowłosa: szczotka druciana i grzebień 3 razy w tygodniu, ze szczególną uwagą na pióra za uszami, na udach i ogonie, gdzie robią się kołtuny; w linieniu — codziennie. Kąpiel raz na 2–3 miesiące, a przy 80 kg psa praktyczniejszy jest salon groomerski z podnośnikiem (150–250 zł) niż własna wanna.

Ślinienie to część rasy, nie wada — fafle zbierają ślinę i pies rozrzuca ją przy każdym potrząśnięciu głową, po wodzie i w upale. Ręcznik przy misce, drugi przy drzwiach, zmywalne ściany w przedpokoju. Fałdy przy pysku przecierajcie codziennie, bo wilgoć i resztki jedzenia dają zapalenie skóry. Oczy z opadającą dolną powieką wymagają codziennego przetarcia solą fizjologiczną, a uszy wiszące — kontroli raz w tygodniu. Pazury u tak ciężkiego psa ścierają się zwykle same; jeśli nie, obcinanie co 3–4 tygodnie, bo zbyt długie zmieniają ustawienie łap i obciążają stawy.

Dorosły bernardyn o wadze 80–100 kg potrzebuje około 2 300–3 000 kcal dziennie, czyli 650–850 g suchej karmy o gęstości 350 kcal/100 g — to 20–25 kg karmy miesięcznie i 250–450 zł w zależności od klasy produktu. Dawkę dzielcie na dwa, a lepiej trzy posiłki, z godziną spokoju po każdym; to najważniejsza profilaktyka skrętu żołądka, jaką macie w ręku. Karma dla ras olbrzymich ma niższą kaloryczność i ograniczoną zawartość wapnia — u bernardyna to nie marketing, tylko warunek zdrowych stawów.

Szczeniak jest najważniejszym okresem żywieniowym w życiu tej rasy. Rośnie około 1 kg tygodniowo i musi rosnąć wolno: karma dla szczeniąt ras olbrzymich (nie „dla dużych ras” i nie „dla szczeniąt” ogólnie), żadnych dodatków wapnia i witaminy D na własną rękę, żadnego przekarmiania „na zapas”. Szczeniak z widocznym zarysem żeber to szczeniak prawidłowo prowadzony; pulchny bernardyn w wieku 5 miesięcy to przyszły pacjent ortopedy. Po pierwszym roku dodajcie suplement na stawy (glukozamina, chondroityna, kwasy omega-3) — działa lepiej zapobiegawczo niż leczniczo. Kalkulator porcji przeliczy dawkę na wagę i wiek waszego psa.