Bergamasco

Bergamasco pracował sam: pasterz szedł z przodu, psy pilnowały stada z boków i tyłu, podejmując decyzje bez komend — i to widać w charakterze: pies obserwuje, ocenia, działa, gdy uzna za konieczne, i nie widzi sensu w wykonywaniu poleceń dla samego wykonania. Wobec rodziny jest spokojny, czuły bez przylepności, obecny — leży tam, skąd widzi wszystkich — i przywiązany do całej „gromady”, nie do jednej osoby. Wobec obcych uważny: obserwuje, nie zaczepia, melduje rzadko (2/5), akceptuje, gdy rodzina akceptuje; wzorzec wprost wyklucza agresję i lękliwość.

Z dziećmi jest wyjątkowy (5/5) i włoski klub o tym pisze: bergamasco traktuje dzieci jak stado — pilnuje, towarzyszy, kładzie się między nimi a tym, co uzna za zagrożenie, i znosi zabawę z cierpliwością psa, który przez tysiące lat nie mógł stracić nerwów przy owcach. Nie zagania dzieci jak border collie; opiekuje się. Z innymi psami zgodny (4/5), z kotem i zwierzętami gospodarskimi bez problemu — to pies stada, nie łowca.

Inteligencja 5/5 to inteligencja, która rozwiązuje problemy: otwiera furtkę, znajduje drogę, przewiduje; uczenie 4/5, bo pies uczy się szybko i wykonuje, gdy widzi sens. Wrażliwy na ton — krzyk i przymus zamykają go. Dla początkującego 3/5: łatwy charakter, zdrowa rasa, spokój — trudności to szata, o której trzeba wiedzieć wszystko przed zakupem, rozmiar i potrzeba przestrzeni.

Bergamasco uczy się chętnie, gdy trening wygląda jak wspólna praca, a nie tresura: metody pozytywne, spokojne, z jasnym celem, w krótkich sesjach, bez powtarzania w kółko (pies odchodzi) i bez nacisku (pies się kładzie i patrzy). Podstawy wchodzą w tygodnie; przywołanie jest łatwe, bo nic nie ciągnie go dalej niż stado — także wtedy, gdy stadem jest rodzina. Dobre zajęcia: praca pasterska (owce, jeśli ktoś ma dostęp — rasa wraca do niej natychmiast), dogtrekking w górach (jego środowisko), nosework, obedience w wolnym tempie, praca jako pies towarzyszący.

Socjalizacja od 8. tygodnia: obcy ludzie, dzieci, psy, miasto — spokojnie, bez wymuszania kontaktu, żeby uważność nie przeszła w nieufność. Trening pielęgnacji jako zabawa: formowanie szaty w wieku 1–2 lat wymaga psa, który leży spokojnie przez godzinę. Trening samotności standardowy — pies stada znosi kilka godzin, jeśli był przyzwyczajany.

Ruch: 1–1,5 godziny dziennie (3/5) w spacerach i wędrówkach; bergamasco nie biega bez celu, chodzi wytrwale i lubi teren. Szata daje mu odporność na zimno i — wbrew wyglądowi — na słońce (płyty izolują w obie strony), ale w upale pies szuka cienia. W mieszkaniu 2/5: cichy i spokojny, ale duży, z szatą, która zbiera wszystko z chodnika, i z potrzebą przestrzeni — dom z ogrodem jest jego miejscem, a ogród nie zastępuje wędrówek.

Bergamasco jest jedną z najzdrowszych ras w grupie 1 (5/5, 13–15 lat): przez tysiące lat selekcjonowały go góry, pogoda i wilki, nie wystawy, a mała populacja nigdy nie była modna. Punkty kontroli: dysplazja stawów biodrowych (rzadko, ale badana — rodzice z wynikiem), zaćma i PRA sporadycznie (badanie oczu), niedoczynność tarczycy w starszym wieku. Nie ma chorób dziedzicznych z testami DNA specyficznych dla rasy; ryzykiem małej populacji jest wąska pula genów, nie konkretna choroba — warto zapytać, skąd są rodzice (Włochy, Szwajcaria, USA).

Problemy zdrowotne bergamasco wynikają niemal wyłącznie z szaty źle prowadzonej: pies, którego wstęgi nie zostały sformowane, ma zbitą, filcową masę przy skórze, pod którą nie ma wentylacji — zapalenia skóry, „hot spoty”, pasożyty, grzybica; pies sformowany prawidłowo ma płaskie płyty z przestrzenią między nimi i skórę suchą. Druga rzecz: wilgoć — bergamasco po kąpieli lub deszczu schnie 1–3 dni, a mokra szata przez tydzień to zapalenie skóry; suszenie wentylatorem i pilnowanie, żeby pies nie leżał mokry w zimnym miejscu.

Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, ochrona przeciwkleszczowa — obowiązkowo, bo w szacie kleszcza nie znajdzie nikt (preparat systemowy, nie krople), przegląd skóry przy rozdzielaniu wstęg, uszy pod ciężkimi, obrośniętymi małżowinami co tydzień, waga co miesiąc (szata maskuje wszystko), badanie krwi co roku po 8. roku. Kastracja bez pośpiechu, po zakończeniu wzrostu (18 miesięcy).

Szata bergamasco składa się z trzech włosów: miękkiego, gęstego podszerstka, długiego, szorstkiego „koziego” włosa i wełnistego włosa okrywowego, które od wieku około roku zaczynają się same zbijać w kołtuny — i tu zaczyna się jedyna praca, jaką ta szata wymaga. Między 12. a 24. miesiącem opiekun rozdziela palcami zbijającą się masę na wstęgi szerokości 3–8 cm, od skóry w dół, po całym ciele, kilka razy w tygodniu przez kilka miesięcy; kto tego nie zrobi, dostanie jedną filcową płytę bez wentylacji. Kto zrobi — ma psa, którego przez następne 13 lat nie czesze się nigdy: wstęgi rosną, spłaszczają się w płyty, sięgają ziemi u psa 5–6-letniego i wymagają tylko sprawdzenia raz w miesiącu, czy nie zrastają się przy skórze (rozdzielić palcami).

Nie linieje (1/5) — martwy włos zostaje we wstęgach. Nie strzyże się (wzorzec zabrania, a strzyżona szata nie wraca do formy); przycina się tylko wstęgi ciągnące się po ziemi u starego psa i włos wokół oczu, żeby pies widział — choć „firanka” nad oczami jest cechą rasy i chroni przed słońcem. Kąpiel 1–3 razy w roku: w wannie lub ogrodzie, szampon rozprowadzony wzdłuż wstęg, spłukiwanie długie (resztki szamponu przy skórze drażnią), wyciśnięcie wody z każdej wstęgi ręcznikiem i suszenie wentylatorem przez 1–3 dni — mokry bergamasco waży dwa razy więcej i pachnie owcą.

Uszy: ciężkie, zwisające, obrośnięte — przegląd co tydzień, włos z kanału wyskubany. Oczy pod firanką: przetarte co kilka dni. Łapy: włos między opuszkami przycięty, pazury co 4 tygodnie. Szata zbiera z chodnika liście, śnieg i błoto; po spacerze pies wysycha i wszystko wykrusza się samo. Groomer nie jest potrzebny — jest przeciwwskazany, jeśli nie zna rasy.

Dorosły bergamasco 26–38 kg przy 1–1,5 godzinie ruchu zjada 350–480 g dobrej karmy suchej dziennie (1400–1900 kcal) w dwóch posiłkach; pies pracujący przy stadzie lub na wielodniowych wędrówkach więcej. Rasa nie tyje łatwo, ale szata maskuje sylwetkę całkowicie i nikt nie zobaczy nadwagi, dopóki nie stanie się problemem — żebra pod dłonią przez płyty (trzeba wsunąć rękę między wstęgi), waga co miesiąc na wadze, nie na oko.

Skręt żołądka u głębokiej klatki: dwa posiłki, spokój po jedzeniu. Szczenię: karma dla ras dużych do 18 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca, wzrost powolny bez pulchności — biodra. Zmiany karmy stopniowo, przez tydzień; rasa nie jest wybredna ani wrażliwa — pies z Alp jadł to, co dał pasterz.

Skóra pod szatą: kwasy omega-3 (olej z ryb) i pełnowartościowe białko wspierają skórę, która pod wstęgami nie ma dostępu do powietrza i wszystko, co nie tak z dietą, pokazuje jako zapalenie; przy świądzie i nawracających zapaleniach — dieta eliminacyjna na jedno białko przez 8 tygodni, obok sprawdzenia, czy szata jest prawidłowo rozdzielona. Broda i wąsy moczą się w misce i zbierają resztki — karma sucha zostawia mniej, a miska wąska i wysoka chroni wstęgi na głowie. Woda dostępna zawsze; pies po piciu ma mokrą brodę i kapie na podłogę — ręcznik przy misce.