Pies grenlandzki

Pies grenlandzki nie jest psem rodzinnym w żadnym znaczeniu tego słowa: jest psem watahy, która pracuje dla człowieka. Wobec przewodnika jest lojalny i chętny do pracy — w zaprzęgu — ale nie przylepny, nie skory do przytulania i nie zainteresowany posłuszeństwem dla samego posłuszeństwa. Wobec obcych obojętny do przyjaznego (stróżem nie jest — Inuici nie potrzebowali stróża, tylko zaprzęgu), wobec innych psów tej samej płci rywalizujący; hierarchia w grupie ustala się bójkami, które opiekun musi umieć czytać i przerywać.

Z dziećmi 3/5 — nie z powodu agresji, tylko obojętności i siły: 35 kg psa, który nie ma zwyczaju uważać na małych ludzi. Z psami z własnej watahy zgodny w ramach hierarchii; z obcymi — zależnie od płci. Z kotem, królikiem, kurą — nie: instynkt łowiecki jest kompletny (w Grenlandii pies polował na foki i osaczał niedźwiedzie) i nie podlega treningowi.

Nie szczeka; wyje — chóralnie, o świcie, przy syrenach i przed karmieniem, co w polskiej wsi znosi się lepiej niż na osiedlu. Inteligencja 4/5 to inteligencja psa, który sam znajduje drogę w zamieci i sam decyduje, czy lód jest bezpieczny — i tak samo sam decyduje, czy wrócić na wołanie. Uczenie 2/5, dla początkujących 1/5: nie jest to pies „trudny” w sensie złośliwości, tylko pies, który nie został stworzony do życia z człowiekiem w domu i nie udaje, że został.

Pies grenlandzki potrzebuje pracy w zaprzęgu — nie „dużo ruchu”, tylko ciągnięcia: sanie zimą, wózek lub rower (bikejöring), hulajnoga, canicross latem w chłodne dni, dogtrekking z obciążeniem. Bez tego 35 kg pierwotnego psa wymyśla własne zajęcie: kopie doły na metr, przegryza ogrodzenie, wyje i ucieka na polowanie. Ruch: 2–3 godziny pracy dziennie (5/5), a w sezonie zaprzęgowym dużo więcej — pies grenlandzki ciągnie 30–50 km dziennie przez wiele dni z rzędu i to jest jego norma.

Wychowanie polega na ustaleniu relacji: przewodnik jest spokojny, konsekwentny i przewidywalny, komendy zaprzęgowe (start, stop, prawo, lewo) uczy się w pracy, przez powtarzanie w zaprzęgu z doświadczonymi psami, nie na placu; posłuszeństwo domowe ogranicza się do kilku komend i przywołania, które działa w kojcu, a nie przy uciekającej sarnie. Metody siłowe nie działają — pies odpowiada obojętnością lub siłą; metody wyłącznie pozytywne nie wystarczają — pies pyta „po co”. Działa praca, hierarchia i rutyna.

Socjalizacja od szczenięcia z ludźmi, dziećmi, ruchem miejskim i psami — żeby pies był obojętny, nie lękliwy; z psami własnej płci w kontrolowanych warunkach. Trzymanie: kojec zewnętrzny z budą, ogrodzenie 2 m wkopane w ziemię, w grupie co najmniej dwóch psów; pies grenlandzki sam w kojcu wyje i choruje, w mieszkaniu (1/5) — niszczy i przegrzewa się. Bez smyczy tylko w zaprzęgu.

Pies grenlandzki jest rasą zdrową (4/5) — tysiąc lat selekcji naturalnej w Arktyce nie zostawiło miejsca na choroby dziedziczne, a mała populacja poza Grenlandią nie zdążyła ich wyhodować. Punkty kontroli: dysplazja stawów biodrowych (rodzice z wynikiem badania — u psa zaprzęgowego to warunek pracy), rzadziej dysplazja łokci; zaćma i PRA sporadycznie; niedoczynność tarczycy. Poza tym urazy pracy: przetarcia od uprzęży, rany łap na lodzie i żwirze (buty w zaprzęgu na twardym podłożu), naciągnięcia, rany po bójkach o hierarchię — najczęstsza wizyta u weterynarza.

Największe zagrożenie w Polsce to upał. Pies z podszerstkiem na −50 °C w polskim lipcu przegrzewa się na spacerze w południe i może dostać udaru cieplnego w samochodzie w kwadrans; latem praca tylko rano i wieczorem przy temperaturze poniżej 15 °C, cień i woda w kojcu, żadnego zaprzęgu powyżej 10 °C. Nie golić — golony podszerstek nie chroni ani przed zimnem, ani przed słońcem i odrasta źle.

Rutyna: szczepienia i odrobaczanie (pies w terenie i przy padlinie — co 3 miesiące), ochrona przeciwkleszczowa cały sezon (w gęstej szacie kleszcz jest niewidoczny), łapy po każdej pracy, przegląd skóry pod uprzężą, coroczne badanie krwi po 7. roku. Kastracja: u psów zaprzęgowych zwykle nie, bo hormony nie przeszkadzają w pracy, a hierarchia w watasze bywa po kastracji trudniejsza — decyzja z musherem i weterynarzem.

Szata psa grenlandzkiego to gruba, twarda okrywa i obfity, wełnisty podszerstek — sprzęt na −50 °C, który w polskim klimacie linieje dwa razy w roku tak, że pies zostawia po sobie drugiego psa (5/5). W linieniu (wiosna, jesień, 3–4 tygodnie) codziennie zgrzebło lub grabie do podszerstka przez 20 minut — martwy podszerstek, który zostanie, filcuje się przy skórze i daje zapalenia; poza linieniem szczotka raz w tygodniu wystarcza, bo szata sama się czyści i nie pachnie.

Nie strzyc, nie golić. Kąpiel rzadko — raz, dwa razy w roku lub po padlinie — bo szampon odtłuszcza podszerstek na tygodnie i pies traci izolację; po błocie spłukać wodą. Suszenie podszerstka trwa godziny — kąpiel tylko latem lub z suszarką. Kojec zewnętrzny: pies grenlandzki śpi na śniegu z nosem pod ogonem i buda jest dla niego opcją, nie potrzebą — potrzebą jest cień i woda latem.

Łapy: obrośnięte między opuszkami — włos przycięty (kule śniegu), pazury co 3–4 tygodnie u psa bez pracy, pracujący ściera je sam; w zaprzęgu na twardym lub słonym podłożu — buty. Opuszki: przegląd po każdej pracy, balsam przy pękaniu. Uszy stojące — rzadko problem. Zęby: gryzaki, kości; rasa z prymitywnym uzębieniem ma mało kamienia. Uprząż: dopasowana, sprawdzana na przetarcia pod pachami po każdym wyjeździe.

Pies grenlandzki jadł przez tysiąc lat mięso i tłuszcz foki, a jego metabolizm nadal woli tłuszcz: karma dla psów zaprzęgowych z wysoką zawartością tłuszczu (20–30 %) i białka (28–35 %) zwierzęcego, a nie zbożowa karma dla psów kanapowych, na której pies traci masę i sierść. Dorosły pies 25–38 kg poza sezonem zjada 380–520 g dobrej karmy dziennie (1500–2100 kcal) w jednym lub dwóch posiłkach; w sezonie zaprzęgowym, przy pracy w mrozie, zapotrzebowanie rośnie dwu-, trzykrotnie i wielu musherów przechodzi na mięso, ryby, tłuszcz i karmę pracującą.

Pies grenlandzki ma zdolność, której nie mają psy kanapowe: może jeść raz dziennie duży posiłek i pracować na nim cały następny dzień — tak karmiono go na lodzie; w polskich warunkach dwa posiłki, główny po pracy, nigdy przed. Skręt żołądka przy głębokiej klatce: spokój po jedzeniu, bez łykania hektolitrów po biegu. Woda: pies, który jadł śnieg, w Polsce potrzebuje miski — latem chłodnej i w cieniu, zimą niezamarzniętej.

Szczenię: karma dla ras dużych do 15–18 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca, wzrost powolny, bez pulchności — biodra psa zaprzęgowego to jego kariera. Nadwaga u psa bez pracy przychodzi łatwo i podszerstek ją maskuje — żebra pod dłonią, waga co miesiąc. Kości i mięso surowe rasa trawi bez problemu, ale padlina i odchody w terenie to pasożyty — odrobaczanie co 3 miesiące. Smakołyki na treningu nie są u tej rasy walutą; walutą jest praca.