Podenco z Ibizy

Podenco ma dwa oblicza, jak wszystkie psy pierwotne myśliwskie. W domu jest łagodny, spokojny, cichy (2/5), zabawny — ukradnie skarpetkę i pokaże ją z daleka, wskoczy na oparcie kanapy i będzie leżał jak kot, przyjdzie po pieszczoty i odejdzie, gdy ma dość. Wobec rodziny czuły i przylepny, wobec obcych powściągliwy do nieśmiałego — obserwuje z dystansu, nie podchodzi pierwszy; stróż z niego żaden, choć zaszczeka na dzwonek. Wrażliwy: krzyk, szarpnięcie lub nagły ruch cofają zaufanie o tygodnie, a pies z hiszpańskiego schroniska często przychodzi z bagażem, który wymaga miesięcy spokoju.

Za drzwiami jest myśliwym: kot, królik, wiewiórka, sarna — pościg zaczyna się w ułamku sekundy i kończy tam, gdzie kończy się zwierzyna, nie tam, gdzie kończy się wołanie. Z kotem z domu może dorastać w zgodzie i nadal pogonić obcego na dworze (2/5); z małymi zwierzętami — nie. Z innymi psami zgodny w domu (rasa pracowała w sforze), na dworze zależnie od socjalizacji (3/5).

Z dziećmi dobry (4/5): łagodny, cierpliwy, nigdy porywczy — ale nie zabawowy w stylu retrievera i wrażliwy na hałas; z dziećmi w wieku szkolnym lepiej niż z maluchami. Inteligencja 4/5 to inteligencja psa, który sam znajduje wyjście z ogrodu; uczenie 4/5 — uczy się chętnie, gdy widzi sens. Dla początkującego 2/5: nie z powodu trudności w domu, tylko z powodu ucieczek, pościgu i wrażliwości, które wymagają wiedzy przed adopcją.

Wychowanie podenco zaczyna się od infrastruktury: ogrodzenie 2 m, bez elementów, po których da się wspiąć, bramka zamykana, a furtka od podwórka nigdy otwarta „na chwilę”. Pies, który zobaczy kota za płotem, przeskoczy 1,5 m z miejsca bez rozbiegu i wróci — jeśli wróci — po godzinie. Poza ogrodzonym terenem: smycz lub długa linka, zawsze, na szelkach (obroża zsuwa się z wąskiej głowy) — bez smyczy tylko na ogrodzonym wybiegu lub w polu bez zwierzyny, po latach treningu, i nadal z ryzykiem.

Posłuszeństwo: metody wyłącznie pozytywne, krótkie sesje, jedzenie (rasa jest łakoma) i zabawa; krzyk i przymus dają psa, który się wycofuje lub zamyka. Przywołanie ćwiczy się latami, na długiej lince, z najlepszymi nagrodami, i przyjmuje się, że działa w 90 % sytuacji — 10 % to kot. Dobre zajęcia: lure coursing (pościg za sztuczną przynętą — to jego praca w bezpiecznej formie), agility (rasa jest fenomenalnym skoczkiem), nosework, dogtrekking, bieganie przy rowerze po zakończeniu wzrostu.

Socjalizacja: pies z hodowli — standardowa, spokojna, z naciskiem na obcych ludzi; pies z adopcji — powolne budowanie zaufania, bez wymuszania, często z pomocą behawiorysty w pierwszych miesiącach. Ruch: 1,5–2 godziny dziennie (5/5), z których część to sprint w bezpiecznym miejscu — sam spacer na smyczy nie wystarcza. W mieszkaniu 4/5: w domu cichy, czysty, śpi dużo — o ile ma codziennie gdzie biegać.

Podenco z Ibizy jest jedną z najzdrowszych ras w FCI (5/5): przez wieki selekcjonowany wyłącznie na wynik polowania na wyspach bez weterynarza, ma budowę bez skrajności i praktycznie brak chorób dziedzicznych wynikających z hodowli na wygląd. Punkty kontroli: głuchota wrodzona (związana z bielą — test BAER u szczeniąt w dobrej hodowli), epilepsja idiopatyczna (pytać o linię), alergie skórne, niedoczynność tarczycy w starszym wieku, zwichnięcie rzepki sporadycznie, dysplazja bioder rzadko. Reszta to urazy: skoki, pościgi, rany od gałęzi i kamieni, złamania po wypadkach — ucieczka jest w Europie główną przyczyną śmierci rasy.

Dwie rzeczy, o których weterynarz powinien wiedzieć: wrażliwość na narkozę (rasa ma mało tłuszczu i inaczej metabolizuje barbiturany — jak charty; protokół anestezjologiczny dla chartów) i wrażliwość na zimno (cienka szata bez podszerstka, brak tłuszczu — kubraczek poniżej 10 °C, kombinezon w mróz, ogrzewane legowisko). Cielisty nos i jasna skóra pod białą szatą pali się na słońcu — krem z filtrem na nos i uszy latem.

Pies z adopcji z Hiszpanii: test na leiszmaniozę, erlichiozę, anaplazmozę i dirofilariozę przy przyjeździe i powtórka po 6 i 12 miesiącach, bo choroby śródziemnomorskie ujawniają się z opóźnieniem; fundacje zwykle robią pierwszy test, drugi należy do adoptującego. Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, ochrona przeciwkleszczowa, opuszki i skóra po każdym biegu, coroczne badanie krwi po 8. roku. Kastracja po zakończeniu wzrostu; u psów z adopcji zwykle już wykonana.

Szata podenco jest w dwóch odmianach: gładka (krótka, gęsta, przylegająca) i szorstka (twarda, 2–5 cm, z brodą i wąsami), obie bez gęstego podszerstka i obie proste w pielęgnacji. Gładka: gumowa rękawica raz w tygodniu, w linieniu (2/5, umiarkowane) dwa razy; szorstka: twarda szczotka raz w tygodniu i trymowanie ręczne martwego włosa 2–3 razy w roku — nie strzyc maszynką, szorstka szata mięknie. Kąpiel rzadko, co 2–3 miesiące lub po tarzaniu w padlinie; pies nie pachnie i czyści się sam.

Czego szata nie robi: nie grzeje. Podenco marznie poniżej 10 °C, drży i odmawia spaceru — kubraczek jesienią, kombinezon zimą, ogrzewane legowisko lub koc w chłodnym mieszkaniu, i akceptacja, że pies w grudniu śpi pod kołdrą. Latem odwrotnie: cielisty nos, jasne obwódki oczu i skóra pod białą szatą palą się — krem z filtrem na nos i uszy w słoneczne dni, cień w południe.

Uszy: wielkie, stojące, cienkie — przegląd co tydzień, latem sprawdzać końcówki na oparzenia i pokąsania przez muchy, zimą na odmrożenia. Opuszki: po każdym biegu na kamieniach i żwirze przegląd na pęknięcia, balsam w zimie. Pazury: cieliste, długie, aktywny pies ściera je sam, kanapowy co 3–4 tygodnie. Zęby: gryzaki, szczotkowanie. Szelki dopasowane, sprawdzane na otarcia pod pachami — wąska klatka i cienka skóra.

Dorosły podenco 20–30 kg przy 1,5–2 godzinach ruchu zjada 300–420 g dobrej karmy suchej dziennie (1200–1700 kcal) w dwóch posiłkach; pies na lure coursingu lub w polu więcej. Rasa jest szczupła z natury — wzorzec chce psa z widocznymi ostatnimi żebrami i wyraźną talią — i to trzeba odróżnić od chudości: kręgosłup i biodra wystające to za mało, żebra widoczne przy ruchu to norma. Podenco z adopcji przychodzi często wychudzony i odbudowuje wagę przez miesiące na częstych, małych posiłkach.

Skręt żołądka u głębokiej klatki: dwa posiłki, spokój godzinę przed i po biegu, bez łykania hektolitrów. Szczenię: karma dla ras średnich/dużych do 15 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca, wzrost powolny. Rasa jest łakoma i kradnie ze stołu z wysokości, na którą inne psy nie sięgają — blat kuchenny to dla podenco parter; smakołyki na treningu wliczone w dawkę.

Brak tłuszczu i cienka szata oznaczają, że zimą pies potrzebuje o 10–20 % więcej energii, a karma z dobrą zawartością tłuszczu zwierzęcego i omega-3 wspiera skórę i termoregulację. Alergie pokarmowe zdarzają się — przy świądzie i zapaleniach uszu dieta eliminacyjna na jedno białko przez 8 tygodni. Zmiany karmy stopniowo, przez tydzień; pies z adopcji bywa przez pierwsze tygodnie wrażliwy na wszystko.