Scottish terrier (szkocki terier)

Scottie nie jest terierem w typie jack russella — nie skacze, nie piszczy, nie domaga się uwagi. Jest poważny, uważny i zdecydowanie ma zdanie. Do rodziny przywiązuje się głęboko, zwykle do jednej osoby najmocniej, ale okazuje to po swojemu: leżeniem obok, chodzeniem za tobą, cichą obecnością. Obcych traktuje z rezerwą, którą łatwo pomylić z chłodem — scottie potrzebuje czasu, żeby kogoś zaakceptować, i nie widzi powodu, żeby ten proces przyspieszać.

Z dziećmi w wieku szkolnym, które szanują jego przestrzeń, dogaduje się dobrze; małych dzieci, które ciągną za brodę i siadają na psie, nie znosi i potrafi to jasno zakomunikować. Z drugim psem w domu — najlepiej odmiennej płci — w porządku; wobec obcych psów bywa wojowniczy mimo rozmiaru, bo terier nie ma pojęcia, ile waży. Kot i gryzonie to zwierzyna, chyba że kot był w domu pierwszy i pies dorastał z nim od szczeniaka.

Szczeka umiarkowanie, głosem zaskakująco niskim jak na psa tej wielkości, i tylko z powodu. Jest dobrym stróżem alarmowym i złym psem do zabawy w aportowanie — aport uważa za czynność bez sensu. Kto szuka psa, który będzie go uwielbiał głośno i wylewnie, powinien wybrać inną rasę; kto szuka psa z charakterem, znajdzie go tutaj.

Scottie uczy się szybko, ale wykonuje to, co uzna za sensowne. Trening musi być krótki, urozmaicony i nagradzany — powtarzanie tej samej komendy po raz dziesiąty kończy się tym, że pies odchodzi. Presja i krzyk nie działają: terier norowy był hodowany do tego, żeby nie ustępować borsukowi, i nie ustąpi też tobie. Konsekwencja, jasne zasady od pierwszego dnia i nagrody, o które warto się starać, dają psa uprzejmego i posłusznego w granicach, które sam uzna za rozsądne.

Socjalizacja w pierwszym roku jest ważniejsza niż u ras z natury towarzyskich: bez niej rezerwa do obcych zamienia się w nieufność, a wojowniczość do psów w problem na każdym spacerze. Przywołanie ćwicz od szczeniaka, ale bądź realistą — scottie, który zobaczył kota lub poczuł norę, przestaje słyszeć. Spacer bez smyczy tylko w ogrodzonym terenie.

Ruch: dwa spacery dziennie, łącznie około godziny, plus węszenie i zabawa. Scottie nie jest psem biegowym (krótkie nogi, głęboka klatka), ale lubi długie, spokojne marsze i kopanie — jeśli masz ogród, zaplanuj miejsce, w którym wolno mu kopać, bo kopać będzie. Nosework i tropienie to dyscypliny, w których terier norowy odnajduje sens; agility raczej nie.

Scottish terrier jest rasą o wąskiej puli genetycznej i kilku chorobach, które warto znać z nazwy. Kurcz szkocki (Scottie cramp) to zaburzenie neurologiczne, w którym po ekscytacji lub wysiłku pies dostaje spazmów mięśni i sztywnieje na kilka minut — nie boli, nie skraca życia, ale jest dziedziczne i widoczne od szczeniaka; pytaj hodowcę. Choroba von Willebranda (zaburzenie krzepnięcia) ma test DNA — rodzice powinni być przebadani. Osteopatia czaszkowo-żuchwowa (CMO) to bolesny rozrost kości żuchwy u szczeniąt 4–8-miesięcznych, który zwykle ustępuje po zakończeniu wzrostu; też ma test genetyczny.

Najpoważniejszy problem jest inny: scottie ma kilkunastokrotnie wyższe niż inne rasy ryzyko raka przejściowokomórkowego pęcherza moczowego (TCC). Choroba pojawia się u psów starszych, objawia się krwiomoczem i częstym oddawaniem moczu — objawy łatwo pomylić z zapaleniem pęcherza. Badanie moczu raz w roku po 6. roku życia, a przy nawracających „zapaleniach” — USG i test BRAF, który wykrywa TCC na wczesnym etapie. Ograniczanie kontaktu z herbicydami trawnikowymi ma udokumentowany związek z ryzykiem u tej rasy.

Poza tym: niedoczynność tarczycy, alergie skórne, zwichnięcie rzepki. Rasa dożywa 12–15 lat, a przy dobrej hodowli i czujności wobec pęcherza często więcej.

Druciasta szata scottiego to twardy włos okrywowy na miękkim podszerstku, która nie linieje sama — martwy włos trzeba usuwać. Prawidłowa metoda to trymowanie ręczne (stripping): wyrywanie dojrzałego włosa palcami lub nożem trymerskim co 8–12 tygodni. Zachowuje kolor, fakturę i wodoodporność. Strzyżenie maszynką jest prostsze i tańsze, ale po kilku sesjach szata staje się miękka, jaśniejsza i chłonie brud — akceptowalne u psa domowego, niedopuszczalne u wystawowego. Wybierz groomera, który zna teriery i zapytaj, czy trymuje.

W domu: szczotkowanie dwa–trzy razy w tygodniu szczotką druciana i grzebieniem, ze szczególną uwagą na brodę, brwi, portki i spódnicę, które plączą się i zbierają wszystko. Broda po każdym posiłku wymaga przetarcia — inaczej śmierdzi i przebarwia się. Kąpiel co 4–6 tygodni szamponem do szat szorstkich.

Uszy stojące, wąskie — przegląd raz w tygodniu, wyskubanie włosów z kanału przy trymowaniu. Pazury co 3–4 tygodnie; scottie ma mocne, szybko rosnące pazury do kopania. Zęby szczotkuj dwa–trzy razy w tygodniu. Budżet na groomera (zwykle 150–250 zł co 2–3 miesiące) to stała pozycja w kosztach tej rasy.

Scottie jest ciężki jak na swój wzrost — 8,5–10,5 kg przy 25–28 cm — i ma budowę, która szybko zamienia nadmiar kalorii w obciążony kręgosłup i stawy. Porcję licz od wagi docelowej, nie od apetytu, bo apetyt ma dobry. Dwa posiłki dziennie, karma z białkiem zwierzęcym na pierwszym miejscu i umiarkowanym tłuszczem; przy alergiach skórnych, które w rasie się zdarzają, dieta eliminacyjna z jednym źródłem białka.

Szczeniak rośnie do 10.–12. miesiąca; karma dla szczeniąt ras małych, bez suplementów wapnia — w okresie CMO (4–8 miesięcy) pies może mieć trudności z jedzeniem twardych granulek, wtedy karma namoczona lub mokra. Kondycja dorosłego psa: talia wyczuwalna pod szatą (wzrokiem nic nie zobaczysz przez spódnicę), żebra pod cienką warstwą.

Woda: ze względu na ryzyko raka pęcherza warto, by scottie dużo pił i często oddawał mocz — mokra karma jako część diety i stały dostęp do świeżej wody mają tu sens profilaktyczny, nie tylko żywieniowy. Miesięczny koszt utrzymania to 300–500 zł, z czego istotną część stanowi groomer.