Kot manx (bezogoniasty)

Manx jest kotem o psim usposobieniu: przywiązuje się do całej rodziny (towarzyskość 5/5), wita w drzwiach, chodzi za domownikami po mieszkaniu, aportuje i lubi jeździć w samochodzie — na Wyspie Man był kotem farmerskim i portowym, żyjącym blisko ludzi. Głos ma cichy (1/5), odzywa się trylem, nie miauczeniem. Wobec obcych jest ostrożny przez chwilę, potem ciekawski. Ma silny instynkt łowiecki: manx polował na szczury w stodołach i na statkach, i w domu poluje na muchy, a wypuszczony — na wszystko.

Z dziećmi radzi sobie znakomicie (5/5): jest cierpliwy, mocny, lubi zabawę i nie jest kruchy; z innymi kotami i psami (4/5) dogaduje się dobrze, często zaprzyjaźnia się z psem. Samotność w ciągu dnia znosi umiarkowanie — drugi kot mu nie zaszkodzi. Energia 4/5: manx biega zaskakująco szybko i skacze wysoko dzięki długim tylnym łapom (stąd „króliczy” chód), bawi się intensywnie, potem przychodzi się przytulić. Uczy się chętnie (4/5): przywołanie, aport, spacery w szelkach. Dojrzewa bardzo wolno, do 5 lat, i kocięca żywiołowość zostaje mu długo. Charakter manxa bez ogona i z ogonem jest ten sam — ogon nie ma nic do temperamentu, ma wszystko do zdrowia.

Manx potrzebuje 2–3 sesji zabawy dziennie po 10–15 minut: aport (przynosi jak pies), wędka z piórkami, pogoń za piłką po korytarzu. Uczy się chętnie (4/5) — sztuczki, przywołanie, transporter, szelki. Zabawki logiczne z karmą są dla niego dobrym zajęciem w godzinach pracy domowników.

Dom: drapak z półkami co 30–40 cm i solidnym słupem — manx skacze wysoko, ale u kotów rumpy ląduje inaczej niż kot z ogonem (ogon służy do balansu), więc gęste półki są lepsze niż jedna wysoka. Półka przy oknie, drapak poziomy z sizalu, miękkie legowiska. Kuweta: duża, z niską krawędzią, sprzątana codziennie — u kotów z lekką postacią zespołu Manxa dochodzi do przypadków poza kuwetą i to jest sygnał zdrowotny, nie wychowawczy. Siatki w oknach i na balkonie są obowiązkowe. Wypuszczanie luzem — nie: kot z instynktem łowieckim i bez lęku przed ludźmi ginie na drodze, a osiatkowany ogród lub spacery w szelkach dają mu to, co lubi. Uwaga przy podnoszeniu: kota rumpy podnosi się z podparciem zadu, nigdy za „miejsce po ogonie” — koniec kręgosłupa bywa u tej rasy wrażliwy i bolesny.

Gen bezogoniowości u manxa (M) jest dominujący i w podwójnej dawce (M/M) śmiertelny — zarodki obumierają — dlatego każdy żywy manx bez ogona ma jedną kopię genu, a hodowla łączy bezogoniastego z ogoniastym. Ta jedna kopia skraca kręgosłup, i u części kotów rumpy skraca go za bardzo: to zespół Manxa — rozszczep kręgosłupa, niedorozwój kręgów krzyżowych, uszkodzenie nerwów odpowiadających za pęcherz, jelita i tylne łapy. Objawy — nietrzymanie moczu i kału, zaparcia prowadzące do megacolon, słabość tylnych łap, „króliczy” chód w wersji chorobowej — pojawiają się do 4. miesiąca życia, i dlatego odpowiedzialni hodowcy nie sprzedają kociąt rumpy przed ukończeniem 4 miesięcy. Kocię młodsze, tańsze, „z ogłoszenia” — to loteria, w której przegrana oznacza eutanazję kilkumiesięcznego kota. Szacunki mówią o 20–30 % kociąt rumpy z jakąś postacią zespołu; koty stumpy i longy są od niego praktycznie wolne, i to jest argument, żeby nie upierać się przy braku ogona.

Poza tym manx jest kotem zdrowym: rasa naturalna, bez listy chorób ras wyhodowanych. Echo serca rodziców (HCM) i badanie FIV/FeLV. U dorosłych kotów rumpy — zapalenie stawów końca kręgosłupa i wrażliwość okolicy krzyżowej (kontrola, nie naciskać). Zaparcia u każdego manxa traktujcie poważnie: karma mokra, woda, błonnik, wizyta, jeśli kot nie oddał kału przez dwa dni. Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, zęby raz w roku, po 7. roku życia krew i mocz co roku. Zdrowie 3/5 w bazie to ocena rasy jako całości; konkretny manx longy z dobrej hodowli jest kotem na 4–5.

Szata manxa jest krótka, ale podwójna: gęsty podszerstek i sprężysty włos okrywowy dają plusz odporny na wyspiarską pogodę. Grzebień o średnich zębach raz w tygodniu (pielęgnacja 2/5), w linieniu wiosennym i jesiennym (3/5) 2–3 razy, bo podszerstek wychodzi obficie i kot go połyka — pasta na kule włosowe w sezonie. Kąpiel zbędna poza wystawami.

Higiena zadu: u kotów rumpy okolica odbytu nie jest osłonięta ogonem i u kotów z nawet lekką postacią zespołu Manxa bywa zabrudzona — sprawdzajcie codziennie, w razie potrzeby przecierajcie wilgotną ściereczką i przycinajcie sierść wokół. To rutyna, nie wstyd, i dobrze o niej wiedzieć przed zakupem. Pazury co 2–3 tygodnie, uszy kontrola raz w tygodniu, oczy bez skłonności do łzawienia. Zębów nie pomijajcie: szczotka lub karma stomatologiczna w domu, przegląd u lekarza co roku. Podnoszenie: dłoń pod klatkę piersiową, druga pod zad — nigdy pod pachy z wiszącym zadem, nigdy za koniec kręgosłupa. Umaszczenie: wszystkie oprócz point, czekoladowego i liliowego (FIFe), najczęściej pręgowane i jednolite z bielą.

Manx o wadze 4,5–5 kg potrzebuje około 220–270 kcal dziennie po kastracji: 60–75 g suchej karmy lub 270–320 g mokrej. Mięso na początku składu i białko zwierzęce minimum 30–35 % w suchej, tauryna — i u tej rasy z naciskiem na jedno: nawodnienie i błonnik. Manx ma skłonność do zaparć (u kotów z zespołem Manxa jest to główny problem, u zdrowych — skłonność), więc karma mokra powinna stanowić co najmniej połowę dawki, woda w kilku miejscach lub fontanna, a w razie twardego kału dodatek błonnika (psyllium, dynia) po konsultacji z lekarzem.

Porcje odmierzane wagą, 3–4 posiłki, część z zabawek logicznych; manx je chętnie i po kastracji tyje, a okrągła sylwetka rasy maskuje nadwagę — ważcie kota co miesiąc i sprawdzajcie żebra dłońmi. Nadwaga u kota rumpy obciąża dodatkowo kręgosłup lędźwiowy. Przysmaków nie więcej niż 10 % kalorii — reszta z miski. Dokładną dawkę na wagę, wiek i kastrację policzycie kalkulatorem porcji.