Kot szkocki prostouchy (Scottish straight)

Scottish straight ma ten sam charakter co zwisłouchy — bo to ten sam kot, tylko bez jednego genu: spokojny, łagodny, cichy (1/5 — głos cichy, rzadki, „skrzypiący”), towarzyski wobec wszystkich domowników po równo i otwarty wobec gości, których wita z ciekawością, nie z natarczywością. Siedzi w charakterystycznej pozie „Buddy” — na zadzie, z łapami przed sobą — śpi na plecach z łapami w górze i patrzy wielkimi, okrągłymi oczami, które dały rasie przydomek sowy. Nie jest kotem kolan na siłę — jest kotem obok: na kanapie, na biurku, na parapecie, w tym samym pokoju.

Z dziećmi jest wyjątkowy (5/5): cierpliwy, tolerancyjny, bez agresji, znosi zabawę i przytulanie z równowagą kota brytyjskiego (z którego pochodzi) — z zastrzeżeniem, że sam decyduje, kiedy dość, i wtedy odchodzi. Z kotami i psami zgodny (5/5), bez terytorialności; drugi kot w domu to towarzystwo, którego potrzebuje mniej niż syjam, ale więcej niż brytyjczyk.

Energia 3/5: bawi się chętnie, ale krótko, nie wspina się na szafy, nie biega w sprintach — sesja z wędką, potem drzemka. Inteligencja 4/5, uczenie 4/5: imię, przywołanie, transporter, proste sztuczki za jedzenie. Dla początkującego 5/5 — łatwy, przyjazny, zdrowy, cichy; jedyna rzecz do pilnowania to waga, bo rasa lubi jeść i leżeć.

Scottish straight nie wymaga wychowania: kuweta od pierwszego dnia, drapak, miejsce do spania — kot resztę robi sam. Uczy się chętnie, za jedzenie: przywołanie na imię, przychodzenie na dźwięk, wchodzenie do transportera, „siad” (rasa siedzi jak Budda z natury, więc to najłatwiejsza sztuczka świata); sesje krótkie, bez nacisku. Socjalizacja: hodowca robi większość, w nowym domu kot wychodzi z transportera po godzinie i zwiedza.

Zabawa jest u tej rasy profilaktyką, nie rozrywką: kot spokojny, łakomy, z bogatym podszerstkiem, pod którym nie widać sylwetki, tyje po kastracji w tempie, którego nikt nie zauważa — 2 sesje z wędką dziennie po 10 minut, zabawki interaktywne z jedzeniem, piórka, myszki; opiekun inicjuje, kot nie wymyśli zabawy sam. Pion umiarkowany — drapak, niska półka, parapet; scottish nie wspina się wysoko i nie potrzebuje półek pod sufitem.

Szelki: część kotów je znosi i lubi cichy ogród, część odmawia — nie wymuszać. Wolne wychodzenie — nie: kot ufny i spokojny jest na dworze bezbronny. Balkon z siatką lub catio — miejsce do leżenia w słońcu. Okna z siatką. Zmiany (przeprowadzka, gość, nowe zwierzę) znosi z brytyjską równowagą.

Scottish straight jest kotem szkockim bez genu Fd, a więc bez osteochondrodysplazji — dziedzicznej choroby chrząstek, która u zwisłouchych (nawet z jedną kopią genu) daje zgrubienia stawów, sztywny ogon, ból i zwyrodnienia w różnym nasileniu przez całe życie; prostouchy ma chrząstki zdrowe, ogon giętki, stawy normalne. To jest cały sens rasy i powód, dla którego rosyjscy i ukraińscy hodowcy wyodrębnili ją w latach 90.: kot o wyglądzie i charakterze zwisłouchego bez jego choroby. Hodowla kojarzy zwisłouchego (Fd/fd) tylko z prostouchym (fd/fd); prostouchy nie może przekazać choroby, bo nie ma genu.

Reszta zdrowia jest brytyjska (5/5, 13–16 lat), z dwoma ryzykami po przodkach: wielotorbielowatość nerek (PKD — po brytyjczyku i persie w rodowodach szkockich; mutacja dominująca, test DNA rodziców, wynik „negative” u dobrej hodowli) i kardiomiopatia przerostowa (HCM — echo rodziców, u kota co 2 lata po 4. roku). Do tego otyłość (najczęstszy problem rasy), kamień nazębny u kotów spokojnych, kamienie moczowe u kota, który pije mało.

Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, zęby raz w roku, waga co miesiąc, USG nerek raz po 1. roku u kota bez testu rodziców, badanie krwi z nerkami co roku po 7. roku. Kastracja po 6. miesiącu. Uwaga na „prostouchego” z ogłoszenia: kot bez rodowodu z prostymi uszami z miotu zwisłouchych nie ma genu Fd (to widać po uszach) — ale nie ma też badań PKD i serca.

Szata scottish straight jest krótka, gęsta, pluszowa, sprężysta, odstająca od ciała, z bogatym podszerstkiem — jak u brytyjczyka, tylko nieco miększa — we wszystkich kolorach i wzorach; odmiana półdługowłosa (highland straight) ma szatę półdługą z kołnierzem i portkami. Krótkowłosa: gumowa rękawica lub szczotka raz w tygodniu, w linieniu (3/5, wiosna i jesień, podszerstek wychodzi wyraźnie) 2–3 razy z grabiami do podszerstka; highland: szczotka z metalowymi szpilkami 2 razy w tygodniu, w linieniu 3–4 razy. Kot myje się sam, kąpiel niepotrzebna.

Uszy: proste, średnie, szeroko rozstawione — i normalnie zbudowane, więc w odróżnieniu od zwisłouchego (u którego zwinięta małżowina zatrzymuje wilgoć i wosk) rzadko chorują; przegląd co tydzień. Oczy: duże, okrągłe, w kolorze zgodnym z maścią — przetarte przy potrzebie, u kotów o krótszym pysku łzawienie i zacieki. Ogon: giętki, normalny — u prostouchego nie trzeba go sprawdzać na sztywność, u zwisłouchego trzeba.

Zęby: szczotkowanie 2–3 razy w tygodniu, kontrola raz w roku. Pazury: co 2–3 tygodnie u kota domowego, drapak. Kuweta: czysta, otwarta lub zamknięta — scottish nie jest wybredny. Kłaki u highlanda: czesanie, pasta odkłaczająca. Fałd skórny pod brzuchem u kota z nadwagą to sygnał, nie cecha rasy.

Scottish straight 3,5–6 kg przy energii 3/5 potrzebuje 180–290 kcal dziennie, a po kastracji o 20–30 % mniej — i to jest liczba, której trzeba pilnować z wagą w ręku, bo rasa jest łakoma, spokojna i tyje pod podszerstkiem w tempie, którego nikt nie zauważa, dopóki kot nie waży 8 kg. Żebra pod dłonią przez plusz, talia z góry; waga co miesiąc; posiłki odmierzone, trzy–cztery dziennie lub automat, nigdy miska pełna cały dzień; zabawki interaktywne z jedzeniem, żeby kot się poruszył.

Karma: wysokobiałkowa, z mięsem na pierwszym miejscu, mokra jako podstawa — woda w jedzeniu to profilaktyka nerek (PKD) i pęcherza; sucha jako dodatek w zabawkach. Kocię: karma dla kociąt do 12 miesięcy, cztery posiłki do 6. miesiąca. Rasa nie jest wybredna — je wszystko, i to jest problem.

Nerki: u kota z PKD dieta nerkowa wcześnie, ustalona z weterynarzem. Serce: przy HCM dieta z ograniczonym sodem. Zęby: sucha karma w małej ilości i gryzaki opóźniają kamień. Zmiany karmy stopniowo. Woda: fontanna. Smakołyki: kot, który siedzi jak Budda i patrzy oczami sowy, dostaje ze stołu od każdego — i to jest najkrótsza droga do cukrzycy w tej rasie; resztki ze stołu to zero, smakołyki wliczone w dawkę.