Briard (owczarek francuski)

Briard jest psem, który wybrał sobie stado — rodzinę — i pilnuje go z wrażliwością, która zaskakuje ludzi kupujących „dużego kudłatego psa”: reaguje na nastrój domowników, obraża się na podniesiony głos, chodzi za opiekunem z pokoju do pokoju i kładzie się w drzwiach, żeby nikogo nie przegapić. Wobec rodziny oddany całkowicie; wobec obcych nieufny bez lęku — obserwuje spod grzywki, melduje szczekaniem (3/5), staje między gościem a rodziną i akceptuje po czasie; wzorzec pisze o „stróżu, który nie jest ani agresywny, ani lękliwy”, i hodowla pilnuje, żeby tak zostało.

Instynkt zaganiania jest kompletny i obejmuje wszystko, co się rozbiega: dzieci na podwórku, rowerzystów, joggerów, gości wychodzących z domu — briard okrąża, blokuje drogę, szczypie w łydki, i to jest praca, nie agresja, do przekierowania od szczenięcia. Z dziećmi z rodziny dobry (4/5): opiekuńczy, cierpliwy, zabawowy, solidny — z zastrzeżeniem zaganiania i 40 kg; z obcymi dziećmi wymaga nadzoru. Z obcymi psami 3/5 — samce rywalizują; z psami z domu i kotem zgodny.

Inteligencja 5/5, uczenie 4/5: uczy się szybko i pamięta, chce współpracować, ale ma pasterską samodzielność i francuski upór — komendę wykona, gdy uzna za sensowną, i nie zniesie przymusu. Dojrzewa późno, około 3 lat. Dla początkującego 2/5: nie z powodu trudności charakteru, tylko z powodu wrażliwości (wymaga spokojnego przewodnika), zaganiania, nieufności wobec obcych i szaty, która jest pracą na całe życie.

Briard uczy się chętnie i szybko — dla przewodnika, którego kocha — metodami pozytywnymi, spokojnymi, w krótkich sesjach; krzyk, szarpnięcie i przymus dają psa, który się wycofuje i traci zaufanie, a briard, który nie ufa opiekunowi, jest psem trudnym. Podstawy wchodzą w tygodnie; rasa dobrze radzi sobie w obedience, agility (jest zwinna mimo rozmiaru), pasterstwie (próby na owcach — wraca do pracy natychmiast), tropieniu, ratownictwie (francuskie i niemieckie grupy używają briardów) i jako pies towarzyszący.

Socjalizacja od 8. tygodnia, długa: obcy ludzie w domu i poza nim, dzieci, psy, miasto, weterynarz, groomer — spokojnie, bez wymuszania kontaktu, żeby nieufność pozostała rezerwą i nie przeszła w lęk lub agresję; obcy nie sięgają do głowy briarda. Zaganianie: przekierowane od pierwszych tygodni — zamiast dzieci i rowerów pies dostaje zadanie, dzieci uczą się nie uciekać z piskiem, na spacerze trening spokojnego mijania. Trening pielęgnacji jako zabawa: pies, który przez 12 lat będzie czesany 2–3 godziny tygodniowo, musi leżeć spokojnie.

Ruch: 1,5–2 godziny dziennie (4/5) w spacerach, wędrówkach i pracy — sam spacer nie wystarcza, briard bez zajęcia zagania meble; w upale cień — długa szata z podszerstkiem. W mieszkaniu 1/5: nie z powodu hałasu, tylko szaty, która zbiera z chodnika wszystko, przestrzeni (40 kg kudłatego psa w przejściu) i stróżowania na klatce schodowej — dom z ogrodem i terenem do pracy jest jego miejscem.

Briard jest rasą o umiarkowanym zdrowiu (3/5, 10–12 lat) z jedną chorobą, która przeszła do historii medycyny. Wrodzona stacjonarna ślepota nocna (CSNB): mutacja genu RPE65, pies od szczenięcia nie widzi o zmroku i słabo w dzień — briard był pierwszym psem, u którego w 2001 roku terapia genowa przywróciła wzrok, a badania na briardach doprowadziły do pierwszej zatwierdzonej terapii genowej dla ludzi (2017); test DNA istnieje, nosiciel kryty tylko psem wolnym, i hodowla powinna mieć wyniki. Do tego zaćma i PRA sporadycznie — badanie oczu rodziców.

Stawy: dysplazja stawów biodrowych (rodzice z wynikiem — francuski klub wymaga), rzadziej łokciowych; zwyrodnienia od 6. roku u psa z nadwagą. Żołądek: skręt (GDV) u głębokiej klatki — dwa posiłki, spokój po jedzeniu, profilaktyczna gastropeksja rozsądna. Hormony: niedoczynność tarczycy (pies apatyczny, tyjący, tracący sierść — hormony po 4. roku). Nowotwory: chłoniak w starszym wieku — węzły chłonne obmacywane co miesiąc. Skóra: pod nierozczesaną szatą zapalenia, gorące plamy latem, pasożyty; uszy pod ciężkimi, obrośniętymi małżowinami — zapalenia. Podwójne ostrogi na tylnych łapach: pazury nie ścierają się i wrastają, jeśli nikt ich nie obcina.

Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, ochrona przeciwkleszczowa cały sezon (kleszcz w długiej szacie niewidoczny — preparat systemowy), uszy co tydzień, ostrogi co 3 tygodnie, skóra przeglądana przy czesaniu, węzły chłonne co miesiąc, badanie krwi z tarczycą co roku po 5. roku. Kastracja po zakończeniu wzrostu (2 lata); u suk wpływa na strukturę szaty (mięknie, gęstnieje) — decyzja z hodowcą.

Szata briarda jest długa (7 cm i więcej, na grzbiecie do ziemi u dorosłego psa), sucha, szorstka w dotyku („kozia”), lekko falista, z niewielkim podszerstkiem, z brodą, wąsami i grzywką opadającą na oczy, w maści czarnej, płowej (od jasnej po rudą) lub szarej — i nie linieje wyraźnie (2/5), bo martwy włos zostaje w szacie; tam też filcuje się w kołtuny, jeśli nikt go nie wyczesze. Pielęgnacja: czesanie do skóry, warstwami, szczotką z metalowymi szpilkami i grzebieniem o rzadkich zębach, 2–3 razy w tygodniu po 45–60 minut — razem 2–3 godziny tygodniowo, przez 12 lat, bez wyjątków; kołtuny pod pachami, za uszami, pod obrożą, na spodniach i między ostrogami powstają w tydzień i po dwóch wymagają wycięcia. Szata wystawowa i domowa to ta sama szata; pies domowy strzyżony na krótko przestaje być briardem, ale przestaje też wymagać 3 godzin — wielu opiekunów wybiera „puppy cut” co 8 tygodni i nikt ich nie potępia.

Nie strzyże się wystawowo; przycina włos między opuszkami, przy odbycie i ewentualnie grzywkę, żeby pies widział (wzorzec chce grzywki, która nie zasłania oczu całkowicie). Kąpiel co 6–8 tygodni, rozczesanie przed (mokry kołtun filcuje się na stałe), szampon do szorstkiej szaty, suszenie suszarką z czesaniem — godziny.

Uszy: zwisające, obrośnięte — przegląd co tydzień, włos z kanału wyskubany. Oczy pod grzywką: przetarte co kilka dni. Broda: moczy się w misce, zbiera jedzenie — przetarta po posiłku. Ostrogi: podwójne, tylne, wymagane wzorcem — pazury obcięte co 3 tygodnie, włos między nimi rozczesany. Zęby: gryzaki, szczotkowanie. Groomer znający rasę: 250–400 zł za 3–4 godziny pracy — i nadal nie zastąpi czesania w domu.

Dorosły briard 30–45 kg przy 1,5–2 godzinach ruchu zjada 380–540 g dobrej karmy suchej dziennie (1500–2200 kcal) w dwóch posiłkach; pies pracujący przy owcach lub w sporcie więcej. Rasa tyje umiarkowanie, ale szata maskuje sylwetkę całkowicie — nikt nie zobaczy nadwagi pod 10 cm włosa, dopóki nie stanie się problemem stawów; żebra pod dłonią wsuniętą pod szatę, waga co miesiąc na wadze.

Skręt żołądka u głębokiej klatki: dwa posiłki, miska na podłodze, godzina spokoju przed i dwie po jedzeniu, bez picia hektolitrów po biegu, znajomość objawów. Szczenię: karma dla ras dużych do 18 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca, wzrost powolny bez pulchności — biodra. Zmiany karmy stopniowo, przez tydzień; briard bywa wybredny na własnych warunkach i wrażliwy w stresie — je w spokoju, bez obcych.

Skóra pod szatą: kwasy omega-3 (olej z ryb) i pełnowartościowe białko wspierają skórę, która pod gęstym włosem nie ma dostępu do powietrza; alergie (świąd, zapalenia) — dieta eliminacyjna na jedno białko przez 8 tygodni obok sprawdzenia, czy szata jest rozczesana do skóry. Broda: karma sucha zostawia w niej mniej resztek niż mokra, miska wąska i wysoka chroni wąsy; woda po piciu kapie z brody na podłogę — ręcznik przy misce. Tarczyca: leki, nie dieta. Smakołyki wliczone w dawkę.