Hokkaido (Ainu ken)

Hokkaido jest psem jednego domu i jednego terenu, którego pilnuje bez hałasu: w mieszkaniu cichy (2/5), spokojny, czysty, leży w miejscu, z którego widzi drzwi, i obserwuje; wobec rodziny lojalny w sposób, który japońskie kluby opisują jako „gotowość do obrony za każdą cenę” — bez przylepności, z czułością na własnych warunkach, z wyraźną preferencją dla jednej osoby. Wobec obcych rezerwowany, bez lęku: gość jest oceniany z dystansu i akceptowany po czasie; pies nie zaczepia, ale nie ustąpi, gdy zostanie zaczepiony.

Na zwierzynie zmienia się w to, czym był u Ajnów: głośny, nieustępliwy, odważny bez oceny proporcji — hokkaido ważące 25 kg zatrzymuje niedźwiedzia głosem i unikami, i nie cofa się. Instynkt łowiecki jest kompletny: kot, sarna, dzik, kura — pościg i osaczenie. Wobec obcych psów wrogi (2/5), szczególnie samce wobec samców; socjalizacja uczy ignorowania, nie przyjaźni. Dwa samce tej rasy pod jednym dachem to bójki; pies i suka zwykle w porządku.

Z dziećmi z własnego domu dobry (4/5): cierpliwy, opiekuńczy, spokojny; z obcymi dziećmi wymaga nadzoru — chroni swoje. Inteligencja 5/5, uczenie 4/5 — jak na Nihon ken hokkaido jest zaskakująco chętny do współpracy z przewodnikiem, którego zaakceptował, i to odróżnia go od shikoku i shiby. Dla początkującego 2/5: nie z powodu trudności w domu, tylko z powodu psów, zwierzyny, mrozu, którego mu brakuje, i tego, że szczenię trzeba sprowadzić z Japonii lub jednej z kilku hodowli w Europie.

Hokkaido pracuje dla przewodnika, którego uzna — i to jest punkt wyjścia: relacja buduje się przez spokój, konsekwencję i wspólną pracę, nie przez smakołyki ani przez siłę. Metody pozytywne, krótkie sesje, jasne zasady egzekwowane zawsze tak samo, bez krzyku (pies traci zaufanie) i bez negocjacji (pies wygrywa). Komendy podstawowe i przywołanie ćwiczone od szczenięcia na długiej lince; przywołanie działa w domu, w ogrodzie i na spacerze bez zwierzyny — na tropie sarny hokkaido nie słyszy i to trzeba przyjąć.

Socjalizacja z ludźmi: standardowa, spokojna, żeby rezerwa nie przeszła w lęk lub agresję; z psami — kontrolowana, na smyczy, z celem ignorowania, od 8. tygodnia i przez całe życie. Kaganiec od szczenięcia jako coś normalnego. Zajęcie: polowanie (w Polsce dziki, z ograniczeniami), tropienie, nosework, dogtrekking z plecakiem w górach, canicross i skijöring zimą — pies, który przez tysiąc lat chodził z Ajnami po śniegu, potrzebuje zimowej pracy najbardziej.

Infrastruktura: ogrodzenie 1,8–2 m (pies skacze i kopie), furtka zamykana. Kojec zewnętrzny z budą jako miejsce do spania w zimie jest dla hokkaido naturalny — rasa woli śnieg od kaloryfera — ale nie jako izolacja od rodziny. Ruch: 1,5–2 godziny dziennie (4/5), zimą więcej, latem rano i wieczorem. W mieszkaniu 3/5: cichy i czysty, da się przy codziennym wyjeździe w teren i chłodnym mieszkaniu; naturalne miejsce to dom z ogrodem w chłodnym regionie.

Hokkaido jest rasą wyjątkowo zdrową (5/5, 12–15 lat) — tysiąc lat selekcji naturalnej na wyspie z półroczną zimą i hodowla pod nadzorem japońskich klubów, które nie hodują na skrajności. Jedna choroba dziedziczna ma test DNA i jest specyficzna dla rasy wśród Nihon ken: anomalia oka typu collie (CEA) — niedorozwój naczyniówki, w łagodnej postaci bez objawów, w ciężkiej z odwarstwieniem siatkówki i ślepotą; test istnieje od kilku lat i hodowla powinna mieć wyniki rodziców. Poza tym: dysplazja stawów biodrowych (rzadko, ale badana), zwichnięcie rzepki sporadycznie, zaćma rzadko, alergie skórne u części psów w europejskim klimacie.

Realne ryzyko w Polsce to klimat: pies z najgęstszym podszerstkiem wśród szpiców japońskich, zbudowany na −30 °C, w polskim lipcu przegrzewa się na spacerze w południe i w samochodzie w kwadrans; latem cień, woda, spacery rano i wieczorem, chłodne pomieszczenie, nigdy golenie. Zimą przeciwnie — pies jest szczęśliwy na śniegu i buda w ogrodzie jest dla niego wyborem, nie karą.

Urazy: pies myśliwski na dziki — rany od kłów (kamizelka ochronna), rany po bójkach z psami (rozdział o socjalizacji), kleszcze i babeszjoza u psa w lesie. Rutyna: szczepienia, odrobaczanie (co 3 miesiące u psa w terenie), ochrona przeciwkleszczowa cały sezon (gęsty podszerstek ukrywa kleszcze), przegląd łap i skóry po lesie, coroczne badanie krwi po 8. roku. Kastracja: u samca z agresją wobec psów bywa pomocna, nie gwarantuje; decyzja z weterynarzem.

Szata hokkaido jest podwójna — twarda, prosta, odstająca okrywa i bardzo gęsty, miękki, wełnisty podszerstek — najgęstsza wśród japońskich szpiców, zbudowana na śnieżyce Hokkaido; dłuższa na szyi, udach i ogonie zakręconym na grzbiet. W polskim klimacie linieje intensywnie (4/5): dwa wysypy podszerstka, wiosną i jesienią, po 3–4 tygodnie, kiedy pies zostawia po sobie kłęby i codzienne grabie do podszerstka są jedynym ratunkiem; poza tym szczotka raz w tygodniu wystarcza. Szata czyści się sama, nie pachnie, odpycha wodę i śnieg.

Nie strzyc, nie golić — podszerstek izoluje w mróz i w upał, gdy jest rozczesany; golony odrasta nierówno i nie chroni. Kąpiel raz-dwa razy w roku lub po padlinie, szamponem do podwójnej szaty, z suszeniem suszarką — podszerstek nie schnie sam przez wiele godzin. Latem: wyczesany martwy podszerstek to jedyna „letnia fryzura”, jaka ma sens.

Język plamisty — kontrolować jak każdą jamę ustną, plamy są normą rasy, nie zmianą. Uszy stojące, małe, obrośnięte — rzadko problem, przegląd co tydzień. Oczy: przetarte, przy CEA w linii — badanie okulistyczne u szczenięcia. Zęby: gryzaki i kości, mało kamienia; przegląd na ułamane po pracy. Pazury: pracujący pies ściera sam, kanapowy co 3–4 tygodnie. Włos między opuszkami przycięty — śnieg zbija się w kule, a hokkaido chodzi po śniegu godzinami.

Dorosłe hokkaido 15–30 kg przy 1,5–2 godzinach ruchu zjada 240–400 g dobrej karmy suchej dziennie (950–1600 kcal) w dwóch posiłkach; pies pracujący zimą w mrozie potrzebuje o 30–50 % więcej, latem — mniej, bo w upale je niechętnie. Rasa jest szczupła i muskularna, gęsta szata maskuje sylwetkę — żebra pod dłonią przez podszerstek, waga co miesiąc.

Ajnowie karmili psy łososiem i tym, co dało polowanie — hokkaido dobrze trawi ryby i tłuszcz zwierzęcy, a karma z rybą jako źródłem białka jest u tej rasy naturalnym wyborem także przy alergiach skórnych, które w europejskim klimacie zdarzają się u części psów (świąd, zapalenia skóry pod podszerstkiem — dieta eliminacyjna na jedno białko przez 8 tygodni). Kwasy omega-3 wspierają podszerstek i skórę.

Skręt żołądka u głębokiej klatki: dwa posiłki, spokój przed i po pracy. Szczenię: karma dla ras średnich do 15 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca, wzrost powolny. Pies w lesie je padlinę i patrochy — odrobaczanie co 3 miesiące, „zostaw” jako komenda ochronna. Zmiany karmy stopniowo. Smakołyki są u tej rasy słabą walutą — pies pracuje dla przewodnika i dla zwierzyny; nagrody z własnej karmy, wliczone w dawkę. Woda dostępna zawsze, latem chłodna i w cieniu — hokkaido pije po spacerze dużo.