Kishu (Kishu inu)

Kishu jest wśród szpiców japońskich tym opanowanym: nie ma pobudliwości shikoku, nie ma dramatyzmu shiby, nie ma głosu hokkaido. W domu leży w miejscu, z którego widzi drzwi, i milczy (1/5) — zaszczeka rzadko, w sytuacji, którą uzna za wartą głosu, i to jest cały jego meldunek. Wobec jednego opiekuna jest oddany w sposób, który japoński klub nazywa „lojalnością na całe życie”: chodzi za nim, patrzy, pracuje dla niego, źle znosi jego długą nieobecność i bardzo źle — zmianę domu (kishu z adopcji w wieku kilku lat wiąże się z nowym człowiekiem miesiącami). Wobec pozostałych domowników uprzejmy, wobec obcych rezerwowany bez lęku: obserwuje, nie podchodzi, nie zaczepia.

Na zwierzynie jest tym, czym był w górach Kishu: cichym, skupionym myśliwym, który podchodzi dzika bez szczekania i chwyta. Instynkt łowiecki jest kompletny; kot z domu bywa zaakceptowany (3/5), obcy kot, sarna, zając — pościg. Wobec innych psów mniej wrogi niż hokkaido i shikoku (3/5), ale samce wobec samców rywalizują i obce psy na wybiegu nie są mile widziane.

Z dziećmi z własnego domu dobry (4/5): cierpliwy, spokojny, opiekuńczy, bez porywczości; z obcymi dziećmi wymaga nadzoru. Inteligencja 5/5, uczenie 4/5 — kishu współpracuje z przewodnikiem, którego zaakceptował, i jest z Nihon ken jednym z łatwiejszych w prowadzeniu. Dla początkującego 3/5: cichy, czysty, spokojny, zdrowy — trudności to smycz do końca życia, socjalizacja z psami i szczenię, na które czeka się długo.

Kishu odpowiada na spokój spokojem i na presję — wycofaniem: metody pozytywne, konsekwentne, bez krzyku, w krótkich sesjach, z nagrodą, która ma dla niego sens (kontakt, zabawa, jedzenie — w tej kolejności). Komendy podstawowe wchodzą szybko; przywołanie ćwiczone od szczenięcia na długiej lince działa w domu, w ogrodzie i na spacerze bez zwierzyny, a przy dziku lub sarnie nie — kishu poza ogrodzonym terenem chodzi na smyczy do końca życia i japońscy hodowcy mówią to wprost przy sprzedaży.

Socjalizacja z ludźmi: standardowa, spokojna, żeby rezerwa nie przeszła w lęk; z psami — od 8. tygodnia, kontrolowana, z celem ignorowania na smyczy. Zajęcie: polowanie (w Polsce dziki), tropienie (mantrailing — rasa ma świetny nos i skupienie), nosework, dogtrekking w górach, canicross zimą; kishu nie jest psem do agility ani do sportów na czas — jego praca jest cicha i metodyczna. Trening samotności: stopniowy, bo pies jednego opiekuna znosi jego nieobecność źle.

Infrastruktura: ogrodzenie 1,8 m (kishu skacze mniej niż shikoku, ale kopie), furtka zamykana. Ruch: 1,5 godziny dziennie (4/5) w spacerach i wędrówkach, plus praca nosa kilka razy w tygodniu; rasa dobrze znosi zimno i gorzej upał. W mieszkaniu 3/5: najcichszy i najczystszy z Nihon ken, da się przy codziennym wyjeździe w teren; dom z ogrodem jest jego naturalnym miejscem.

Kishu jest rasą zdrową (5/5, 11–14 lat) — użytkową, hodowaną pod nadzorem japońskich klubów bez hodowli na skrajności — i lista chorób jest krótka. Entropion: podwinięcie powieki, rzęsy drażnią rogówkę (łzawienie, mrużenie, wrzody) — u kishu występuje częściej niż u innych Nihon ken, widać u szczenięcia, operuje się z dobrym wynikiem; przy zakupie obejrzeć oczy rodziców. Poza tym: dysplazja stawów biodrowych (rzadko, ale badana — japońskie kluby nie wymagają, europejskie tak), zaćma sporadycznie, zwichnięcie rzepki rzadko, niedoczynność tarczycy w starszym wieku.

W europejskim klimacie u części kishu pojawiają się alergie skórne — świąd, lizanie łap, zapalenia skóry pod białą szatą widoczne od razu (rude ślady od śliny) — pokarmowe i środowiskowe; dieta eliminacyjna i diagnostyka u weterynarza, nie karuzela szamponów. Biała szata i jasna skóra na nosie i uszach palą się latem — krem z filtrem na nos.

Urazy: pies myśliwski na dziki — rany od kłów (kamizelka ochronna przy pracy), rany po bójkach z psami, kleszcze i babeszjoza u psa w lesie. Rutyna: szczepienia, odrobaczanie (co 3 miesiące u psa w terenie), ochrona przeciwkleszczowa cały sezon (biała szata pozwala zobaczyć kleszcze — jedna z zalet bieli), oczy przeglądane co kilka dni (entropion), przegląd łap i skóry po lesie, coroczne badanie krwi po 8. roku. Kastracja: decyzja z weterynarzem, nie rutyna.

Szata kishu jest podwójna — krótka, twarda, prosta okrywa i gęsty, miękki podszerstek — biała u prawie wszystkich psów, z ogonem zakręconym na grzbiet; i jest szatą myśliwską, która czyści się sama: błoto po wyschnięciu wykrusza się, pies po polowaniu jest biały po kwadransie na legowisku, nie pachnie. Poza linieniem szczotka raz w tygodniu; kąpiel raz-dwa razy w roku, szamponem do podwójnej szaty, z suszeniem suszarką. Linieje wyraźnie (4/5): dwa wysypy podszerstka po 3–4 tygodnie, wiosną i jesienią, z codziennymi grabiami do podszerstka — białe kłęby są wtedy na wszystkim.

Nie strzyc, nie golić — podszerstek izoluje w obie strony, golony odrasta nierówno. Latem wyczesany martwy podszerstek to jedyna sensowna „letnia fryzura”; cień, woda, spacery rano i wieczorem.

Oczy: przetarte, przeglądane co kilka dni na łzawienie i mrużenie (entropion). Nos i wnętrze uszu: jasne, latem krem z filtrem. Uszy stojące, małe — przegląd co tydzień, rzadko problem. Zęby: gryzaki i kości, przegląd na ułamane po pracy. Pazury: pracujący pies ściera sam, kanapowy co 3–4 tygodnie. Po lesie: obmacanie na rany (białą szatę krew plami od razu — to zaleta), kleszcze, kłosy między opuszkami. Rasa nie lubi dotyku obcych — pielęgnacja w domu, od szczenięcia jako coś przyjemnego.

Dorosłe kishu 14–27 kg przy 1,5 godzinie ruchu zjada 220–380 g dobrej karmy suchej dziennie (900–1500 kcal) w dwóch posiłkach; pies pracujący w sezonie na dziki o 30–50 % więcej. Rasa jest szczupła i muskularna z natury, w domu spokojna i skłonna do tycia, gdy dostaje ze stołu; podszerstek maskuje sylwetkę — żebra pod dłonią, waga co miesiąc.

Skręt żołądka u głębokiej klatki: dwa posiłki, główny po pracy, spokój przed i po. Szczenię: karma dla ras średnich do 15 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca, wzrost powolny. Zmiany karmy stopniowo, przez tydzień; kishu bywa wybredny na własnych warunkach — je w spokoju, bez obcych, w stałym miejscu, i odmawia w stresie; posiłek po 15 minut zabrany, bez lepszej oferty.

Alergie skórne, które u części kishu pojawiają się w Europie, mają często podłoże pokarmowe — dieta eliminacyjna na jedno białko (ryba, konina, kangur) przez 8 tygodni przy świądzie i rudych śladach na białych łapach, bez smakołyków z innym białkiem; karma z rybą jest u szpiców japońskich naturalnym wyborem. Kwasy omega-3 wspierają skórę i podszerstek. Pies w lesie je padlinę — odrobaczanie co 3 miesiące. Smakołyki wliczone w dawkę, choć kishu pracuje bardziej dla przewodnika niż dla jedzenia. Woda dostępna zawsze.