Karelski pies na niedźwiedzie

Karelski pies na niedźwiedzie nie jest złym psem rodzinnym — jest psem, który nie został do tego stworzony i nie udaje. Wobec swoich ludzi jest lojalny, spokojny w domu, czuły na własnych warunkach, bez przylepności; wobec obcych rezerwowany, bez lęku i bez agresji — obserwuje, nie podchodzi, melduje szczekaniem (3/5), gdy ktoś wchodzi na teren. Nie jest psem obronnym: stanie w drzwiach, nie ugryzie. Ma odwagę, która nie zna proporcji — pies ważący 25 kg staje przed niedźwiedziem i nie cofa się — i samodzielność, która w lesie jest jego pracą, a w domu jest uporem.

Wobec innych psów sprawa jest jasna i wzorzec jej nie ukrywa: karelski może być agresywny wobec obcych psów, szczególnie tej samej płci, i nie da się tego wychować do zera — da się nauczyć ignorowania na smyczy. Dwa psy tej rasy pod jednym dachem to prośba o bójki; pies i suka zwykle w porządku. Z kotem, kurami, królikami — nie: instynkt łowiecki jest kompletny i nie podlega negocjacji. Z dziećmi 3/5 — z własnymi, starszymi, spokojnymi, w porządku; z małymi i obcymi wymaga nadzoru, bo nie toleruje natarczywości i nie ma cierpliwości retrievera.

Inteligencja 5/5 to inteligencja psa, który sam znajduje łosia w lesie o powierzchni 50 km² i sam wraca; uczenie 3/5 — zna komendy, wykonuje wybrane. Dla początkującego 1/5, dla myśliwego bez doświadczenia z psami nordyckimi 2/5, dla myśliwego, który polował z łajką — pies idealny.

Karelski potrzebuje polowania — nie „dużo ruchu”, tylko pracy nosem i głosem na grubą zwierzynę: w Polsce to polowania na dziki (rasa jest do nich znakomita) i ewentualnie łosie tam, gdzie wolno. Bez tego 25 kg nordyckiego myśliwego znajduje sobie zajęcie samo: ucieka po tropie na kilometry, kopie, wyje, niszczy, i wraca po dwóch dniach lub nie wraca. Zastępniki dla nie-myśliwego istnieją, ale są słabe: tropienie (mantrailing, ścieżka sztuczna), nosework, dogtrekking z plecakiem, canicross zimą — i żaden nie daje tego, co daje dzik.

Posłuszeństwo: metody pozytywne, konsekwentne, bez nacisku — pies nordycki odpowiada na siłę obojętnością lub siłą; komendy podstawowe i przywołanie ćwiczone na długiej lince latami, z akceptacją, że w lesie na tropie karelski nie słyszy. Praca myśliwska uczy się przez pracę — z doświadczonym psem, w kniei, nie na placu. Socjalizacja z ludźmi: standardowa, spokojna, żeby rezerwa nie przeszła w lęk; z psami — kontrolowana, na smyczy, z celem ignorowania, nie przyjaźni.

Infrastruktura: ogrodzenie 2 m wkopane w ziemię (pies kopie i przeskakuje), kojec zewnętrzny z budą jako opcja (rasa dobrze znosi mróz), ale nie jako jedyne miejsce — karelski trzymany wyłącznie w kojcu bez pracy staje się psem nieznośnym. Ruch: 2–3 godziny dziennie (5/5), w sezonie dużo więcej. W mieszkaniu 2/5: da się z myśliwym, który codziennie wyjeżdża w teren; bez tego — nie.

Karelski pies na niedźwiedzie jest jedną z najzdrowszych ras w grupie 5 (5/5): selekcja na pracę w fińskim lesie przez sto lat i duża, użytkowa populacja nie zostawiły miejsca na choroby hodowlane. Punkty kontroli: dysplazja stawów biodrowych (fiński klub wymaga badania — rodzice z wynikiem), zaćma (badanie oczu, sporadycznie), rzadziej dysplazja łokci i niedoczynność tarczycy. Nie ma chorób dziedzicznych z testami DNA specyficznych dla rasy.

Realne ryzyko to praca: rany od kłów dzika (najczęstsza operacja u karelskiego w Polsce — głębokie rany klatki i brzucha, szycie pod narkozą, czasem śmierć w kniei), urazy od niedźwiedzia w krajach, gdzie się na nie poluje, kolizje z samochodem podczas ucieczek po tropie, rany od drutu i gałęzi, babeszjoza i inne choroby odkleszczowe u psa w lesie od świtu do nocy. Kamizelka ochronna na dziki (kevlar, 400–900 zł) jest u tej rasy standardem, nie fanaberią; GPS na obroży — drugim.

Rutyna: szczepienia, odrobaczanie co 3 miesiące (pies przy padlinie i patrochach), ochrona przeciwkleszczowa cały sezon (obroża lub tabletki — gęsty podszerstek ukrywa kleszcze), przegląd skóry, łap i uszu po każdym wyjściu w teren, coroczne badanie krwi po 7. roku. Kastracja: u psa pracującego zwykle nie; u samca z agresją wobec psów bywa pomocna, ale nie gwarantuje.

Szata karelskiego jest podwójna — sztywna, prosta, odstająca okrywa i gęsty, miękki podszerstek — czarna z białymi znaczeniami, dłuższa na szyi, grzbiecie i udach, z ogonem zakręconym na grzbiet. Jest odporna na wilgoć, śnieg i gałęzie, czyści się sama i nie pachnie; poza linieniem wystarcza szczotka raz w tygodniu, a kąpiel raz-dwa razy w roku lub po padlinie, w której pies wytarza się z zapałem. Linieje wyraźnie (4/5): dwa wysypy podszerstka po 3–4 tygodnie, wiosną i jesienią, kiedy grabie do podszerstka codziennie są jedynym sposobem na to, żeby dom nie był czarno-biały.

Nie strzyc, nie golić — podszerstek izoluje w mróz i w upał, golony odrasta źle. Po polowaniu: przegląd całego psa na rany (czarna szata ukrywa krew — obmacać, nie oglądać), kleszcze (pachy, uszy, pachwiny, między palcami), kłosy trawy między opuszkami i w uszach, i kamizelka zdjęta i sprawdzona na przetarcia.

Uszy stojące, małe — rzadko problem, przegląd co tydzień. Oczy: przetarte. Zęby: kości i gryzaki, pies myśliwski ma mało kamienia; przegląd na ułamane zęby po walce z dzikiem. Pazury: pracujący pies ściera je sam, kanapowy co 3–4 tygodnie. Opuszki: po sezonie na żwirze i lodzie balsam; buty w zaprzęgu nie dotyczą tej rasy, ale na sól w mieście — tak.

Dorosły karelski 17–28 kg poza sezonem, przy 2–3 godzinach ruchu, zjada 280–400 g dobrej karmy suchej dziennie (1100–1600 kcal) w dwóch posiłkach; w sezonie polowań na dziki, przy 6–8 godzinach pracy w kniei w mrozie, zapotrzebowanie rośnie dwukrotnie i pies potrzebuje karmy dla psów pracujących (tłuszcz 20 % i więcej, białko 30 %) lub mięsa i tłuszczu jako dodatku. Pies, który po sezonie dostaje tyle samo, tyje wiosną; pies, który w sezonie dostaje tyle co latem, chudnie i traci wytrzymałość. Kontrola sylwetki co 2 tygodnie w sezonie, żebra pod dłonią przez podszerstek.

Skręt żołądka u głębokiej klatki: dwa posiłki, główny po pracy, nigdy przed — pies pracuje na lekkim żołądku, z małą przekąską rano; woda w terenie w regularnych odstępach, nie hektolitry z rowu po biegu. Szczenię: karma dla ras średnich do 15 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca, bez pulchności — biodra psa, który przez 12 lat będzie biegał po kniei.

Pies w lesie je padlinę, patrochy i odchody — biegunki i pasożyty to norma, odrobaczanie co 3 miesiące, a „zostaw” to komenda ochronna dla żołądka. Rasa nie jest wybredna ani wrażliwa — pies z Karelii jadł to, co dał las. Kwasy omega-3 i tłuszcz zwierzęcy wspierają podszerstek i wytrzymałość zimą. Smakołyki nie są u tej rasy walutą treningową — walutą jest dzik.