Kai ken (Pies tygrysi)

Kai ken jest wśród Nihon ken tym, który najsilniej wiąże się z jednym człowiekiem: wybiera przewodnika w pierwszych miesiącach i tej osobie jest oddany w sposób, który japońskie kluby podają jako wzór — chodzi za nią, pracuje dla niej, pilnuje jej, źle znosi jej nieobecność i bardzo źle zmianę opiekuna. Wobec pozostałych domowników jest ciepły, wobec obcych rezerwowany bez lęku: obserwuje z dystansu, nie zaczepia, akceptuje po czasie. W domu cichy (2/5), czysty, spokojny; melduje, gdy uzna za konieczne.

Jest z japońskich szpiców najbardziej zwinny i najbardziej „trójwymiarowy”: wskakuje na mury, wspina się po pochyłych pniach i skałach, przepływa rzeki — pies, który polował na stromych zboczach Kai, nie widzi w płocie przeszkody. Instynkt łowiecki jest pełny (jeleń, dzik, bażant, kot obcy), ale kai jest wobec innych psów mniej wrogi niż shikoku i hokkaido (3/5) — rywalizacja samców istnieje, obce psy na spacerze zwykle są ignorowane po socjalizacji. Z kotem z domu bywa w zgodzie.

Z dziećmi z własnego domu dobry (4/5): łagodny, cierpliwy, uważny; z obcymi dziećmi powściągliwy. Inteligencja 5/5, uczenie 4/5 — kai pracuje dla przewodnika chętnie i jest z Nihon ken jednym z łatwiejszych w prowadzeniu, obok kishu. Wrażliwy na ton. Dla początkującego 3/5: cichy, czysty, zdrowy, przywiązany — trudności to ogrodzenie, którego nie ma większość ogrodów, smycz poza nim i szczenię, na które czeka się rok.

Kai ken pracuje dla człowieka, którego wybrał, i to jest jego główna motywacja — silniejsza niż jedzenie: trening buduje się na relacji, spokojnie, konsekwentnie, w krótkich sesjach, z kontaktem i zabawą jako nagrodą; krzyk i przymus niszczą więź, na której wszystko stoi. Komendy podstawowe wchodzą szybko; przywołanie ćwiczone na długiej lince od szczenięcia działa lepiej niż u shikoku, bo kai chce być przy przewodniku — ale na tropie jelenia nadal nie działa, i poza ogrodzonym terenem obowiązuje smycz.

Socjalizacja z ludźmi: standardowa, spokojna, z naciskiem na to, żeby pies związany z jedną osobą akceptował pozostałych domowników i gości; z psami — od 8. tygodnia, kontrolowana, i u kai daje lepsze efekty niż u krewnych. Zajęcie: tropienie (mantrailing — świetny nos i skupienie), nosework, dogtrekking w górach (jego środowisko), canicross, agility (rasa jest zwinna i skoczna, choć niezależna); polowanie na dziki i ptactwo w Japonii, w Polsce rzadko.

Infrastruktura: ogrodzenie 2 m, pełne, bez oparcia dla łap, bez pochyłych elementów — kai wspina się po siatce jak kot i wchodzi na pochyłe pnie; drzewa przy płocie to drabina. Ruch: 1,5 godziny dziennie (4/5) w spacerach i wędrówkach, z pracą nosa kilka razy w tygodniu; rasa dobrze znosi zimno, umiarkowanie upał. W mieszkaniu 3/5: cichy, czysty, spokojny, mniejszy niż krewni (12–18 kg) — da się przy codziennym wyjeździe w teren; balkon zabezpieczony, bo kai wchodzi na balustradę.

Kai ken jest rasą bardzo zdrową (5/5, 12–15 lat) — górska izolacja, użytkowa selekcja i hodowla pod nadzorem japońskiego Kai Ken Aigokai, który od 1931 roku pilnuje, żeby rasa nie była hodowana na wygląd. Lista chorób jest najkrótsza w tym zestawieniu: zwichnięcie rzepki (u lżejszego psa częstsze niż u kishu — badanie rodziców), dysplazja stawów biodrowych (rzadko, badana w Europie), zaćma sporadycznie, niedoczynność tarczycy w starszym wieku, alergie skórne u części psów w europejskim klimacie. Nie ma chorób dziedzicznych z testami DNA specyficznych dla rasy.

Mała populacja poza Japonią (w Europie kilkaset psów) oznacza, że ryzykiem jest wąska pula genów, nie konkretna choroba — hodowla w Europie sprowadza psy z Japonii i USA, i warto zapytać, skąd są rodzice. Pręgi: szczenięta rodzą się niemal jednolite (czarne lub rude) i pręgowanie wychodzi do 2–3 lat — to norma, nie wada, i nie da się przewidzieć u szczenięcia, jak intensywne będzie.

Urazy: pies wspinający się i pływający — upadki z wysokości (skręcenia, złamania), rany od skał i gałęzi, kolizje przy ucieczkach; pies w lesie — kleszcze i babeszjoza. Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, ochrona przeciwkleszczowa cały sezon (pręgowana szata ukrywa kleszcze doskonale — przegląd po każdym lesie), przegląd łap po skałach, coroczne badanie krwi po 8. roku. Kastracja: decyzja z weterynarzem; u kai rzadziej potrzebna z powodu agresji niż u krewnych.

Szata kai ken jest podwójna — twarda, prosta, średniej długości okrywa i gęsty podszerstek — w maści pręgowanej, która jest znakiem rasy: czarne pręgi na rudym lub rude na czarnym, w trzech odcieniach (kuro-tora, aka-tora, chu-tora), wychodzące z jednolitej szaty szczenięcia do 2–3 lat i ciemniejące z wiekiem. Szata jest myśliwska: czyści się sama, odpycha wodę (kai pływa) i nie pachnie; poza linieniem szczotka raz w tygodniu, kąpiel raz-dwa razy w roku. Linieje wyraźnie (4/5): dwa wysypy podszerstka po 3–4 tygodnie, z codziennymi grabiami.

Nie strzyc, nie golić — podszerstek izoluje w obie strony, golony odrasta nierówno, a pręgowanie po goleniu odrasta czasem w innym odcieniu. Ogon: zakręcony na grzbiet lub sierpowaty (oba dopuszczone), obrośnięty — czesać w linieniu.

Łapy: kai ma mocne, zwarte łapy wspinacza z twardymi opuszkami — po skałach przegląd na pęknięcia, po lesie na kłosy; włos między opuszkami przycięty. Pazury: aktywny pies ściera sam, kanapowy co 3–4 tygodnie. Uszy stojące, małe, lekko pochylone do przodu — przegląd co tydzień, rzadko problem. Oczy: przetarte. Zęby: gryzaki i kości, mało kamienia. Pielęgnacja w domu, od szczenięcia, przez przewodnika — kai nie lubi dotyku obcych i groomer nie jest mu potrzebny.

Dorosły kai ken 12–18 kg przy 1,5 godzinie ruchu zjada 200–290 g dobrej karmy suchej dziennie (800–1150 kcal) w dwóch posiłkach; pies na wędrówkach górskich i w pracy więcej, zimą o 10–20 % więcej. Rasa jest szczupła, lekka i muskularna — wzorzec chce psa o sylwetce zwinnej — i typ „jeleni” jest z natury smuklejszy niż „niedźwiedzi”; nie należy ich dokarmiać do jednej wagi. Żebra pod dłonią przez podszerstek, waga co miesiąc.

Szczenię: karma dla ras średnich do 12–15 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca, wzrost powolny — rzepki i biodra psa, który przez 15 lat będzie skakał po skałach. Zmiany karmy stopniowo, przez tydzień. Kai je w spokoju, w stałym miejscu, i odmawia w stresie lub przy obcych — miska w cichym kącie, posiłek po 15 minut zabrany, bez negocjacji.

Skóra: alergie u części kai w Europie — świąd, lizanie łap, zapalenia uszu — mają często podłoże pokarmowe; dieta eliminacyjna na jedno białko (ryba, konina) przez 8 tygodni, karma z rybą jako naturalny wybór u szpiców japońskich; kwasy omega-3 wspierają podszerstek i skórę. Pies w lesie je padlinę — odrobaczanie co 3 miesiące. Smakołyki: kai pracuje dla przewodnika bardziej niż dla jedzenia, ale je chętnie — nagrody z własnej karmy, wliczone w dawkę. Woda dostępna zawsze; pies, który pływa, łyka ją w rzece i ma po tym biegunkę — mija sama.