Owczarek kaukaski

Owczarek kaukaski to nie jest pies stróżujący w sensie, w jakim jest nim rottweiler czy doberman — tamte pracują z człowiekiem. Kaukaz pracował zamiast człowieka: zostawał ze stadem w górach na całe tygodnie i sam oceniał zagrożenie. Efekt jest taki, że dorosły kaukaz nie czeka na komendę, żeby zareagować na obcego na swoim terenie, i nie zmienia zdania dlatego, że opiekun powiedział „w porządku”. Można go nauczyć tolerować gościa wprowadzonego przez domownika; nie da się go nauczyć, żeby obcych lubił.

Z własną rodziną jest spokojny, cierpliwy i przywiązany w sposób cichy — nie łasi się, nie skacze, po prostu leży tam, skąd widzi wszystkich. Dzieci z własnego domu toleruje z dużą wyrozumiałością, ale ich koledzy z podwórka są obcymi, i to jest realny problem rodzin z dziećmi w wieku szkolnym. Wobec innych psów, zwłaszcza tej samej płci, jest dominujący; wobec kotów i zwierząt gospodarskich, jeśli dorastali razem, opiekuńczy.

Szczeka głównie nocą — to godziny, w których na Kaukazie pracował — i głosem, który słychać na kilka posesji. Na naszej skali dostaje 1/5 dla początkujących, 1/5 dla mieszkania i 2/5 za towarzyskość: ta rasa jest dla wąskiej grupy ludzi z dużym terenem, doświadczeniem i bez złudzeń.

Zanim odbierzesz szczeniaka: owczarek kaukaski jest na polskiej liście ras uznawanych za agresywne, a utrzymywanie takiego psa wymaga zezwolenia wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Gmina sprawdza warunki — ogrodzenie, kojec, tabliczkę ostrzegawczą — a brak zezwolenia jest wykroczeniem. Ubezpieczenie OC opiekuna jest przy tej rasie rozsądkiem, nie przesadą.

Socjalizacja pierwszego roku decyduje o wszystkim: setki ludzi, dziesiątki psów, miasto, weterynarz, transport. Nie po to, żeby kaukaz polubił obcych, ale żeby pozostał spokojny i opanowany w ich obecności zamiast reagować na każdego. Szkolenie prowadź bez przemocy i bez prób „złamania” psa — kaukaz jest uparty, ale nie głupi, i na twarde metody odpowiada oporem lub agresją. Podstawowe posłuszeństwo (przywołanie, zostań, wejście do kojca na komendę) musi działać u psa, który waży tyle, co dwie dorosłe osoby; trener z doświadczeniem w rasach LGD jest tu warunkiem.

Ruch: 1–1,5 godziny spokojnego marszu dziennie i patrolowanie posesji, do czego jest stworzony. Nie jest to pies sportowy, biegowy ani aportujący. Do 18.–24. miesiąca żadnych skoków, schodów i długich tras — stawy psa, który dochodzi do 90 kg, dojrzewają długo. Ogrodzenie: 1,8 m, solidne, z fundamentem; dorosły kaukaz forsuje siatkę, jeśli po drugiej stronie jest ktoś, kogo uważa za intruza.

Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych jest najczęstszym problemem rasy — rodzice z oceną HD A/B i ED 0, powolny wzrost szczeniaka bez skoków, waga pod kontrolą. Każdy kilogram nadwagi u psa tej wielkości skraca życie stawów o miesiące. Skręt żołądka (GDV) to stan nagły: dwa posiłki dziennie, godzina spokoju po każdym, znajomość objawów (bezproduktywne odruchy wymiotne, wzdęty brzuch, niepokój) i numer do całodobowej kliniki; gastropeksja profilaktyczna przy kastracji jest u tej rasy rozsądna.

Oczy: entropium (podwinięcie powieki) przy ciężkiej głowie i luźnej skórze — sprawdzaj łzawienie i zaczerwienienie. Serce: u psów olbrzymich warto osłuchiwać co wizytę i po 6. roku życia robić echo raz w roku. Rasa jest odporna na mróz i choroby infekcyjne, ale źle znosi upał: gruba szata i masa ciała robią z lipcowego popołudnia zagrożenie udarem, więc cień, woda i spacery o świcie.

Kaukaz ma wysoki próg bólu i ukrywa dolegliwości — kulawiznę czy ból brzucha często widać dopiero, gdy jest zaawansowane. Kontrola co pół roku po 6. roku życia ma sens. Dożywa zwykle 10–12 lat, przy szczupłej sylwetce czasem więcej.

Szata kaukaza jest gruba, prosta, dwuwarstwowa — twardy włos okrywowy i bardzo gęsty podszerstek, po którym pies śpi w śniegu. Wzorzec zna trzy długości: długą (z grzywą, portkami i pióropuszem na ogonie), średnią i krótką; pielęgnacja rośnie z długością. Poza sezonem wystarczy szczotka raz w tygodniu, ale linienie wiosenne trwa 4–6 tygodni i produkuje ilości podszerstka, które trudno sobie wyobrazić przed pierwszym razem — szczotka z długimi zębami lub furminator co 2 dni, najlepiej na dworze. Zaniedbany podszerstek filcuje się przy skórze i prowadzi do stanów zapalnych.

Kąpiel rzadko — raz, dwa razy w roku, bo suszenie psa tej wielkości i grubości szaty zajmuje godziny, a wilgotny podszerstek to grzyby i bakterie. Sprawdzaj za uszami, pod pachami i przy ogonie: tam kołtuny powstają najszybciej. Uszy w wersji naturalnej (kopiowanie zakazane) są opadające, gęsto owłosione — przegląd i czyszczenie raz w tygodniu.

Pazury u ciężkiego psa ścierają się nieźle, ale wilcze i tylne sprawdzaj co miesiąc. Zęby szczotkuj dwa razy w tygodniu; narkoza do usuwania kamienia u 80-kilogramowego psa to procedura, której lepiej unikać.

Szczeniak owczarka kaukaskiego rośnie do 18–24 miesięcy i największym błędem jest karmienie „na masę”: karma dla szczeniąt ras olbrzymich z kontrolowanym wapniem i fosforem, żadnych suplementów mineralnych, waga porównywana z krzywą wzrostu co dwa tygodnie. Szczeniak rosnący szybciej niż krzywa dostanie dysplazję — nie jest zdrowszy, tylko cięższy.

Dorosły pies 45–90 kg dostaje dwa posiłki dziennie z godzinną przerwą po każdym na spokój; miska spowalniająca, jeśli je łapczywie. Karma z białkiem zwierzęcym na pierwszym miejscu, umiarkowanym tłuszczem; glukozamina, chondroityna i kwasy omega-3 od 4.–5. roku życia. Kaukaz nie ma dużego zapotrzebowania na kalorie jak na swoją masę — je mniej, niż sugeruje wygląd, i tyje szybko, gdy porcje są liczone „na oko”.

Kondycja: żebra wyczuwalne pod szatą (dłonią, bo wzrokiem przez futro nic nie widać), talia wyczuwalna z góry. Ważenie co miesiąc u dorosłego psa — w klinice lub na wadze samochodowej, bo domowa nie da rady. Miesięczny koszt utrzymania to 600–950 zł, w większości karma.