Hiszpański pies dowodny (Perro de agua español)

Hiszpański pies dowodny trafił do grupy 8 przez szatę i pływanie, ale w głowie ma pastucha: obserwuje, kontroluje przestrzeń, zagania to, co się rozbiega — w tym dzieci na podwórku i rowerzystów na ścieżce — i pilnuje domu głosem. Wobec rodziny jest oddany i „na jednego człowieka”: wybiera przewodnika i chodzi za nim po mieszkaniu, patrzy w oczy, czeka na zadanie. Wobec obcych zachowuje rezerwę, którą wzorzec wprost dopuszcza; pies dobrze zsocjalizowany po chwili odpuszcza, źle zsocjalizowany szczeka i trzyma dystans całe życie.

Z dziećmi z własnej rodziny radzi sobie dobrze (5/5), ale nie jak retriever: nie znosi wszystkiego, lubi mieć własne miejsce i potrafi szczypnąć w łydkę biegnące dziecko, jeśli instynkt zaganiania nie został przekierowany. Z psami z domu i z kotem, z którym dorastał, w porządku; z obcymi psami zależy od socjalizacji, bo rasa bywa pewna siebie i nie ustępuje pierwsza.

Szczeka umiarkowanie (2/5), ale melduje każdy ruch za płotem. Dla początkującego to 3/5: nie ma trudnego charakteru, ale ma wrażliwość, która mści się za surowe metody, i pastersko-stróżujący temperament, który w mieszkaniu bez zajęcia zamienia się w nerwowość i obszczekiwanie sąsiadów.

Rasa uczy się z prędkością border collie i z podobnym efektem ubocznym: uczy się też tego, czego nie chcemy. Wystarczy raz nagrodzić szczekanie na kuriera, żeby pies uznał to za pracę. Podstawy — przywołanie, zostawanie, chodzenie przy nodze — wchodzą w kilka dni; dalej rasa potrzebuje zadań: agility, obedience, nosework, praca w wodzie (w Hiszpanii istnieją osobne próby wodne dla rasy), dummy. Metoda: tylko pozytywna, z krótkimi sesjami i wyraźnym sygnałem końca — ten pies sam nie kończy.

Socjalizację trzeba zacząć wcześnie i prowadzić długo: obcy ludzie w domu, dzieci innych, psy różnej wielkości, miasto, komunikacja. Rezerwa wobec obcych jest cechą rasy, ale bez socjalizacji przechodzi w nieufność, a nieufność w szczekanie z odległości pięciu metrów. Ważny jest też trening samotności — pies z jednym przewodnikiem znosi jego wyjścia gorzej niż typowy pies rodzinny.

Ruchu potrzebuje sporo (4/5), ale nie musi to być bieganie: 1,5 godziny dziennie w tym coś dla głowy, a latem woda — pływa jak lagotto, z zapałem, po aport i bez aportu. W mieszkaniu (4/5) sprawdza się, jeśli ma zajęcie; wbrew pozorom lepiej znosi blok z aktywnym opiekunem niż ogród bez człowieka, w którym godzinami pilnuje płotu.

Hiszpański pies dowodny jest w zasadzie zdrową rasą (5/5), ale ma kilka chorób dziedzicznych, które da się wykluczyć u rodziców, i o to warto zapytać hodowcę. Wrodzona niedoczynność tarczycy z wolem (CHG) zabija szczenięta w pierwszych tygodniach; dystrofia neuroaksonalna (NAD) objawia się drżeniem i utratą koordynacji u kilkumiesięcznego psa i jest nieuleczalna; prcd-PRA prowadzi do ślepoty w wieku 3–6 lat. Wszystkie trzy mają testy DNA, obie kopie wady muszą się spotkać, więc jeden rodzic wolny od mutacji wystarcza, by szczenięta nie zachorowały.

Z chorób niedziedzicznych prosto: dysplazja stawów biodrowych (rodzice z wynikiem badania), choroba Addisona (niedoczynność kory nadnerczy — objawy nietypowe: apatia, wymioty, osłabienie po stresie; rasa ma podwyższone ryzyko i warto o niej wspomnieć weterynarzowi, gdy pies „choruje na wszystko i na nic”), niedoczynność tarczycy, alergie skórne i jaskra. Uszy pod sznurami trzymają wilgoć — zapalenia po kąpielach i pływaniu zdarzają się często.

Rutyna: szczepienia i odrobaczanie zgodnie z kalendarzem, ochrona przeciwkleszczowa (sznury nie chronią, a kleszcza w nich nie widać), kontrola uszu po każdej wodzie, coroczne badanie krwi po 6. roku z hormonami tarczycy. Kastracja bez pośpiechu — po zakończeniu wzrostu.

To najczęściej źle pielęgnowana rasa w Polsce, bo groomerzy traktują ją jak pudla. Zasada wzorca jest odwrotna: szaty się nie czesze, nie szczotkuje i nie fryzuje. Loki rosną same, zbijają się w sznury (u dorosłego psa po 8–12 miesiącach bez strzyżenia), a raz lub dwa razy w roku całe ciało strzyże się na jednakową długość — na wystawie maksymalnie do 12 cm, w domu zwykle 2–4 cm — i pozwala odrosnąć. Szata ma wyglądać jak owcza wełna, nie jak fryzura.

Kąpiel rzadko, co 4–8 tygodni lub po błocie, łagodnym szamponem bez odżywki, bez tarcia — szampon rozprowadza się dłońmi wzdłuż sznurów i płucze długo, bo resztki gromadzą się przy skórze. Suszenie: wycisnąć wodę ręcznikiem i pozwolić wyschnąć; suszarką tylko chłodnym powietrzem, inaczej sznury filcują się w płaty. Kilka razy w tygodniu rozdziela się palcami sznury przy skórze, żeby nie zrastały się w jeden kołtun — to cała „pielęgnacja” między strzyżeniami.

Pies nie linieje (1/5) i jest jedną z ras najlepiej znoszonych przez alergików, choć ślina i naskórek zostają. Uszy: wyskubać włos z kanału lub przystrzyc, kontrola co tydzień. Pazury co 3–4 tygodnie, zęby — szczotkowanie i gryzaki. Do samodzielnej pielęgnacji wystarczą nożyczki i maszynka: rasa jest tania w utrzymaniu szaty, jeśli nikt nie próbuje jej rozczesać.

Dorosły pies 14–22 kg przy typowej aktywności zjada 230–330 g dobrej karmy suchej dziennie (zapotrzebowanie 900–1300 kcal) w dwóch posiłkach; suka po zabawie z dziećmi potrzebuje mniej, pies na treningach nosework lub w wodzie latem więcej. Rasa nie tyje łatwo, ale tyje niepostrzeżenie — pod sznurami nie widać sylwetki, więc raz w miesiącu trzeba psa zważyć i wymacać żebra, a nie oceniać na oko.

Skłonność do alergii skórnych (najczęściej na białko kurczaka lub wołowiny, rzadziej na roztocza) oznacza, że przy świądzie i nawracających zapaleniach uszu pierwszym krokiem jest dieta eliminacyjna na jedno źródło białka przez 8 tygodni, a nie szampon. Karma z dobrym profilem kwasów omega-3 wspiera skórę pod sznurami, gdzie problemy ujawniają się późno. Przy podejrzeniu Addisona lub niedoczynności tarczycy dieta nic nie da — potrzebne są badania i leki.

Szczenię: karma dla ras średnich do 12 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca, potem dwa. Smakołyki na treningu wliczają się do dziennej dawki (w tej rasie to nie jest teoretyczna uwaga — pracuje tak chętnie, że przekarmienie nagrodami to norma). Woda po pływaniu: pies łyka ją w jeziorze, więc biegunki po kąpieli latem są typowe i mijają same.