Chart hiszpański (Galgo Español)

Galgo w domu to pies, który śpi 18 godzin na dobę, nie szczeka (1/5 na naszej skali) i chodzi po mieszkaniu tak cicho, że zapominasz o jego istnieniu — dopóki nie położy ci głowy na kolanach. Wobec rodziny jest delikatny i przywiązany, wobec obcych początkowo nieśmiały, po adaptacji ufny. Z dziećmi łagodny i cierpliwy, choć nie lubi hałasu i chwytania; z innymi psami spokojny, najchętniej z innymi chartami. Kot w domu — ryzykownie: część galgo po testach w fundacji jest „cat-friendly”, większość widzi w kocie zająca.

Większość galgo w Polsce to psy adoptowane, dorosłe, z przeszłością: hiszpańscy galgueros trzymają je w ciasnych pomieszczeniach, karmią minimalnie i porzucają po sezonie polowań, często w sposób okrutny. Adoptowany galgo przez pierwsze tygodnie bywa lękliwy, nie zna schodów, luster, odkurzacza ani kanapy, i potrzebuje spokoju, rutyny i czasu — zwykle 3–6 miesięcy, zanim pokaże pełny charakter. To, co pokazuje potem, jest powodem, dla którego adopcje galgo rosną: pies wdzięczny, spokojny i głęboko związany.

Rasa ma 3/5 dla początkujących i 4/5 dla mieszkania: galgo w bloku jest niemal niewidoczny, jeśli dostaje spacer i sprint. Jedyne, czego wymaga bezwzględnie, to smycz — instynkt pościgu nie zniknął z powodu adopcji.

Dorosły galgo z adopcji uczy się jak szczeniak, tylko wolniej i z bagażem: pierwsze tygodnie to nauka domu — schodów, drzwi, kanapy, dźwięków — i budowanie zaufania przez rutynę i spokój, nie przez trening. Żadnego przymusu, krzyku, szarpania; galgo, który był bity, na podniesioną rękę reaguje ucieczką lub zamarciem. Komendy wprowadzaj po adaptacji, pozytywnie, krótko; charty nie lubią powtarzania.

Smycz: adoptowany galgo w pierwszych miesiącach ucieka z lęku i z instynktu — szelki z zabezpieczeniem (dwa punkty zapięcia), obroża półzaciskowa jako dodatek, nigdy bez smyczy poza ogrodzonym terenem. Galgo, który uciekł, biega 60 km/h i nie wraca na wołanie. Przywołanie ćwicz przez całe życie, ale nie testuj go przy zwierzynie.

Ruch: 1–1,5 godziny marszu dziennie plus sprint w ogrodzonym miejscu kilka razy w tygodniu; charty biegają w zrywach, nie na dystans. Coursing to sport, w którym galgo realizuje instynkt bezpiecznie. Zimą kubraczek — krótka szata bez podszerstka i brak tłuszczu. Adopcja: przez fundacje z doświadczeniem w chartach, które testują psa z kotami i dziećmi i pomagają w adaptacji; nie przez ogłoszenia.

Galgo jest rasą twardą i długowieczną (12–15 lat), hodowaną pod kątem pracy, i chorób dziedzicznych ma niewiele — w przeciwieństwie do greyhounda wyścigowego rzadziej choruje na osteosarcomę i DCM. Adoptowane galgo przynoszą jednak ze sobą choroby południa Europy: leiszmaniozę (pasożyt przenoszony przez muchówki, nieuleczalna, ale kontrolowana lekami), erlichiozę, anaplazmozę, babeszjozę i dirofilariozę (robaki sercowe). Fundacje badają psy przed transportem, ale leiszmanioza może ujawnić się po miesiącach — badanie serologiczne po 6 i 12 miesiącach od adopcji jest standardem.

Urazy: galgo z polowań miewają stare złamania, blizny, wybite zęby, uszkodzone pazury — pierwsza wizyta u ortopedy i stomatologa po adopcji ma sens. Zęby u chartów szybko odkładają kamień; szczotkowanie od pierwszego dnia. Serce: osłuchanie co wizytę, echo przy szmerze. Dysplazja bioder sporadycznie.

Narkoza: jak wszystkie charty, mało tłuszczu i odmienny metabolizm wątrobowy — barbiturany działają dłużej i silniej; anestezjolog musi wiedzieć, z jaką rasą ma do czynienia. Skręt żołądka rzadszy niż u większych chartów, ale zasady (dwa posiłki, spokój po jedzeniu) obowiązują. Ortopedyczne legowisko — odleżyny na łokciach.

Szata galgo jest krótka, gładka, cienka (odmiana szorstkowłosa ma twardszy, dłuższy włos z brodą i brwiami) — gumowa rękawica raz w tygodniu, dwa razy w sezonie linienia (2/5). Kąpiel kilka razy w roku; szata nie ma zapachu i szybko schnie. Wszystkie umaszczenia dopuszczalne.

Skóra jest cienka i pęka łatwo — przeglądaj po każdym sprincie w terenie pod kątem otarć i skaleczeń; u adoptowanych psów stare blizny są normą i nie wymagają leczenia. Brak podszerstka i tłuszczu: kubraczek poniżej 5 °C, kombinezon w mróz, ciepłe legowisko w domu, nigdy kojec. Legowisko ortopedyczne, długie (co najmniej 110 cm), bo galgo śpi wyprostowany.

Zęby: szczotkowanie dwa–trzy razy w tygodniu; adoptowane psy często wymagają czyszczenia w narkozie na start. Pazury co 3–4 tygodnie — u charta nie ścierają się na miękkim podłożu. Uszy małe, załamane — przegląd raz w tygodniu.

Galgo waży 20–32 kg i ma być szczupły — widoczne ostatnie żebra i wyraźna talia to prawidłowa kondycja; galgo w „dobrym ciele” w rozumieniu labradora ma nadwagę obciążającą stawy i serce. Metabolizm w spoczynku jest wolny: pies, który śpi 18 godzin, je mniej, niż sugeruje wzrost. Dwa posiłki dziennie, godzina spokoju po każdym.

Adoptowany galgo przychodzi często wychudzony — przybieranie na wadze powinno być stopniowe, przez kilka tygodni, na dobrej karmie z białkiem zwierzęcym i umiarkowanym tłuszczem, bez „dokarmiania” resztkami; szybkie tuczenie obciąża wątrobę i trzustkę. Część psów z przeszłości głodowania łapczywie je i broni miski — miska spowalniająca i spokój przy karmieniu, nie odbieranie jedzenia „dla nauki”.

Przy leiszmaniozie dieta jest częścią leczenia (nerki) — ustala ją lekarz. Zimą kaloryczność w górę, bo pies marznie. Miesięczny koszt utrzymania to 350–550 zł, w tym karma jako główna pozycja i kubraczki oraz badania serologiczne jako specyfika rasy.