Chart rosyjski (Borzoj)

Borzoj w domu jest psem, jakiego nikt nie spodziewa się po 80-centymetrowym charcie: leży — na kanapie, na łóżku, na dywanie w słońcu — przez 20 godzin na dobę, cicho (1/5), elegancko, z lekką obojętnością, którą opiekunowie porównują do kota. Wobec rodziny czuły na własnych warunkach: przyjdzie po pieszczoty, położy głowę na kolanach, odejdzie, gdy ma dość; nie jest przylepny i nie znosi natarczywości. Wobec obcych rezerwowany bez lęku — obserwuje, nie podchodzi, nie zaczepia; stróż z niego żaden, choć rozmiar robi wrażenie. Wzorzec mówi o psie „spokojnym, zrównoważonym, z wysokim progiem pobudzenia”.

Za drzwiami staje się chartem: kot, zając, sarna, mały pies w oddali — pościg zaczyna się w ułamku sekundy i trwa, aż zwierzyna zniknie, na dystansie, którego nie pokona żadne wołanie; borzoj przy 55 km/h nie słyszy i nie ogląda się. Z kotem z domu, z którym dorastał, bywa w zgodzie i nadal pogoni obcego (2/5); z małymi zwierzętami — nie. Z innymi psami zgodny (3/5), najlepiej z innymi chartami, bo zabawa z psem innego typu kończy się urazem — u niego lub u tamtego.

Z dziećmi 3/5: łagodny, cierpliwy, nigdy agresywny, ale nie zabawowy, wrażliwy na hałas i natarczywość, i z cienką skórą oraz kośćmi, których nie należy ściskać; z dziećmi w wieku szkolnym, spokojnymi, w porządku. Inteligencja 4/5, uczenie 3/5 — rozumie, wykonuje, gdy widzi sens, i nie wykonuje niczego, co uzna za bezsensowne (np. siad na mokrej trawie). Dla początkującego 2/5: łatwy w domu, wymagający wszędzie indziej.

Wychowanie borzoja to akceptacja trzech faktów. Pierwszy: przywołanie w pościgu nie istnieje — ćwiczy się je latami, na długiej lince, z najlepszymi nagrodami, i przyjmuje, że działa, dopóki nie pojawi się kot; poza ogrodzonym terenem obowiązuje smycz na szelkach (obroża zsuwa się z wąskiej głowy) do końca życia. Drugi: pies potrzebuje sprintu — ogrodzony wybieg (1,8 m), lure coursing (pościg za sztuczną przynętą, jego praca w bezpiecznej formie), tor wyścigowy — kilka razy w tygodniu; spacer na smyczy to za mało dla ciała, które zostało zbudowane do biegu. Trzeci: borzoj nie jest psem do obedience — metody pozytywne, spokojne, krótkie sesje, i cel „pies, który zna podstawy i chodzi na smyczy”, nie „pies, który wykonuje dwadzieścia komend”.

Wrażliwość: krzyk, szarpnięcie, przymus — pies zamyka się na dni; borzoj nie znosi też chaosu, hałasu i szorstkości, i w domu z małymi dziećmi i psem innego typu bywa nieszczęśliwy. Socjalizacja od 8. tygodnia: obcy ludzie, psy (najlepiej charty), miasto — spokojnie, bez wymuszania; z naciskiem na małe psy i koty na smyczy, żeby nie były traktowane jak zwierzyna. Trening samotności łatwy — pies śpi.

Ruch: 1–1,5 godziny dziennie (4/5), z których połowa to sprint w bezpiecznym miejscu; reszta to spacer. W mieszkaniu 1/5: nie z powodu hałasu (pies jest cichy) ani energii w domu (śpi), tylko z powodu rozmiaru — 80 cm psa na 40 m² z ogonem, który zmiata wszystko ze stołu — i potrzeby sprintu, której blok nie daje; duże mieszkanie przy ogrodzonym wybiegu i lure coursingu w zasięgu — możliwe.

Borzoj żyje 7–10 lat (3/5 zdrowia) i trzy rzeczy skracają to życie. Skręt żołądka (GDV): rasa o najgłębszej klatce piersiowej wśród psów ma jedno z najwyższych ryzyk — żołądek skręca się nagle, pies umiera w godziny bez operacji; profilaktyczna gastropeksja (przyszycie żołądka) przy kastracji lub osobno to u borzoja standardowa rekomendacja, a objawy (niepokój, próby wymiotów bez efektu, wzdęty brzuch) oznaczają lecznicę w kwadrans. Kostniakomięsak: nowotwór kości, kulawizna u psa 6–9-letniego, zwykle przednia łapa — u dużych chartów częsty; każda kulawizna po 5. roku to RTG, nie obserwacja. Serce: kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM) i arytmie — echo serca co roku po 4. roku.

Do tego: niedoczynność tarczycy (pies apatyczny, tyjący, tracący sierść — hormony po 4. roku; u chartów wartości T4 są fizjologicznie niższe, weterynarz musi to wiedzieć), PRA i zaćma sporadycznie (badanie oczu), dysplazja bioder rzadko, alergie skórne, urazy sprintu i pościgu (rany, złamania, kolizje z samochodem — główna przyczyna śmierci młodych chartów). Wrażliwość na narkozę: brak tłuszczu i chartowy metabolizm — protokół anestezjologiczny dla chartów, nie barbiturany; wrażliwość na zimno mimo długiej szaty — brak tłuszczu oznacza drżenie w mrozie, kubraczek poniżej 0 °C na dłuższy spacer.

Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, ochrona przeciwkleszczowa (kleszcz w długiej szacie niewidoczny), opuszki po każdym sprincie, waga co miesiąc, echo serca co roku po 4. roku, badanie krwi z tarczycą co roku po 5. roku, RTG przy każdej kulawiźnie. Kastracja po zakończeniu wzrostu (2 lata), z gastropeksją.

Szata borzoja jest długa, jedwabista, falista lub w luźnych lokach, z gęstymi piórami na szyi (kryza), piersi, tylnych łapach i ogonie, krótsza na głowie i przodzie łap — i mimo wyglądu jest łatwiejsza w pielęgnacji niż u afgana czy collie: jedwabisty włos nie filcuje się łatwo i nie zbiera brudu. Czesanie szczotką z metalowymi szpilkami i grzebieniem 2 razy w tygodniu, z uwagą na pióra za uszami, pod pachami i na spodniach; w linieniu (3/5, wiosna i jesień, podszerstek) codziennie. Kąpiel co 4–8 tygodni lub po błocie, szampon do jedwabistej szaty z odżywką, suszenie suszarką z czesaniem.

Nie strzyże się — wzorzec chce szaty naturalnej; przycina się włos między opuszkami i przy odbycie. Szata wystawowa i domowa to ta sama szata — różnica w częstotliwości kąpieli.

Zęby: borzoj ma długi, wąski pysk i skłonność do kamienia i zapalenia dziąseł — szczotkowanie 3 razy w tygodniu, kontrola co roku; charty mają zęby gorsze niż inne psy tej wielkości. Uszy: małe, załamane — przegląd co tydzień. Oczy: przetarte. Pazury: aktywny pies ściera sam, kanapowy co 3–4 tygodnie — długie pazury u charta to urazy palców w sprincie. Opuszki: po każdym biegu przegląd, balsam zimą. Skóra: cienka, rwie się na gałęziach — przegląd po każdym wybiegu; łokcie u psa leżącego na twardym — odleżyny, legowisko miękkie i duże (2 m długości).

Dorosły borzoj 35–48 kg przy 1–1,5 godzinie ruchu ze sprintem zjada 380–520 g dobrej karmy suchej dziennie (1500–2100 kcal) w trzech posiłkach — trzech, nie dwóch, bo u rasy z najwyższym ryzykiem skrętu żołądka mniejsze porcje są profilaktyką. Reszta profilaktyki: miska na podłodze, godzina spokoju przed i dwie po jedzeniu, bez picia hektolitrów po sprincie, karma o umiarkowanej zawartości tłuszczu bez fermentujących składników, miska spowalniająca u psa, który łyka. Znajomość objawów skrętu — obowiązkowa.

Waga: borzoj jest szczupły z natury — wzorzec chce widocznych ostatnich żeber i wyraźnej talii — i to nie jest chudość; kręgosłup i biodra wystające to za mało, zarys żeber przy ruchu to norma. Tyje po kastracji i u opiekunów, którzy „dokarmiają do pełni”; nadwaga u charta to stawy i serce. Szczenię: karma dla ras dużych do 18–24 miesięcy, trzy–cztery posiłki do 6. miesiąca, wzrost powolny — borzoj rośnie do 2 lat, szczeniak jest chudy i długonogi z natury.

Brak tłuszczu i długa szata: zimą o 10–20 % więcej energii, kwasy omega-3 (olej z ryb) wspierają szatę i skórę. Rasa bywa wybredna — je, gdy chce, opuszcza posiłki, nie zagłodzi się; posiłek po 15 minut zabrany, bez lepszej oferty, i spokój przy misce (borzoj nie je w hałasie). Zmiany karmy stopniowo. Przy tarczycy — leki, nie dieta; przy DCM — tauryna i L-karnityna z kardiologiem.