Chart perski (Saluki)

Saluki to pies, który wybiera, nie pies, który się podporządkowuje. Wobec własnej rodziny jest czuły i lojalny, lubi leżeć blisko i śledzi domowników wzrokiem, ale nie domaga się uwagi i nie przepada za intensywnym głaskaniem przez obcych — na spacerze zamiast do nieznajomego z wyciągniętą ręką zrobi krok w tył. W naszej skali towarzyskość ma 3/5 i to uczciwa ocena: to nie jest pies dla kogoś, kto chce, żeby wszyscy w parku go kochali.

Jest wrażliwy na atmosferę domu w stopniu, który zaskakuje opiekunów innych ras. Kłótnia w kuchni, trzaskanie drzwiami, dziecko, które krzyczy przy zabawie — saluki się wycofa i będzie unikał tego pomieszczenia przez kilka dni. Z dziećmi radzi sobie dobrze (4/5), jeśli dzieci są spokojne i starsze; z maluchami, które ciągną za uszy, po prostu odchodzi, co jest lepsze niż warczenie, ale oznacza, że relacji nie będzie. Z innymi psami żyje zgodnie, z kotami i królikami — źle (2/5): instynkt pogoni za czymś małym i szybkim ma w genach od czterech tysięcy lat. Sam w domu przez 8 godzin zniesie, jeśli ma to od szczeniaka, ale nie jest psem, który zostaje sam z entuzjazmem.

Saluki potrzebuje dużo ruchu (energia 4/5), ale w charakterystycznym dla chartów rytmie: krótki, bardzo szybki bieg, potem długi odpoczynek. Dwa spacery dziennie po 30–45 minut plus 2–3 razy w tygodniu bieganie na ogrodzonym wybiegu albo coursing (bieg za sztucznym zającem) — to wystarczy. Bez możliwości biegu saluki staje się nerwowy i chudnie jeszcze bardziej. Bieg przy rowerze jest możliwy w umiarkowanym tempie, ale to nie jest jego dyscyplina; on jest od 60 km/h przez minutę.

Szkolenie: saluki rozumie komendy szybko, wykonuje je, gdy uzna, że ma to sens, a przywołanie wyłącza się całkowicie na widok sarny. Poza terenem ogrodzonym chodzi na smyczy — bez wyjątków, bo pies, który zniknął za horyzontem w 10 sekund, nie ma szans z samochodem. Metody: tylko pozytywne, krótkie sesje (5–10 minut), bez powtórek w nieskończoność, bez presji i nigdy bez podniesionego głosu; saluki karcony traci zaufanie i nie odzyskuje go szybko. Socjalizacja szczeniaka jest kluczowa i musi być łagodna: dużo spokojnych doświadczeń z ludźmi, miastem i innymi psami między 8. a 16. tygodniem, bo dorosły saluki bez tej bazy staje się lękliwy, nie tylko powściągliwy.

Saluki to zdrowa rasa (4/5) o długim jak na swój wzrost życiu (12–15 lat), z krótką listą chorób, ale każdą z nich warto znać. Najważniejsza to kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM) — choroba mięśnia sercowego, która u chartów bywa rodzinna; hodowla odpowiedzialna robi rodzicom echo serca i przedstawia wynik, a dorosłemu psu warto powtarzać badanie co 1–2 lata po 6. roku życia. Druga to niedoczynność tarczycy, z tym zastrzeżeniem, że charty mają fizjologicznie niższy poziom hormonów tarczycy niż inne rasy — wynik „poniżej normy” u saluki może być normą i lekarz powinien to interpretować w kontekście rasy.

Trzecia sprawa to narkoza: saluki ma bardzo mało tkanki tłuszczowej i inaczej metabolizuje leki; przed każdym zabiegiem powiedzcie, że to chart, i pytajcie o protokół (współczesne środki są bezpieczne, stare barbiturany nie). Do tego hemangiosarcoma (nowotwór naczyń, częstszy u chartów) i zaćma; rodzice powinni mieć aktualne badanie okulistyczne. Poza ZKwP zwracajcie uwagę na jeszcze jedno: saluki bywają sprowadzane bez rodowodu z krajów arabskich jako psy „pustynne” — to inny typ, często bez badań i socjalizacji. Szczeniak ze sprawdzonej hodowli kosztuje 5000–9500 zł i to jest cena za dwie rzeczy: badania rodziców i pierwsze 8 tygodni socjalizacji, których nie da się nadrobić.

Szata saluki to krótki, jedwabisty włos na ciele, który prawie nie linieje (1/5) i nie pachnie — gumowa rękawica raz w tygodniu wystarczy. Cała praca skupia się na piórach: długim, delikatnym włosie na uszach, ogonie, tylnej stronie ud i między palcami. Pióra czeszcie grzebieniem o rzadkich zębach 2–3 razy w tygodniu, bo plączą się w kołtuny, zwłaszcza za uszami i pod pachami, gdzie ociera się obroża i szelki. Odmiana gładka nie ma piór i jej pielęgnacja ogranicza się do rękawicy.

Uszy to najbardziej absorbująca część: długie pióra wpadają do miski i nasiąkają jedzeniem, dlatego wielu opiekunów zakłada psu do posiłku snood — elastyczną opaskę zbierającą uszy — albo karmi z wysokiej, wąskiej miski. Po spacerze w lesie sprawdzajcie pióra pod kątem rzepów i kleszczy; cienka skóra chartów rozcina się łatwo na gałęziach, więc każde zadrapanie przemyjcie. Kąpiel raz na 1–2 miesiące, delikatnym szamponem, a potem osuszanie piór ręcznikiem, nie suszarką na gorąco. Zimą i w deszczu saluki marznie — przy tak małej ilości tłuszczu ubranko poniżej 5 °C to potrzeba. Pazury obcinajcie co 2–3 tygodnie, bo pies z miękkim, sprężystym chodem mało je ściera.

Saluki o wadze 20–25 kg potrzebuje około 1 100–1 400 kcal dziennie, czyli 300–400 g suchej karmy o gęstości 350 kcal/100 g, podzielonych na dwa posiłki. To pies, który je mało i wybrednie — wiele saluki pomija posiłki, gdy jest ciepło albo gdy w domu coś się dzieje, i to jest normalne, dopóki waga jest stabilna. Nie rotujcie karm co tydzień, żeby „zachęcić” psa; wybredność pogłębia się od takiego treningu. Zamiast tego jeden dobry produkt o średniej zawartości tłuszczu, miska stawiana na 15 minut i zabierana.

Prawidłowa sylwetka saluki: widoczne 2–3 ostatnie żebra, wyraźne kości biodrowe, głęboko podciągnięty brzuch. Lekarz spoza chartów może mówić o niedowadze — prosimy o porównanie ze wzorcem rasy, nie ze średnią kliniki. Saluki, który ma nadwagę, obciąża stawy i serce, do którego rasa i tak ma skłonność. Dodatki: kwasy omega-3 dla serca i szaty, a po 7. roku życia suplement na stawy. Kalkulator porcji przeliczy dawkę z wagi i aktywności; przy saluki, który biega na coursingu, wybierzcie aktywność średnią, przy kanapowcu z krótkimi biegami — niską.