Cirneco dell'Etna

Cirneco to pies o dwóch twarzach: w terenie łowca — czujny, szybki, z nosem przy ziemi i uszami jak radary — w domu spokojny, cichy i czuły towarzysz, który śpi pod kocem i wita w drzwiach bez histerii. Przywiązuje się do rodziny mocno (towarzyskość 4/5), lubi bliskość fizyczną i bywa wręcz przylepny wobec swoich ludzi; wobec obcych jest powściągliwy, bez agresji, i po chwili akceptuje gościa. Nie jest psem stróżującym, choć zaszczeka na dzwonek.

Z dziećmi radzi sobie dobrze (4/5) — jest łagodny i przy 10–12 kg nie przewróci dziecka, ale jak wszystkie psy pierwotne jest wrażliwy na hałas i szarpanie, i od chaotycznych dzieci odejdzie. Z innymi psami żyje w zgodzie (4/5), zwłaszcza z chartami i podenco, z którymi dzieli styl zabawy. Koty, króliki, chomiki: zwierzyna (2/5) — kot wychowany razem ze szczeniakiem bywa akceptowany w domu, obcy kot na dworze nigdy. Samotność w ciągu dnia znosi umiarkowanie; cirneco woli mieć towarzystwo drugiego psa, a zostawiony bez zajęcia bywa destrukcyjny w sposób wybiórczy (buty, pilot). Jest wrażliwy na nastrój domu i podniesiony głos, i wycofuje się na kilka dni po scenie, która owczarka niemieckiego nie ruszyłaby wcale.

Cirneco potrzebuje około godziny ruchu dziennie (energia 4/5) w typowym dla psów pierwotnych rytmie: krótkie, intensywne biegi i długie odpoczynki. Dwa spacery po 30 minut z węszeniem plus 2–3 razy w tygodniu bieg na ogrodzonym terenie — coursing (bieg za sztucznym zającem) jest dla tej rasy naturalny, agility, nosework i dogtrekking też. Nie jest psem do biegania przy rowerze na długie dystanse, choć w upale wytrzymuje więcej niż większość ras — polował na lawie w sycylijskie lato.

Poza ogrodzeniem cirneco chodzi na smyczy: królik, kot, ptak — pościg włącza się w ułamku sekundy, a pies, który go podjął, nie słyszy niczego. Przywołanie ćwiczcie od szczeniaka na długiej lince i traktujcie jako zabezpieczenie dodatkowe. Ogrodzenie: 1,5 m minimum, cirneco skacze wysoko z miejsca. Szkolenie: uczy się chętnie (4/5) i szybko, wyłącznie na nagrodę i zabawę, w krótkich sesjach; presja, krzyk, szarpanie — pies zamyka się i przestaje współpracować, czasem na długo. Jest bardziej miękki i chętny niż pies faraona, ale nadal ma zdanie psa, który przez stulecia decydował sam. Socjalizacja między 8. a 16. tygodniem z ludźmi, miastem i hałasem jest u tej wrażliwej rasy kluczowa: cirneco bez niej staje się lękliwy.

Cirneco ma w naszej bazie zdrowie 5/5 i jest to jedna z najzdrowszych ras psów w ogóle: pies pierwotny, selekcjonowany przez stulecia pod wytrzymałość w trudnym terenie, bez ekstremalnych cech budowy, o małej populacji, którą włoski klub rasy prowadzi starannie. Lista chorób dziedzicznych jest praktycznie pusta — nie ma obowiązkowych badań w ZKwP poza standardem, a rozsądny hodowca robi rodzicom ocenę rzepek (zwichnięcie rzepki zdarza się u lekkich, skocznych ras) i badanie oczu. Zapytajcie o oba i o współczynnik inbredu — populacja jest mała i import z Włoch jest w hodowli normą.

Problemy nabyte wynikają z fizjologii psa pierwotnego o cienkiej szacie. Zimno: cirneco marznie poniżej 5–10 °C i w deszczu, potrzebuje ubranka i miękkiego, ciepłego legowiska; hipotermia po narkozie jest ryzykiem — pies z małą ilością tkanki tłuszczowej reaguje na narkozę inaczej niż labrador, powiedzcie lekarzowi o typie rasy przed zabiegiem. Urazy: rozcięcia cienkiej skóry na gałęziach i siatkach, złamania palców przy skokach na kamieniach — po każdym spacerze w terenie przegląd łap. Alergie skórne są rzadkie, ale u jasno umaszczonych psów latem zdarzają się poparzenia słoneczne nosa i uszu. Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, ochrona przeciw kleszczom (krótka szata pomaga je znaleźć), zęby raz w roku. Nadwaga u tej rasy jest rzadka — prawidłowy cirneco ma widoczne ostatnie żebra.

Szata cirneco to krótki, gładki, przylegający włos bez podszerstka, w kolorze od jasnopłowego po ciemnorudy, czasem z białymi znaczeniami — pielęgnacja 1/5, linienie 1/5: gumowa rękawica raz w tygodniu, kąpiel raz na 2–3 miesiące, brak zapachu psa. Cała reszta to ochrona tego, czego cirneco nie ma: podszerstka i tłuszczu.

Zimą i w deszczu cirneco marznie — polarowe ubranko poniżej 10 °C, ocieplany kombinezon w mróz, po spacerze w deszczu wytarcie i koc. Legowisko miękkie, w ciepłym miejscu, najlepiej z kocem, pod który pies wejdzie sam; na twardej podłodze cirneco robi sobie odleżyny na łokciach i kości kulszowej. Latem cień i woda w ogrodzie; jasne psy pilnowane przed poparzeniem słonecznym nosa i brzegów uszu. Uszy duże, stojące, dobrze wentylowane — kontrola raz w tygodniu, w zimnie brzegi uszu narażone na odmrożenia. Skóra cienka: po spacerze w zaroślach przegląd boków i ud pod kątem rozcięć, w apteczce środek do przemywania i bandaż samoprzylepny. Pazury co 2–3 tygodnie — sprężysty chód mało je ściera. Zęby: szczotkowanie 2–3 razy w tygodniu, gryzaki, kontrola raz w roku.

Cirneco o wadze 10–12 kg potrzebuje około 650–800 kcal dziennie, czyli 190–230 g suchej karmy o gęstości 350 kcal/100 g, w dwóch posiłkach; pies biegający na coursingu w sezonie — do 20 % więcej. Skład: karma dla ras małych i średnich, białko zwierzęce 26–30 %, umiarkowany tłuszcz; pies pierwotny z Sycylii ma metabolizm przystosowany do skromnej diety i przekarmiony tyje szybko, choć w bazie nadwaga u tej rasy jest rzadka. Prawidłowa sylwetka: widoczne 2–3 ostatnie żebra, wyraźna talia, podciągnięty brzuch — jak u charta, nie jak u labradora.

Cirneco bywa wybredny i pomija posiłki w upał i w stresie; dopóki waga jest stabilna, to nie problem, a zmienianie karm w reakcji na grymasy uczy grymaszenia. Jedna karma, miska na 15 minut. Godzina spokoju przed biegiem i po nim. Zimą, gdy pies marznie, podnieście dawkę o 10 %. Kwasy omega-3 dla skóry i szaty, suplement na stawy po 7. roku życia. Kalkulator porcji przeliczy dawkę na wagę i aktywność — dla cirneco z krótkimi biegami wybierzcie aktywność niską lub średnią, nie wysoką.