Nagi pies peruwiański

Nagi pies peruwiański jest z natury nieśmiały i wzorzec to zapisuje: „nieufny wobec obcych, ale nie agresywny” — gość w domu jest obserwowany z dystansu przez długi czas, dotyk od nieznajomego jest niepożądany, a pies, który nie ma drogi odwrotu, chowa się za opiekunem. Wobec rodziny jest przeciwieństwem tego: czuły, przylepny, ciepły — dosłownie, bo nagi pies szuka kontaktu z ciałem — leży na kolanach, śpi pod kołdrą, chodzi za swoimi. Cichy (2/5): melduje raz, nie jazgocze; stróż z niego umiarkowany.

Cecha, którą opiekunowie zauważają szybko: pies ożywia się o zmroku i rano — w Peru wybrzeże jest w dzień zbyt gorące dla nagiej skóry i rasa przez tysiąclecia była aktywna nocą; w polskim mieszkaniu oznacza to psa, który w południe śpi, a o 21:00 chce się bawić. Sylwetka charta daje też chartowaty pościg: kot, wiewiórka, ptak — pies rusza wzrokiem i biegnie szybko; z kotem z domu w porządku, z obcym — nie.

Z dziećmi dobry (4/5): łagodny, delikatny, nigdy porywczy — ale wrażliwy na hałas i natarczywość, z cienką skórą i cienkimi kośćmi u mniejszych odmian; z dziećmi w wieku szkolnym, które szanują jego nieśmiałość, lepiej niż z maluchami. Z innymi psami zgodny (4/5), lubi towarzystwo drugiego psa. Inteligencja 4/5, uczenie 4/5, pierwotna niezależność. Dla początkującego 3/5: łatwy w domu, wymagający w socjalizacji — nieśmiałość bez pracy zamienia się w lęk.

Wychowanie viringo to przede wszystkim praca nad nieśmiałością: socjalizacja od 8. tygodnia, powolna, z prawem psa do odejścia i nagrodą za każdy krok w stronę obcego — ludzie w domu, na ulicy, dzieci, psy, hałasy, miasto — w tempie, które nie przeraża. Pies wystraszony w szczenięctwie zostaje lękliwy na lata; pies socjalizowany jest powściągliwy, i to jest cel, nie „przyjazny dla wszystkich”. Obcych trzeba nauczyć, żeby nie dotykali psa bez jego zgody — nagi pies przyciąga ręce.

Posłuszeństwo: wyłącznie pozytywnie, delikatnie, krótkimi sesjami — rasa jest wrażliwa i jeden krzyk cofa trening o tygodnie. Uczy się chętnie, gdy ufa; przywołanie ćwiczy się na długiej lince, bo chartowaty pościg wzrokiem odciąga go od przewodnika. Dyscypliny: agility (zwinny, skoczny), nosework (buduje pewność siebie), lure coursing dla większych odmian, dogtrekking w chłodne dni. Nauka czystości łatwa — pies czysty z natury — poza deszczem i mrozem, na które nagi pies reaguje odmową.

Trening samotności stopniowy; pies przylepny znosi nieobecność gorzej, a lęk separacyjny u lękliwej rasy rozwija się szybko. Ruch: 45–90 minut dziennie (3/5) zależnie od wielkości, latem rano i wieczorem (słońce), zimą w ubranku; pies lubi sprint w bezpiecznym miejscu. W mieszkaniu 4/5: cichy, czysty, bez sierści, spokojny w dzień — z aktywnością wieczorną, którą trzeba zaplanować.

Nagi pies peruwiański jest rasą zdrową (4/5, 12–15 lat) — selekcja naturalna przez dwa tysiące lat, brak hodowli na skrajności — z problemami wynikającymi wyłącznie z braku sierści i małej populacji. Skóra: jaśniejsza i częściej plamista niż u xolo, więc oparzenia słoneczne są głównym ryzykiem — różowe partie palą się w kwadrans w lipcowe południe; krem z filtrem SPF 30+ przed każdym wyjściem latem, koszulka, cień, spacery rano i wieczorem (co rasa i tak preferuje). Trądzik młodzieńczy (zaskórniki na grzbiecie u psów do 2 lat — kąpiel co 1–2 tygodnie, tonik), suchość i pękanie zimą, otarcia, alergie kontaktowe. Zimno: wychłodzenie poniżej 10 °C — ubranko, kombinezon w mróz.

Zęby: gen FOXI3 (ten sam co u xolo i chinese crested) daje u nagiej odmiany brak przedtrzonowców i wczesną utratę zębów — wzorzec dopuszcza niepełne uzębienie u nagich; owłosiona odmiana ma pełne. Szczotkowanie i kontrola. Do tego: zwichnięcie rzepki (mniejsze odmiany — badanie rodziców), epilepsja idiopatyczna (pytać o linię), zaćma sporadycznie, nieswoiste zapalenia jelit u części linii (biegunki nawracające — diagnostyka, nie zmiana karmy w ciemno).

Rutyna: szczepienia, odrobaczanie, ochrona przeciwkleszczowa (kleszcz na nagiej skórze widoczny od razu), skóra przeglądana codziennie, zęby co roku, waga co miesiąc, badanie krwi co roku po 8. roku. Narkoza: pies szczupły, bez tłuszczu, o metabolizmie zbliżonym do chartów — protokół anestezjologiczny z rozwagą, u lekarza znającego rasy nagie. Szczenię sprowadzane zwykle z zagranicy: badania rzepek i oczu rodziców, warunki hodowli.

Naga odmiana: skóra gładka, cienka, elastyczna, z kępką włosa na czubku głowy i czasem na ogonie i łapach, w kolorze od czarnego przez szary i brązowy po różowy, często w plamy — i to plamy decydują o pielęgnacji: jasne partie palą się, ciemne nie, więc krem z filtrem SPF 30+ (bez zapachu, dla dzieci lub psów) nakłada się latem na różowe miejsca przed każdym wyjściem w słońce, a w pełnym słońcu w południe pies zostaje w cieniu lub w koszulce. Kąpiel co 1–2 tygodnie łagodnym szamponem, spłukanie, osuszenie, balsam nawilżający bez zapachu i lanoliny 2–3 razy w tygodniu, zimą częściej; przy trądziku tonik od weterynarza, bez wyciskania. Skóra przeglądana codziennie — na nagim psie widać każdy kleszcz, otarcie i zadrapanie.

Ubranie: kubraczek poniżej 10 °C, kombinezon w mróz, buty na sól; szwy do środka, bez wełny, prane w łagodnym detergencie. Szelki miękkie, szerokie, sprawdzane na otarcia — cienka skóra pod pachami ociera się szybko.

Owłosiona odmiana: krótka, gładka szata — gumowa rękawica raz w tygodniu, kąpiel co 2–3 miesiące. Obie odmiany: uszy duże, stojące, cienkie — przegląd co tydzień, latem końcówki (muchy, słońce), zimą odmrożenia; zęby szczotkowane 2–3 razy w tygodniu, u nagiej z uwagą na to, że ma ich mniej; pazury co 3–4 tygodnie — chartowate łapy z długimi pazurami; oczy przetarte. Pies nie pachnie i nie linieje (naga 1/5).

Zapotrzebowanie według wielkości: mały 4–8 kg zjada 80–150 g dobrej karmy suchej dziennie (280–520 kcal), średni 8–12 kg — 150–210 g (550–800 kcal), duży 12–25 kg — 200–370 g (800–1500 kcal), w dwóch posiłkach; naga odmiana zimą o 10–20 % więcej. Rasa ma sylwetkę charta — wzorzec chce podciągniętego brzucha i widocznej talii — i szczupłość jest normą, którą trzeba odróżnić od chudości: zarys ostatnich żeber przy ruchu to w porządku, wystające biodra i kręgosłup to za mało.

Zęby: naga odmiana ma mniej zębów i traci je wcześnie — granulki małe lub karma mokra, gryzaki miękkie. Szczenię: karma dla ras małych lub średnich do 12 miesięcy, trzy posiłki do 6. miesiąca; szczeniak jest chudy i długonogi z natury i nie należy go dokarmiać do pełni. Rasa bywa wybredna — nieśmiały pies je gorzej w stresie i przy obcych; spokojne miejsce do jedzenia i stała pora pomagają bardziej niż zmiana karmy.

Skóra: kwasy omega-3 (olej z ryb) i cynk wspierają skórę nagiej odmiany i są pierwszym krokiem przy trądziku i suchości; alergie pokarmowe dają wysypkę widoczną od razu — dieta eliminacyjna na jedno białko przez 8 tygodni. Przy nawracających biegunkach — diagnostyka jelit u weterynarza, nie karuzela karm. Zmiany karmy stopniowo. Woda dostępna zawsze, latem chłodna i w cieniu; nagi pies w słońcu przegrzewa się, zanim opiekun to zauważy.